This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.
Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.
Usage guidelines Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
-* Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individual personal, non-commercial purposes.
and we request that you use these files for
* Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
-* Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
* Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
About Google Book Search
Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web a[nttp: //books . google. con/]
Jiigoe, Vaca; «ud
PATROLOGLE
CURSUS COMPLETUS
SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,
OMNIUM SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORUM,
S1VE LATINORUM, 8$1YE GRAECORUM,
QUI AB VO APOSTOLICO AD TEMPORA INNOCENTII IIl (ANNO 1916) PRO LATINIS ET CONCILII FLORENTINI (ANN. 1439) PRO GR.ECIS FLORUERUNT :
RECUSIO CHRONOLOGICA OMNIUM QUJE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICJE TRADITIONIS PER QUINDECIM PRIMA ECCLESLE SJECULA,
JUXTA EDITIONES ACCURATISSIMAS, INTER SE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS, PERQUAM DILIGEN« TER CASTIGATA; DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS, YARIISQUE LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA; OMNIBUS OPERIBUS POST AMPLISSIMAS EDITIONES QUA TRIBUS NOYISSIMIS SACULIS DEBEXTUR ABSOLUTAS DRTECTIS, AUCTA ; INDICIBUS PARTICULARIBUS ANALYTICIS, SINGULOS STVE TOMOS SIVE AUCTORES ALICUJUS MOMENTI SUBSEQUENTI-
BUS, DONATA ; CAPITULIS INTRA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGULARUM PAGINA»
RUM MARGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNA- TA; OPERIBUS CUM DUBII$, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IM ORDINE
AD TRADITIONEM ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;
DUCENTIS ET AMPLIUS LOCUPLETATA INDICIBUS AUCTORUM SICUT ET OPERUM, ALPHABSETICIS, CHRONOLOGICIS, STAT» $TICI$, SYNTHETICIS, ANALYTICIS, ANALOGICIS, IN QUODQUE RELIGIONIS PUNCTUM, DOGMATICUM, MORALB, LITUR- OICUM, CANONICUM, DISCIPLINARE, HISTORICUM, ET GUNCTA ALIA SINE ULLA EXCEPTIONE; SED PRAESERTIM DUOBUS INDICIBUS IMMENSIS ET GENERALIBUS, ALTERO SCILIGET RERUM, QUO CONSULTO, QUIDQUID MOM SOLUM TALIS TALISYE PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE PATRUM, NE UNO QUIDEM OMI8$0,
IN QUODLIBET THEMA SCRIPSERIT, UNO INTUITU CONSPICIATUR; ALTERO SCRI FJ/R BACR/E, EX QUO LECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES RT IM QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM $. SCRIPTURA VERSUS, A PRIMO GENESEOS USQUE AD NOVI$8IMUM APOCALYPSIS, COMMENTATI SINT:
EDITIO ACCURATISSIMA, CATTERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, 8I PERPENDANTUR CHARACTERUM NITIDITAS, CHARTA QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM "VARIETAS, TUM NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA 8IBIQUE IN TOTO PATROLOGIA DECURSU CONSTANTER SIMILIS, PRETII EXIGUITAS, PRASERTIMQUE 1$TA COLLECTIO, UNA, METHODICA ET CHRONOLOOICA, SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIC SPARSORUM, PRIMUM AUTEM IW NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS ET MSS. AD OMNES ATATES, LOCOS, LINGUAS PORMASQUE
PERTINENTIBUS, COADUNATORUM. '
SERIES LATINA PRIOR, IN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESLE LATINAE À TERTULLIANO AD INNOCENTIUM Ili.
ACGGCURHRANTE J.-P. MIGNE, BBibitetheees Cleri universe, SIVE CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLESIASTICAE RAMOS EDITORE.
——————— DO
" PATROLOGLE TOMUS CXXIII.
ADO, USUAR2US, -- USUARDI- TOMUS PRIMUS.
PARISIIS APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J..P. MIGNE SUCCESSORRA, IN VIA DICTA: AVENUE DU MAINE, 189, OLIM CHAUSSÉE DU MAINE, 197.
1819
& . * , , . E E * -w "99 37 e [LÀ . ,.,"* » " - ." e ee e.9* 9. * "x - "9 9 . e 9 -" € "w"* . T o- - - - " . . 9*9 e "o9 » . - .o---€ww "- 9 e e. 9" * . - - w *. - - .* "ww - Ld - - - - " " - ov M - * e € 9 * * l -- - * - C " -€-- "ES L4 [2 - - - - "I - - M - - - bd - x - - "o9 ew - * - - -*- . . * * LI
S/ECULUM IX
USUARDI MARTYROLOGIUM
EX RECENSIONE R. P. SOLLERII, ET AD EDITIONEM BENEDICTINAM COLLATUM
PRUEMITTUNTUR
SANCTI ADONIS - OPERA,
AD FIDEM EDITIONUM ROSWEIDI, MABILLONII, ETC., RECOGNITA ET EXPRESSA,
ACCURANTE J.-P. MIGNE, BIBLIOTHEC/E CLERI UNIVERSE
SIVE CURSUUM COMPLETORUM !N 8INGULOS SCIENTI/ ECCLESIASTIC/ RAMOS EDITORE.
T ——— uu» -««————— —- TOMUS PRIMUS
€ o—Áu»-O-«iieÁ ——
PARISIIS APUD GARNIER FRATRES EDITORES ET J.-P. MIGNE SUCCESSORES IN VIA DICTA : AVENUE DU MAINE, 189, OLIM CHAUSSEE,DU MAINE, 137
1879
ELENCHUS
AUCTORUM ET OPERUM QU/E IN HOC TOMO CXXIII CONTINENTUR
S. ADO ARCHIEPISCOPUS VIENNENSIS IN GALLIA.
Sancti Adonis Elogium historicum.
— Chronicon. Vetus Romanum Martyrologium. Libellus de Festivitatibus apostolorum. Sancti Adonis Martyrologium. Appendix ad S. Adonis Martyrologium. Passio sancti Desiderii. Adonis privilegium pro ecelesia Velnensi. Vita sancti Theuderii Appendix. — Translatio S. Barnardi. Miracula ejusdem.
USUARDUS MONACHUS SANGERMANRNSIS.
Usuardi Martyrologium.
Col.
ANNO DOMINI MCCCLXXV
SANCTUS ADO
ARCHIEPISCOPUS VIENNENSIS IN GALLIA.
SANCTI ADONIS ELOGIUM HISTORICUM.
(Apud Mabill., Acta SS. ord. 8. Bened., tom. V1.)
1. ADONEM, Viennensem archiepiscopum,non ma- A que' utile Judicasset. Exhine non parvum tempus
gis dignitate quam scriptis clarum satis norunt eru- ditiomnes. At quis qualisve ante pontificatum fuerit, nemo, quod sciam, hactenus explicavit. Mirabuntur lorsan nonnulli quod Benedictinz familiz eum annu- merem, cum Trithemius, Wion, Menardus, Buceli- nuseLalii, eum Fastis nostris non inscripserint ; sed mirari desinent cum facti mei rationem exposuero.
3. Adonis Vit: compendium inveni in Breviario collegiat:» Ecclesi; Romanensis apud Allobroges, in qua celebris est Adonis memoria : quo in Breviario, typis vulgato anno 1612, sanctorum acta, non re- centiorum, sed veterum auctorum qn €a scripsere, totidem verbis referuntur : id quod factum etiam in Adone, cujus festus dies ita notatur in dicto Brevia- rio xvii Kalendas Januarii : S'ancti Adonis episcopi ct confessoris. Omnia dices da communi preler Legen- dam; et infra : Zncipit Vila sancti. Adonis archtepi- scopá Viennensis. Qua verba satis innuunt ejus Vita eompendium,quale mox ex ipso Breviario exhibebo, 3 vetdsto auctore qui saneti Adonis res gestas litte- ris antiquitus mandavit, de verbo excerptum fuisse.
3. Aecedit quod Ecclesia Viennensis in suo Bre- viario, quod ante centum viginti annos typis edi- tum eat, iisdem fere verbis utitur ac Romanensis, usque ad electionem Adonis in archiepiscopum. Aliam enim ab eo loco narrationem de rebus ab Adone jam pontifice gestis exhibet Viennense Bre- viarium, cujüs copiam nobis submisit humanissi- mus vir Petrus Louvetus doctor medicus ct histo- riographusDombensis.Utriusque Breviarii lectiones novem juvat hic vicissim repraesentare.
Ez Breviario Viennenet.
I. Tempore Caroli regis, post patrem Ludovicum imperatorem in Francia regnantis, hic sanctus vir nohili prosapia exortus, dum adhuc infantulus esset, in monasterium quod Ferrarias ex antiquo vocant, a parentibus traditus est.
it. Dehinc famossissiman beati Petriapostolorum principis domum ezxteraque sanctorum loca in Ro- mana urbe constituta, orationis gratia Deo comite visitavit, ibique quinquennio fere scdit. Et ve- gressionis iter arripiens, Ravennam devenit : ubi aliquandiu remoratus quemdam etiam libellum a quodam fratre religioso praestitum transsceripsit, quo ad describendas sanctorum martyrum passio- nes sese non modice adjutum fuisse testatur.
iit. Inde pedem movens,Lugdunum famossissimam pervenit ad urbem. Ibi tunc proerat Remigius pr:e- sul eximius, regibus admodum charus. Hic Dei fa- mulum Adonem in habitu pauperis pie suscipiens, quaque illi necessaria exhibuit. At ubi collocutione mutua, ut erat prudentis ingenii, quz in illo late- bant scientia: et probitatis insignia pernoscerc po- tuit, secum retinere toto annisu conatus est.
Iv. Et ad abbatem ipsius deprecatoria legationo acta, litteras permissorias impetravit ad se rctinen- dum in suum suzque Ecclesi:o obsequium : quous-
PATROL. CXXLI. M»!
B peccaírieis,
effluxerat, cum ecce episcopus obitu Viennensis praesulis certissime comperto, agere disposuit iu- tentius, quatenus in Viennensi Ecclesia ordinaretur episcopus. Quocirca ex consensu tam cleri quam plebís, cum consi*io et presentia comprovincialium episcoporum idem Dei famulus Viennensem conse- cratur in pontificem.
v. Neque cnim, ut moris est plerisque, mox sus- cepto honoris gradu in superbiam elatus est : sed magis in co pta persistens humilitate, omnes quo- que subditos secundum suum modum imitatores veritatis fleri assidue monebat, dicens: Discite a pie quia mitis sum el humilis corde.
vi Cujus tam salubri tamque sancto studio in in- troitu sanctz» matris ecclesiz, in honore Salvatoris construct», domunculam quamdam instar sepulcri Dominici construi fecit : ante cujus ctiam ostiolum altare, ex lapidibus coneavum, ad nomen Marix etri quoque negatoris, latronisquo confessoris solemniter consecravit. Quo dum multi adveniunt :groti, per intercessionem eorum ad
propria l:eti consueverunt reverti.
vit. Hospitalitatis vero, sed et miscricordim in pauperes quantaei cura, quantavo assiduitas fuerit, sLylo mandare non est necesse : cum ostium domus ipsius non alio, sed nequidem refectionis tempore clausum fuerit. Unde merito cum beato Job dicere poterat : Ostium «eum tiatori paluit, et pater fus pauperum.
virt. Verum indefessus laborator, licet die tantis occuparctur honorum operum exercitiis, noctu non se totum credebat sopori, tanquam diurno labore fatigatus : sed ad satisfaciendum naturae aliquan- tisper quiete sibi iudulta quod supererat noctis, orationi dedicans, temporius Fratres ad vigilias
.nocturnas surgere compellebat. Ubi et ipse solito praosens, lectiones ct respousoria protrahendo de- eantari faciebat quousque, diei luce appropin- quante, matuting laudes agerontur.
ix. Cumquejam tempus adesset quo Dominus Rex regum militem suum a labore quiescere vellet, sex- tum decimum circiter annum in episcopatu per- agens, de przesenti ad futuram vitam felici fine de- migravit. Cujus corpus a clero et universa plebo ex more deportatum, atque in Ecclesia sanctorum apostolorum, inter pr::decessores suos pontifices, tumulatum est.
Emo Breviaro |Romanenst.
rt. Tempore Caroli regis, post patrem Ludovicum imperatorem in Francia regnantis, hic sanctus vir nobili prosapia exortus, dumadhue infantulus esset, in monasterium quod Ferrarias ex antiquo vocant, a parentibus traditus est.
it. Cumque sub regulari censura degeret, inque illo cenobio czterisarctiortunc temporis habebatur [. haberetur], divinitus inspiratus atque electus, omnessibicozvos in studiis litterarum przxire coepit.
1
t S. ADONIS ARCHIEPISC. VIENNENSIS 12 Lasciviam etiam huic :tati amicam ezeteraque pue- A promittere dignati estis, largiti fueritis, conabimur
rilia usquequaque declinans,senum perfectorumque gravem conversationem sectari sollicitus satagebat.
ir. Verum robore jam juventutis auimatus, igne desiderii irrefragabili succensusest,ut domum beati Petri principis apostolorum c:xteraque sanctorum loca in Romana urbe extraque constituta orationis gratia visitaret. Ideoque peregrini habitum assu- mens optatum iter aggreditur.
iv. Qui domum apostolicam humilis habitu, devo- tus corde ingressus, in oratione continua pervigil, nocturnis excubiis pernoctare crebius usque ad lu- cem matutinam gaudebat. Sane cum in Romana urhe omnibus pene notus esset, quinquennio fere exacto Ravennam devenit: ubi quemdamlibellumaquodam religioso prxstitum transscripsit, ad describendas sanctorum martyrum passiones.
y. Inde Lugdunum pervenit. Ibi tunc forte pr:erat digne memori: Remigius przsul eximius, regibus
gratias cumulare. Ceterum quod diligenter scruta- mini, noveritis monachum et discipulum meum Ad. nunquam a nostro monasterio aufugisse : sed ad
etitionem beatz:e memori» Marcwardi abbatis ex
rumia aut Proneam (4. ad Proneam) a nobis eum honeste directum, et cum illo aliquandiu conversa. tum, quorumdam invidiosorum vitasse insidias : ct inde discendi studio et quietis amorcin urbeLugdu- nensium constitisse. Reverentissimis autem viris Remigio et H. Gratianopolitano instanter postulanti- bus, et conversationem memorati fratris laudanti- hus, quanquam olim meam verbis habuisset licen- tiam, etiam regulares litteras accepisse ; quad pro- latz:», quid deeosentiam, fideli relatione fatebuntur. Litteras etiam eum ecclesiasticas habere a venera- bili episcopo nostro Guenilone certissime scio : nec impedire eum aliquid, si Deus eum vocat, quo juste cjus infirmari possit electio. Bene apud nos conver-
admodum charus. Ilic Dei famulum Adonem pie p satus est : qux plurimum indiget Ecclesia, idoneus
suscipiens, benigne exhibuit. At ubi scientizetpro- bitalis insignia pernoscere potuit, ecclesiam beati Romani cum sibi adjacentibus rebus in obsequium delegavit, ubi secretius orationi vacaret.
vi Exin obitu Viennensi praesulis comperto, cjus- dem Ecclesi: filii divina inspiratione superhoc trac- ti, omnes incommune uno consilio pari voluntate do- minum Adonem petiverunt sibi prxeficiendum cpis- copum. Quocirca ex consensu tam cleri quam plebis cum consilio comprovincialium episcoporum idem Dei famulus Viennensem consecratur in pontificem.
vit. Religionem vero cernens a sui observantia partim defecisse adversarum causarum occasione, instititomnimodis, utad pristinam rectitudinis nor-
mam paulatim ipsius studio reformaretur. Hinc cun-
stant institutionis ejus perplura documenta. Siqui- dem et de nocturnis ot de diurnis officiis psallendi regulam pulchre constituit.
virt. Praeterea quanto studio ducebatur in zdi- ficiisecclesiarum instaurandis vel exornandis, etsi forte hominis desit testimonium, non desunt tamen eadem zdificia. Hospitalitatis in pauperes quanta ci cura quantave assiduitas fuerit, stylo mandare non e st necesse : priesertim cum ostium domus ipsius
non dicam alio, sed nec quidem refectionis tem- . pore clausum fuerit.
IX. Cumque jam tempns adesset, quo Dominus militem suum beata mercede vellet donare, sextum decimum circiter annum in episco atu agens, de
resenti ad futuram vitam felici fine demigravit. ujus corpus in ecclesia sanctorum apostolorum officiosissime tumulatum est. Qui vixit annos plus minusve septuaginta sex.
&. Ubi primum hzc legi in Breviario Romanensi, nam longo post Viennensis exemplum eccepi), ma- gno gaudio aftectus sum quod illustrandi tanti viri aliquam haberem materiam. Sed illud voluptatem meam temperabat, quod vetusta et idonea mihi dees- sent monumenta, quibus ista probarem. Hzc mihi cogitanti, et Lupi abbatis Ferrariensis epistolas re- legenti, occurrit epistola ejus centesima vigesima secunda, qua votis meis faciat satis. In hac enim epistola, qu: Gerardo, provincix: duci seu comiti, et Bert? ipsiusconjugi, inscripta est, certissima de-
rehendi momenta, qu: in Adonem ejusque res ges-
as Ila, ut superius expositzesunt, omnino conve- niunt. Et quia hzec res non parvi momenti est, oper: pretium fuerit hoc loco integram adduccre episto- am, ui nemo suspectam habeat fidem meam.
, « Przcellentissimo duci G. etelarissima conjugi ejus B. Lupus presentem ct futuram salutem.
« Semper insignis fama de probitate vestra bonos quosque letificavit : sed nunc in omnium notitia uberius eflloruit, cum eamdem probitatem vestram Successu profuturo Christianus omnibus Divinitas comprobavit. Cum vero que primo polliceri, postea
.his litteris Ad. expressum videmus
est ad docendum ; regularibus et pontificalibus ful. tus est epistolis ; progenitorum nobilitate ornatur ; in sancto proposito, judicio pr:xdictorum antisti- tum, inter quos degit, devote perdurat. Quid restat, nisi ut quod sanctis przsulibus Deus inspiraverit fiat? Quid putem mirum, si aliquando asperius ali- quid super eo locutus sum? Illud culpa fuit inimico- rum cjus impudenter falsa vulgantium : istud quod nunc litteris alligo (f. allego), meum est judicium constanter prius visa, et postea comperta narran- tis. Cupio vos valere feliciter. »
5. Ex hac Lupi epistola discimus monachum quemdam Ferrariensem, nobilem, doctum, cujus nomen incipiebat a litteris Ad., degisse in provincia Lugudnensi, Remigioet Heboni episcopis probatum, et ad episcopalem dignitatem electum : qu:e omnia cum Breviariis Viennensi et Romanensi conveniunt, nec alii quam Adoni legitime aptari possunt. H:ec
(C; distinctius explicanda per partes. Sed antequam id
prastem Lectorem admonere decet, quantum de- at publica res litteraria diligenti: eruditissimi viri Stephani Baluzii, qui in nova editione Lupi ab- batis operum id egit unius vocule ; imo duplicis tantum litter: correctione, ut illustrand:z Adonis nostri memoric preferret ]|ucem. Nam cum in edi- tione Massoniana prius legeretur, monachum meum nonnunquam, ipsecollatione veterum codicum repo- suit : monachum meum Ad. nunquam, tametsi, uti modesto fatetur, quis fuerit hic homo, quem duabus ivinare non potuit. Nunc ad ordinem rerum ab Adone gestarum accedo.
6. Cum Ado tempore Caroli regis, cognomento Calvi, ortus dicitur, id co modo interpretaro, quo siniles jam locos frequenter exposui, uteo tempore inclaruerit : nam euni regnante Carolo Maguo, cir- citer annum octingentesimum, in lucem prodiisse constat. Quippe annosnatus septuaginta sex, deces- sit anno Christi octingentesimo septuagesimo quinto, ut postea videbimus. In utroque Breviario nobili prosapia exortus dicitur, apud Lupum pro- genitorum nobilitate ornatus. Patriam ei fuissc Wastinensem aut Senonicum pagum conjicio.
7. Dum adhue infantulus esset, in monasterium,
uod Ferrarias ex antiquo vocant, a parentibus tra- ditus est, moro scilicet in regula sancti Benedicti preseripto de oblatione et susceptione puerorum cap. 59. Hinc conjecturam sumo, Adonem natum fuisse in loco vicino Ferrariensi monasterio, de quo superius actum ad Vitam sancti Aldrici archiepis- copi Senonensis. Istic a Sigulfo abbate puer suscep- tus fuisse videtur: ubi bene conversatus, teste Lupo, omnes sibi cozvos in studiis litterarum pr:»ivit, ex Brevario Romanensi. De ejus doctrina testimonium suppeditat Lupus, cum eum scribit esse idoneum ad docendum quie plurimum indiget Ecclesia. — — .
8. Post aliquantam moram in coenobio Ferrariensi,
^2
&
13 ELOGIUM HISTORICUM. 14 ad pelijionem Marewardi abbatis ex Prumia, seu A habuisset licentiam, etiam regulares literas (obe-
Prumiensis, qui ab anno 8290 ad 853 loco przfuit, honeste directus ad Proneam est : quo nomine Au- sonius in sua Mosella laudat rivulum quemdam, qui locum istum praeterfiuit ; unde monasterium ali- quando Pronea, passim Prumia dictum, voce non- nihil inflexa. Attamen legere malim ad petitionem Marcwardi abbatis Prumiam ad Proneam directum Adonem : ut designetur Prumis situs ad Proneam amnem. Inter utrumque monasterium, Ferrariense scilicet et Prumiense, ultro citroque facilis mona- chorum commeatus erat : tum quia ex Ferrariensi cenobio assumptus fuerat Marewardus, tum quia cum Lupo magna necessitudine conjunctus erat. Et
uidem Ferrarienses Prumiam transmittebantur ad
iscendam maxime Germanicam linguam, cujus usum eo tempore pernecessarium fuisse testatur Lupus in epistolis 70 et 91. Quin etiam temporibus illis monasteria, etsi nullo communis regiminis vin-
dientiales vocant, accepisse, et litteras etiam eccle- siasticasseu dimissoriasa venerabili Gueniloneepi- Scopo Senonensi. Sane litterarum studia tunc tem- poris, si alias unquam, Lugduni viguisse probant viri docti Leidradus, Agobardus, Amulo, Remigius istius Ecclesi: pontifices, et Florus diaconus. Addit Romamnense Breviarium, Remigium ecclesiam beati Romani cum sibi adjacentibus rebus in obsequium delegasse Adoni, ubi secretius orationi vacaret. Qu:enam fuerit illa ecclesia, certo pronuntiare non
" ausim : forsan ecclesia sancti Romani, quz in Vien-
nensis urbis parte orientali sita erat, testante ipso Adone in Martyrologio xitt kal. Decembris, ubi san- ctorum Severini, Exsuperii et Felicis corpora in eam ecclesiam translata fuisse scribit, et in libello de Vita sancti Theuderii abbatis memorat basilicam sancti Romani martyris in suburbiocivitatis, in vico Brenniaco : quz basilica hactenus superest, Equi-
culo connexa erant, facile tamen monachis ultro B tibus Melitensis ordinis commendata.
citroque commeantibus patebant propter ejusdem religionis unitatem, ut loquitur Marewardus in Lu- pina epistola 72 ad Didonum Senonici monasterii sancti Petri abbatem, in arte medica peritissimum, ad quem monacho suos sanandos dirigebat. Hinc Lupus in epitola 116 ad monachos coenobii sancti Germani apud Antisiodorum : Semper quidem in cenobiorum nostrorum habitatoribus vera charitas viguit ; sed nunquam tam certis indiciis, ut nostro tempore, sui magnitudinem declaravit.
9. Prumis aliquandiu commoratus Ado, ut habet Lupus, postea quorumdam invidiosorum indiciis im- petitus est : quas ut vitaret, Romam se contulit, ut domum beati Petri principis apostolorum orationis gratia visitaret. Hujus itineris non meminit Lupus, qui Adonis zmulis, uti ipsefatetur, nimis credulam adhibuit aurem, quique alias monachorum suorum Romanas peregrinationes commemorat in epistolis 101, 102 et 103 pro Aldulfo et Acarico ; tum 106et 107 pro Dolivaldo scriptis, tum sui ipsius, tumGue- nilonis Senonensis archiepiscopi nomine, in ipso- rum peregrinorum commendationem. Rom: exacto fere quinquennio, vir sanctus Ravennam devenit: ubi quemdam libellum a quodam fratre religioso praestitum transcripsit ad describendas sanctorum martyrum passiones, id est Martyrologium, de quo postea recurret oratio. Libellus iste est vetus Mar- tvrologium, quo usus est Ado in suo condendo, a Rosweido editum. Huic prfixa est Adonis epistola, contestantis, quantum ex veteri illo Martyrologio profecerit. Huic operi, inquit, id est Adoniano Mar- tyrologio, ut dies martyrum verissime notarentur, qui confusi in kalendis satis inveniri solent, adjuvit venerabile et perantiquum Martyrologium, ab urbe Roma Aquileiam cuidam sancto episcopoa pontifice Romano directum, et mihi postmodum a quodam religioso fratre aliquot diebus przstitum: quod ego diligenti cura transcriptum, positus apud Raven- nem, in capite hujus operis ponendum putavi. Ilxc- Ado in prxfatione Martyrologii sui:ex quibus supe- riora Viennensis Breviarii verba derivata sumt.
10. Ravenna digressus Ado, inde Lugdunum per- venit, ubi tunc przerat digna memorie Remigius presul eximius : qui Dei famulum Adonem pie suscepit, eL quzeque necessaria illi benigne exhibuit, At ubi collocutione mutua, qua in illo latebant sciontiz et probitatis insignia pernoscere potuit, se- cum retinere toto adnisu conatus est. Et ad abba- tem ipsius deprecatoria legatione acta, litteras per- missorias impetravit ad eum retinendum in suum suzxque Ecclesi: obsequium,quousque utile judicas- set. Viennensi Breviario hac in re concordat Lupus, testatus Adonem discendi studio et quietis amore in urbe Lugdunensium constitisse. Reverentissimis autem viris Remigio et Hobone Gratianopolitano in- stanter postulantibus, et conversationem memorati fratris laudantibus, quanquam olim meam, inquit,
11. Exin obitu Viennensis praesulis comperto, ejusdem Eeclesiz filii divina inspiratione super hoc tracti, omnes in commune uno consilio, pari vo- luntate, dominum Adonem petiverunt sibi przeficien- dum episcopum. Quocirca ex consensu tam cleri quam plebis, cum consilio comprovincialium epi- scoporum idem Dei famulus Viennensem consecra- tur in pontificem. Huic tamen electioni restitisse nonnullos, in his Gerardum illarum partium comi- tem, ob eam scilicet causam, quod Adonem ex mo- nasterio suo fuga elapsum crederet, docet nos' Lupi epistola superior, in qua eum ab omni defectionis et infamizx labe absolvit, contestatus nihil impedire, si Deus eum vocaret, quo juste ejus infirmari posset electio. H:ccontigit post mortem Agilmari Viennen- sis antistitis, successoris sancti Barnardi. H:xec, in- quam, electio contigit anno sexagesimo supra oetin- gentesimum, ut constat tum ex actisconcilii Lingo- nensis circa kalendas Julii anno prscedenti cele- brati, cui Agilmarus interfuit ; tum ex Tusiacensi, cui subscripsit Ado sub die xi kalendas Novembris anni 860 : tum denique ex Synodo Viennensi, de qua infra, quam Ado habuit anno Christi 870, indi- ctione terlia, episcopatus anno decimo. Ac proinde Agilmarus ejus decessor annis novendecim, non no- vem tantum, ut voluit Joannes a Bosco, sedisse di- cendus est : siquidem Barnardum Agilmari anteces- sorem anno 842 decessisse demonstratum est. EL quidem Agilmarus pridie Nonas Julias vita demigra- vit, et quidem anno 860, ex tomo 1 Analectorum, pag. 103: in cujus locum Remigius sanctz:e. Lugdu- nensis Ecclesi» et Ebo Gratianopolitanus epis- copus cum clero et populo elegerunt S. Adonem. Apud Joannem a Bosco in Appendice Bibliotheca Floriacensis, ubi de Antiquitatibus Vienne exstat epistola Nicolai papi primi Adoni missa cum pallio initio ejns pontificatus; qua in epistola eum sub- monet tristari se quod in litteris professionis fidei sue ad pontificem missis Ado probaret quatuor duntaxat synodos generales, quinta et sexta prae- termissis: explicaret hac de re mentem suam: mittere se interim pallium et capitula synodi Ro- mana, quam recens tenuerat. Misit et aliamsubinde eidem epistolam, qua Viennensis Ecclesi:w privile- gia confirmat. An septimam synodum probaverit
. Ado, incertum : imo in Chronico, quod post accep-
tam episcopalem dignitatem condidisse videtur, hane synodum rojicit : quie mens tum Gallicane Ecclesi: erat. In brevi Chronico Viennensium antis- titum, quod anno 1139 jussu Burnonis conditum est, S. Ado pallium et confirmationem privilegiorum an- no 861 a papa Nicolao recepisse cum decretis Late- ranensis, id est Romani concilii perhibetur.
12. Neque vero, ut moris est plerisque, mox Sus- cepto honoris gredu in superbiam elatus est: sed magis in coepta persistens humilitate, omnes quoque subditos secundum suum modum imitatores Vertita-
1
S. ADONIS ARGHIEPISD. VIENNENSIS
16
tis fleri assidue monebat, dicens : Disette ase quia A pap» pro simonia; et quiü per manum laicam qui-
syitis sum ei humilia corde (MatiÀ. xi, 39) : qua ver- ba leguntur in Breviario Viennensi.
13. Anno, 866 ex Annalibus Bertinianis, Carolus rex cognomento Calvus, et Lotharius rex Attiniaci missaticum communiter ordinant pro negotio Teut- bergz ipsius Lotharii pellicis, et. Carolus quidem per Egilonem Senensem archiepiscopum, et Lotha- rius per Adonem Viennensem archiepiscopum, ac Rer altarium suum a secretis domesticum, pap:e
icolao quz» sibi visa sunt secretius mandant. Ado id prsstitit litteris scriptis ad Nicolaum, cujus rescriptum hae de re non integrum exstat, in quo pontifex sanctissimum confratrem Adonem archig- piscopum laudat, quod pro statu sancto Dei Eccle- 8i ferventius invigilet, eL contra delinquentium, praevaricatorum, et sanetarum legum violatorum inores et actus per zelum rectitudinis erectus ait.
14. Exstant et alim Nicolai epistole quatuor
i et indigni ad episcopatum promovebantur.
18. Anno 869 defuncto Ebone Gratianopolis epi- &copo, Lotharius rex a fratre suo Ludovico se- cundo imperatore obtinuit,ut quidam suo clerico, Bernario nomine, episcopatum Gratianopolitanum concederet. Ludovici hao de re litteras accepit Ado pridie Idus Julii quibus monebatur, ut quam pri- mum eumdem Bernarium episcopum ordinaret. Huc . alias etiam Kalendis Augusti accepit tum ab Lotha- rio rege, qui ipsum certiorem facit de prospero iti- nere suo Romano, precipitque, ut redeunti sibi ob- viam veniat ad sanctum Mauricium : tum a Carolo rege vi Kalendas Septembris, qui Adonem sibi cha- rissimum vocat, signillcans, se cuidam elerieo, dia- cono olim venerabilis archiepiscopi Remigii, et post- modum Lotharii nepotis sui, ita concessisse Gra- tianopolitanum episcopatur, ut vestro, inquit, ju- dicio 8i canonice probaveritis, ibi a vestra sancti-
Adoni script: in. Appendice secunda epistolarum B 1ate ordinetur episcopus. Exstant haa litter: apud
'Nieolai, in tomo vim Conoiliorum editionis Lab- beanz. [n prima respondet pontifex Adonis consul- iis de Lotharii regis divortio et de Alvico clerico : in secunda, inferiores ecclesias a Romanis consue- tudinibus recedere non debore : in tertia, rationem reddit dilatge synodi, et Adonem corripit, quod Ge- rardi comitis prosbyterum dixisset ; tuin variiscon- sultis respondet:in quarta privilegium metropolis
: Viennensis confirmat. Additur et epistola quinta Anastasii bibliothecarii ad Adonem de morte Nicolai paps&:quam epistolam aliis etiam Galliarum episco- pis directam fuisse intellexit ex ms. codice Antisio- dorensi monasterii sancti Mariani, in quo hzc epis- tolo» sic inseribitur : Venerando mihi et valde dili- gendo ill. archiepiscopo ill.plurimam salutem.Triste tibi nuntium, eic. Est et aliud fragmentum epistolm eidem a Nicolao papa directa, qua pontifex Adonem increpat, quod ejus auctoritate Albericus subdiaco- nus uxorem duxisset contra prescripta canonum. In Labbeana Conciliorum editione typis etiam vul- gatz sunt Adriani pape Il epistolz dus, in quarum prima pontifex ab Adone submonitus, cur a Nicolai Pape: ecretis recessisset, se exeusat laudato zelo Adonis: in altera, quse mutilaest, litteras Nicolao de- cessori suo ab Adone directas se recepisse testatur.
15. Anno jam dicto 866 Nicolaus papa litteris da- tis ad Hinemarum Rhemorum antistitem, przcipit, Remigium Lugdunensem, Adonem Viennensem, We- nilonem Rothomagensem, una cum cateris arohi- episcopis et episcopis Galliarum et Neustrix apud Suessionem urbem pariter convenire, ad discutien- dam causam Wlfadi et aliorum Rhemensium clerico- rum, quosab Eboneordinatos Hinemarus in ordinem redegerat. Coacta est synodus hzc xv Kal. Septem- bris ;at ei non interfuit Ado ; quam obcausamincer-
um. |
16. Hincmarus ipso suo et Adonis, aliorumque Gallis pontificum nomine scripsit ad Ludovicum Germanis regem pro Bertulfo Trevirensi archiepis- copo adversus Waltonem ccnobii sancti Maximini monachum, sedis Trevirensi (uti dicit) invasorem. Idem porro Hincmarus Adoni Viennensi archiepi- Scopo scribit interczetera pro epistola beati Aviti ad
.sanctum Remigium scripta, quam quidam Rotfridus monachus ei dixerat se apud eumdem Adonem le-
C
D
gisse. Sed et si qua preterea de sancto Remigio re- -
perire valeret, ei super aurum et topazion pretiosa mitteret. Frodoardus auctor in Histori:» Rhemensis lib. in, cap. 21, qui et alibi testatur, Rotfridum hunc
cenobii Remigiani apud Rhemos monachum fuisse. -
17. Addo ex Chronico Hugonis abbatis Flavinia- censis, Remigium Lugdunensem pontificem Adoni Viennensi episcopo, quem Romana Ecclesis vica- rium, id est legatum, appellat, et Nicolao pape lit- teras misisse pro Trevirensi et Coloniensi episcopis depositis, Teutgaudo scilicet et Guntario ; denique ipsum Remigium simul et Adonem scripsisse Joanni
Sirmondum in Conciliorum Gallia tomo un.
19. Ado vero cernens religionem a sua observan- tia partim defecisse adversarum causarum occa- sione, institit omnimodis, ut ad pristinam rectitu- dinis norman paulatim ipsius studio reformaretur, uti legimus in Brevario Romanensi. Hinc constant institutionis ejus Derplura documenta : siquidemet de nocturnis et de diurnis officiis psallendi regu- lam pulchre constituit.
90. Ex synodis ejus auctoritate habitis una mihi succurrit, quam eruditus virPetrus Louvetus, supe- rius laudatus, ex Viennensi Chartario descriptau Acherio nostro transmissit, qua sic se habet :
Anno 870 Incarnationis Domini nostri Jesu Chri- sti congregata est synodus Vienna metropolis Ec- clesie domno et venerabili archiepiscopo Adone presidente, et vigilantissima eura causas ecclesias- ticas et filiorum suorum necessitates investigante ac ecclesiastico more definiente. Adveniens reve- rendus vir Manno prepositus cenobii sancti Augen- di, adventus sui causam manifestans protulit in me- dio, quamdam ecclesiam ex camobio predicto et in- fra Viennensem diccesim sitam in villa Velnis, do- tatam in honore sanctiPetri, privilegio sibiconcesso ab antecessoribus sanctissimi jam fati archiepisco- pi, neenon ab ipso compontifice usque ad id tempus conservato, proclamante vici sancti Albani rectore desolatam esse. Protulit etiam isdem venerabilis prepositus scripturam inquisitionis temporibus pie recordationis domni Agilmari factam, eo quod et tunc temporis altercatio haberetur interipsarum rectoresecclesiarum. Sed quia ea sancta synodus ir- rita judicavit, eo quod ecanonicorum..... roboratam non vidit, placuit sancto pontifici a capite per sanc- tissimos presbyteros omnem causam reiterari, qua- tenus veritate comperta altercatio diu ventilata firmaretur (7., finiretur). His igitur testantibus el dicentibus ordinem veritatis, visum est domno pon- tiici una cum consensu sanctissime synodi, quate- nussicut in diebusantecessorum suorum sanctorum pontificum honorata fuit sancta congregatio cseno-
ii beatissimi Augendi, sic etin haec petitione et in ecteris necessitatibus suis honorem et opem ferret ad vires suas sancta metropolis Viennensis Ecclesia, et ut sopita querela firmius privilegium suum super facto Viennensis (Jf. S. Augendi,) Ecclesia in futu- rum possideat, litteris etiam roboretur. In hunc ita- que modum ego Ado Viennensisarchiepiscopus con- sentiens et plo consilio filiorum meorum annuens, manu propria subter firmavi, sanctisquo filiis meis, secundum morem ecclesiasticum firmare rogavi. Actum Vienne publice, mense Aprilis, episcopatus domni Adonis anno decimo, indictione tertia.
21. Sunt et alia quzdam instrumenta in eodem Chartario pontificatu Adonis facta : unum, in quo refertur litigatio Witfredi advocati eeclesimsanoti Mauricii, qui veniens publice in Viennam civitatem
17 ELOGIUM HISTORICUM. 18 in presentia domni Adonis ejusdem ecclesix venera- A cujuscorpus in eeclesia sanetorum Apostolorum of-
bilis archiepiscopi, et Erlufi vicecomitis missi illus- tris Bosonis comitis, Constantii eoepiscopi etalio- rum, adversus Sigifredum quemdam expostulavit, quod immunitatem ecclesiz sancti Mauricii in villis ei subjectis violasset. Aliud in eodem codice exstat instrumentum Rodstagni et conjugis ejus Bertildis, Adoni et Ecclesi: Viennensi tradentium res suas ia agro S. Ferreoli, acceptis ab ipso Adone de the- sauro Viennensis ecclesix libris quinque, et calioe cum patena de auro cocto, pensante unaquaque li- bram ad ferros Spaniscos. Rodstagnus autem res suas in ea villa exsistentes tradidit Adoni ejusque clero, accipiens ostium, et cespitem, et andelane: et post aliquantum temporis pergameno dato scri- pturam exinde facere rogavit Adonem, Constan- tium ehorepiscopum, Erlenum praepositum, Leut- bertum decanum, Teutelmum abbatem et diaco- num, aliosque clericos. Actum xii Kal. Maii, anno
IV, quo successit domnus Karolusrex inregnum ne- B Viennenses
tis sui Lotharii, id est anno Christi 860. Tertium ins(rumentum est ejusdem Adonis, Amalgaudo et uxori ejus Volfolds ac filio eorum Hadriano conce- dentis usumfructum quorumdam praediorum, quia res suas episcopali ecclesia sancti Stephani dona- verant. Fragmenta quzdam ex ejusmodi prastaria (sic vocabant) excerpere juvat. Consuetudo et justi- tiaceclesiastioa est, ut qui reset facultates suas Deo servisque ipsius contulerit, ei aliquid quod rationa- biliter postulaverit ad invicem, de rebus suis Ecclo- sia conferat. Ideo ego Ado archiepiscopus Viennen- sis Ecclesi: una cum sacerdotibus et clericís ejus- dem sanct: matris Ecclesi» concedimus tibi, Amal- gaude, et uxori tuze Volfoldz ac filio vestro Hadria- no res quas de potestate ac jure vestro ad potesta- tem ecclesie nostro per chartarum instrumenta tradidistis : et pro hac tam pia collatione concedi- mus etiam tibi et uxori et filio tuo supra scripto
przestatione beneficii Alausium villam eeclesiz no- (:
strse ad serviendum, quandiu vixeritis, etcolonicas quas per prastariam jam vobis unacumecolesiis in alle-Aurea beneficiavimus..... Pro vestitura vero annis singulis in festivitate beatissimorum Maccha- bz:ornm Kalendis Augusti pastum unum fratribus canonicis in Viennensi comobio positis faciatis, ipsaque die orationes generales pro vobis ac pro- pinquis vestris faciat supra dicta ecclesia. Hzc abs- que temporis nota. In litteris Raganfridi archiepi- scopi Viennensis, suggerente Berilone vicecomite, confirmantur res ad ecclesiam sancti Petri extra muros Viennzcivitatis sitam pertinentes, que etiam olim regali przcepto Lotharii quondam regis per suggestionem sanctorum episcoporum Remigii Lug- dunensis et Adonis Viennensis restitut:z fuerant.
22 Anno jam dioto 870 Ado politiori stylo exor- navit Acta sancti Desiderii Viennensis pontificis et martyris in gratiam Viennensium, eaque monachis coenobii sancti Galli ín Alamania cum nonnullis ejusdem sancti reliquiis transmisit. De hac aliisque ipsius lacubrationibus infra.
23 Cabillonensibus synodis duabus subscripsit : nimirum uni anno 873 coacta in ecclésia sanoti Lau- rentii, qux canonicis ecclesi: sancti Marcelli resti- tuta est: alteri anno 875 in ipsa basilica sancti Marcelli, ubi subscripsitlitterispro monasterio Tre- norchiensi, editis apud Petrum Pranciscum Chiffle- tium in Probationlbus historie ejusdem mona- sterii.
24. Reliqua viri sancti facta porstringit Viennense Breviarium, religionem ineocclesiis exornandis, hos- pitalitem et charitatem in pauperes, assiduitatem in officiis divinis: ut superius videre licet in ejusdem Breviarii lectionibus 6, 7, et 8.
25. Cumque jam tempus adesset quo Dominus militem suum beata mercede vellet donare, sextum decimum circiter annum in episcopatu agens, dc presenti ad futuram vitam felici flne demigravit :
ficiose tumulatum est. Ita Breviarium Romanense, cui Viennense concordat. Addit Romanense : Qui vixit annos plus minusve septuaginta sex. Adonis obitumanno septuagesimo quinto supra octingente- simum accidisse mihi constat, tum quia episcopatum tenuitannos sexdecim ab anno Christi 860, tum quia Ortramnus ejus successor concilio Pontigonensi subscripsit anno876. Diem mortis sextum decimum mensis Decembris signant Breviaria et Martvrologia Romanum et Gallicanum: annum etiam designat Viennense ms. cujus copiam ab erudito viro Nico- lao Chorerio accepit noster Claudius Stephanotius. En ejus verba : xvii Kal. Januarii $. Adonis Vien- nensis episcopi, mira sanclitatis viri, anno ab In- carnatione Domini 875, indictione octava. Rexit autem ecclesiam suam sexdecim annos, et sepultus est in ecolesia Apostolorum Viennz, hoc est in ex- framurana monaslierii sancti Petri basilica, ub- ntifices tumulari mos erat. MonBaste- rium sancti Petri ab ordine sancti Benedicti ad 8st culares canonicos devolutum est, uti et alia multa, qus Vienn: quondam exstitisse nos docet libellus
Vita sancti Clari abbatis in szculo m. Ex his col- liges Adonem anno circa octingentesimo natum esse: siquidem obiitanno875, postquam vixit annos plus mínusve septuaginta sex. Hzc de sancti Adonis rebusgestis, quatenus eas eruere licuit ex probatis monumentis, maxime ex Lupi epistola 122, et ex Bre- viariis Viennensi et Romanensi, quod mihi primum illustrandi Adonis occasionemet materiam prebuit. Viennensi A Andreas Sausseius, qui in Marty- rologio suo Gallicano scribit, Adonem primosannos transegisse ig monasterio Ferrariensi sub Lupi abbatis disciplina : quod nemo ante eum (si non fal- lor) observarat. Saneti Adonis festus dies ritu du- plici colitur in ecclesia Viennensi, solemnius in ecclesia sancti Petri, ubi ejus reliquia promiseue cum aliisaliorumsanotorum archiepiscoporum ossi- bus sub altari asservari creduntur, post sacrarum thecarum expilationem ab haereticis faptam memo- ria patrum nostrorum.
. In fine animadvertenda sunt aliqua de Adonis scriptis, in quibus primum locum sibi vindicare vi- detur Martyrologium ; nam caxeras lucubrationes condidit jam episcopus ;: hanc veroanteepiscopatum aggressusest, ut colligiturex eo, quod quinquennio Roma exacto Ravennam devenit : uhi qnemdam li- bellum a quodam fratre religioso praestitum trans- scripsit, ad describendas sanctorum martyrum pas- siones, id est Martyrologium, quod Adoní Trevirensi pontífidia nonnullis perperam tribuitur. Typis primo vulgatum fuit a Jacobo Mosandro Carthusiano, tum ab HeribertoRosweido, quinomen Adonis praefixum invenit in codice Everbodiensi, lioc modo: Ado Viennensis archiepiscopus quasi epilogatum com- pilavit, incipiens a festivitatibus apostolorum aut discipulorum autsuccessorum eorum, et in finesub-
D jieitur apud ipsum Precatio Adonis versibus eom-
posita. Uterque editor quorumdam sanctor un no- mina, quz àb aliis insertacredidere, ingppendioem conjecerunt : quod an jure merito faetum sit. mox videbimus. .
q7. In pluribus, qus vidi, istius Martyrologii exemplaribus manu exaratis non comparet Adonis nomen, hano proculdubio ob causam, quod epistola nomen Adonis praeferens, non inilio ipsius Martyro- logii, sed veteris (ut Rosweidus censuit) Romani, quo usus est Ado in suo condendo, et quod in ple risque codicibus mss. desideratur, praofixa sit ob idque ab Adoniani Martyrologiidescriptoribus pre-
.termissa. Verum ejus auctor satis se ipse prodit in
plerisque Martyrologii sui locis. [8 enim agens de translatione corporis sancti Augustini Eeclesio doctoris anno 822 Ticinum facta per Liutprandum Langobardorum regem, eam nuper factam esse dicit v Kal. Septembris, Deinde ad xvim Kal. Octobris
19 S. ADONIS ARCHTIEPISC. VIENNENSIS 20 meminit translationis reliquiarum sancti Cypriani A Martyrologio ad diem x Kal. Junii, ubi rationem red-
tumex Africa in Galliam regnante Carolo Magno, tum Arelate Lugdunum per Leidradum pontificem ; tam
uod in editis additur de translatione Compen- dium faeta per Carolum Calvum, insertum videtur post morlem Adonis, néc comparet in nostro exem- plari ante annos sexcentos manu descripto. Postea agens Auctor de instituto festo sanctorum omnium Kalendis Novembris : Sed in Gallis, inquit, monente Sancts» recordationis Gregorio pontifice piissimus Ludovicus imperator omnibus regniet imperii sui episcopis consentientibus statuit, ut solemniter festivitasomniumsanetorum in przedicta die annua- tim perpetuo ageretur. Ad hzec in ms. codice nostro dedicatio ecclesix:€ monasterii Cellensis anno 850 facta accurate describitur xvir Kal. Novembris eum ad modum, quo superius relata est ad annum 873, ubi de sancti Frodoberti abbatis translatione egi- mus. Hzc quo minus ab interpolatore addita putem,
ea me causa movet, quod singulas (quas vocant) cir- B
cumstantias non ita aecurate nosset homo posterio- ris temporis: cum eos ignorasse videatur auctor anonymus, qui librum de Vita sancti Frodoberti abbatis Cellensis in seculo rr editum composuit. Ex his colligere licet martyrologum istum vixisse regnante Carolo Calvo.
28. Locum in quo frequens demoratus est, satis innuit, Burgundiam scilicet, cujus sanctos indige- nas diligentius quam alioscommendat: maxime vero totus esse videturinannotandis rebusquz pertinent ad urbem Austisiodorum et monasterium sancti Ger- mani; ex quo aliquando conjiciebam eum illius monasterii alumnum fuisse. Nam in codice nostro singulz ejus ecclesiz, altarium et cryptarum dedi- cationes memorantur : sancti Germani ejus civitatis episcopi ubique data occasione flt mentio, nempe quarto Idus Julii, ubi agensauctor de sancto Savino :
licfuit, inquit, ex discipulis magni Patris Germani: ctNonis Augusti, ubi de sancto Cassiano, ad cujus, ait, tumulum cum sanctus Germanus episcopus ad- venisset, mirabile dictu! post orationem more soli- to fusam, vocans eum ex sepulcro ait ei: Quid hic agis, frater Cassiane ? Denique przter alia festa san- cti Germani, ejus vigilam exprimit pridie Kalendas Octobris : qua omnia satis indicant hominem non longe ab Autisiodoro aliquando vixisse.
20, Scio Mosandrum et Rosweidum hzc et plera- que alia, aut non legisse in manuscriptis codicibus quibus usi sunt, aut rejecisse in appendicem, quasi ab aliis inserta essent. Et nonnulla certe ab recen- tioribus addita sunt in codice nostro, ut commemo- ratio sancti Maioli abbatis v Idus Maii, et xvrrKal. Sep- tembris in Verziaeo monasterio exceptio corporis sanctiRagnoberti Bajocensis episcopi, et alia pauca: at ea quz:e de Autisiodoro et monasterio sancti Ger- mani habentur, a primario auctore scripta existimo, quoniam in pluribus ejus Martyrologii, qux legi, exemplaribus, tum integris, tum contractis, eadem omnino referuntur. Idem judicium esto de omnibus fere nominibus, quz: Mozander et Rosweidus in se- cessum rejecerunt. Quod enim alia atque alia desint in diversis membraneis codicibus, id provenit ex duplici capite: primum, quod cum istud Martyrolo- gium in divinfts officiis, per varias ecclesias legere- tur, alii ipsum contrahebant, alii quosdam sanctos provincias aut ecclesi: sux ignotos resecabant ; al- terum, quod auctor ipse multis vicibus Martyrolo- gium suum auxit, aliosatque alios addendo sanctos, qui in eo primo non exstabant. Undecontigit ut, qui primarium exemplar transcripsere, non tot ha-
eant, quam qui secundariis exemplaribus usi sunt. Certe qu: in Rosweidi Adone desideratur SS. Flo- rentini et Hilarii commemoratio, ex Adonis Mart y- rologio refertur a Petro de Natalibus in lib. viti, cap. 124. Denique Adonem hujus Martyrologii con- ditorem esse constat tum ex epistola, veteri, quo usus est, Martyrologio prefixa, tum ex Notkeri
dit cur Ado in suo nullam facit mentionem sancti Desiderii, archiepiscopi licet Viennensis et marty- ris, cujus nulla re vera exstat commemoratio in vulgato Adonis Martyrologio : quod passim sub Adonis nomine laudat Petrus de Natalibus.
30. Hinc intelligimus, Martyrologim istud ab Adone scriptum esse ante episcopatum, et ipsi opus suum postea relegenti excidisse sanctos Desi. derium Viennensem episcopum, et Theuderium ir. eadem urbe abbatem. Senex erat, cum huic operi subjecit precationem, quz? apud Rosweidum incipit ab his versibus :
Christe precor veniam segnl des mitis alumno, Tardus eum tarde sed tibi nemo venit.
Longus preteritis tenuit nos error in annis; Sufficiat meritis hec rogo pena meis
Vita brevis superest, in mortem et pronior etas, Jam peccare seneY non queo, nolo tuus.
Qui tamen versus dubites an sint. Adonis, cum Floro tribuantur in. tomo ] veterum Analectorum ag. 407. AL cum in ms. codice Petaviano vacuum sit tituli spatium, Adoni his versus detrahere non licet. Haec sunt qu: de przidicto Martyrologio mihi venerunt in mentem : in quo restituenda est com- memoratio sancti Mauri abbatis, sancte Scholas- ticze, et aliorum fere omnium sanctorum, quos Mo- zander et Rosweidus eliminavorunt. Ceterum an vetus illud, quo usus est Ado, Martyrologium, fuerit Romanum,in hujusce tomi preefatione expendi. 31. Ado etiam retroactorum temporum summam ab exordio mundi usque ad imperatoris Lotharii ac Ludovici et Caroli filiorum regni principatum, quanta potuit brevitate, notavit, utipse przetatur in Chronico suo, cujus extrema pars in editis est alte- rius auctoris, ab eo loco, si nonme fallitconjectura, ubi agit de divisione regni, quam inter filios suos
C fecit Ludovicus rex Noricorum : tametsi Thuaneum
exemplar, quod annos quingentos superat, eodem modo desinit quam libri editi, id est in anno 879. 32. Idem etiam Acta sancti Desiderii Viennonsis episcopi expolivit in gratiam Viennensium suorum uti fidem facit Prefatiuncula Adonis Viennensis Ecclesi:e antistitis, anno incarnationis Domini 870, indictione 3, cum passione sancti Desiderii episcopi eidem ecclesiz directa, cujus ha:»c verba : Ado, pec- cator et humilis episcopus Viennensis Ecclesi, di- lectissimis fratribus et filiis ejusdem ecclesi... Beatissimi Desiderii Patris vestri vitam et marty- rium, sicut antiquis scriptis commendatur, vobis idcirco revolvere et stylo committere aggressus sum, ut ejus incitamentiset studiis ad amorem vitz s:terne vos amplius inflammarem. Hanc Vitam pri- mus typis vulgavit Henricus Canisiusin antiquarum Lectionum tomo VI, in cujus Vite» fine additur sub- jectis Indiculus [sonis monachi Sancti Gallensis. anc autem passionem prefatus Ado archiepisco- pus nobis fratribus in czenobio sancti Galli sub Gri- maldo abbate Deo militantibus, reliquiasque sancti Desiderii ab eo postulantibus cum ipsius aliorum- que sanctorum reliquiis, actibus quoque et passio- nibus infra descriptis, anno supra memorato per nuntios satis fideles dirigere curavit, nimirum in rimis per Beroldum presbyterum, testante Notkero 1n Martyrologio suo ad diem x Kal.Junii, ubi de san- cto Desiderio : De quo, inquit, quia venerabilis Pa- ter Ado ejusdem eeclesis nostra setate pontifex, ut- pote in presentia posito, et ob id suis in cunctis notissimo, aliquid superfluum dicere judicavit ; nos juxta scriptum quod idemapostolicus vir annoabIn- carnatione Domini 870, indictione 3, per virum sanc- tissimum Beroldum presbyterum, indigenam eorum- dem locorum, sed nunc in castro Turico Christi servitiis insistentem,eum reliquiisipsius sancti mar- tyris Desiderii, et aliorum sanctorum pignoribus atque agonibus nobis in ccenobio sancti Galli con-
21 ELOGIUM HISTORICUM. 22 stitutis direxit; pauca de co summatimattingentes, A cum esset Benjamini generis homo, episcopatum
earumdem rerum ignaris insinuare curavimus.
33. In utroque hoc testimonio mentio fit de san- ctorum actibus et passionibus seu agonibus, quos manu deseriptos Ado Gallensibus monachis dono dedit : quibus verbis constat Martyrologium abipso Adone compositum. Id veroaperte declarat Notkeri testimonium, rationem reddentis cur Ado in Mar- tyrologio suo non meminerit Desiderii Viennensis episcopi : de quo, inquit, venerabilis Pater Ado, ut pote in presentia posito, et ob id suis cunctis notis- simo, aliquid superfluum dicere judicavit : nam De- siderii mentionemin Martyrologii Adonis exemplari- bus, tam editis quam manu exaratis, pr:etermissam esse superius observatum est.
34. Ad hac idem sanctus pontifex libellum do Vita sancti Theuderii abbatis Viennensis litteris mandavit, ejusque ccnobii monachis nuncupavit hoc prologo : Ado Viennensis episcopus fratribus
Viennensem suscepit : cujus tempore agente pio principe Carolo partem rerum suarum Viennensis ecclesia recepit. Rexit ecclesiam annis xt, et sepul- tus est in eeclesia B. Severi (/. Stephani), ubi an- tecessor ipsius Ursus sepultus jacet. Burnonis Chronographus, Kalendarium ms. atque adeo Joannes a Bosco, Urso seu Ursioni, quem anno 794 concilio Francofurtensi interfuisse constat ex can. 8, pr:eponunt. Wolferium, eumque ab Ultraja dis- tinguuut, Verum Ado noster, cui potior fides, Urso postponit Wlferium, natione Bajowarium, quem
inominem fuisse, et Ultrejam patrio nomine appellatum dicit.
s. Baruardus sub annum 810 Ultraj: seu Wolferio suffectus, anno 842 obiit, ut ad ejus vitam proba- tum est in tomo superiori. Hinc corrigendus Bur- nonis Chronographus, qui Barnardi ordinationem anno 817, mortem anno 862 reposuit.
in cz:enobio saneti Theuderii consistentibus in Do- B. S. Agilmarus a Lothario imperatore confiematio-
mino Jesu Christo :ternam salutem. Patris vestri Vitam, id est beati Theuderii, idcirco vestra san- ctitati scriptis meis commendare disposui, ut vos suis exemplis ad amorem vit:e :etern;s amplius invitarem, etc. Vita hac edita est in appendice s:e- culi primi.
Adonem antequam missum faciamus, in seriem Viennensium episcoporum, qui s:eculo nono exsti- tere quzedam observare juvat. Pr:eter indicem utri- usque Gallis Christianz, et. tertium Joannis a Bosco, unum ex ms. Codice Viennensi acceptum mihi suppeditavit noster Claudius Stephanotius, qui index jussu Burnonis episcopi anno 1239 conscri- ptus est. Alium item indicem sxculi noni ac decimi episcoporum habes in tomo I Analectorum. Omnes hiindiceseumKalendario Viennensi ms. comparandi sunt. Burnonis Chronographus de Urso, a quo exor- dium duco, ejusque successoribus ita scribit :
S. Ursus vir bonus et simplex, senio gravatus coadjutorem sibi elegit, ut cjus vices ageret. Se- pultus fuit in ecclesia S. Stephani x Kal. Maii.
S. Ultraja ex Judzo de tribu Benjamin Christia- nus, doctissimus, prazdicti Ursi opiscopi coadjutor et successor, Karolo Magno percharus, finem vitz accepit Idibus Martii, et sepulturam cum suo prz- decessore in ecclesia S. Stephani. Is in vulgatis indicibus, item in ms. Kalendario eeclesie Vien- nensis memoratur his verbis : Commemorntio Ul- trajz: Viennensis episcopi, vi tempore imperatoris Karoli, cum adhuc senex Ursus superviveret, et
nem fundationis Romanensis monasterii a S. Bar- nardo fundati impetravit, inquit Chronographus, et anno 860 ex dictis, non 800, ut fallit. Chrono- graphus, pridie Non. Julii animam efflavit, et so- lemniter ad pedes Naamatii in ecclesia S. Petri fuit tumulatus.
S. Ado hujus vitze lumen amisit xvir Kal. Janua- rii anno 873, ex premissis, non anno 8706, ut in Analectis, aut anno 879, apud Chronographum.
Post Adonem cleruset populus elegerunt Othtran- num archiepiscopum Viennensem : cujus consecra- tioni Bernerius Gratianopolitanus episcopus inter- fuit, ex Analectis : S. Othrannus, inquit Chrono- graphus, jacet in sde S. Petri, defunetus 16 septem., anno 888.
Post hunc Othrannum electus et consecratus est Barnoinus, qui anno Dominicz Incarnationis 899, indictione 11, obiit, ex Analectis : ubi mendum in
C annum Incarnationis, ut ex autographo postea de-
prehendi, irrepsit, uti et in sequentem. |
Quippe eodem anno Incarnationis 899, indictione 11, v. Kal. Februar, die Dominica consecratus est archiepiscopus Raganfridus, cui consecrationi in- terfuitIsaac sancta: Grationopolitans ecclesizx epis- copus, tempore Ludovici regis fllii Bosonis. Hine corrigendus iterum Chronographus, qui Barnoini ob- itum locat anno 901, scribitque eum interfuisse concilio Vienns» celebrato a legato sedis apostolicas anno 892. H::c. de Viennensibus episcopis, deque Adone dicta sint.
[uim
23 S. ADONIS ARCHIEPISC. VIENNENSIS. 926
S. ADONIS VIENNENSIS CHRONICON
IN ZETATES SEX DIVISUM * NEMPE
I. Ab origine mundi usque ad diluvium. — II. A diluvio ad Abrahami nativitatem. — ]II. Ab Abraham ad David usque. — IV. A Davidis regno ad transmigrationem Hebreorum in Babyloniam. — V. Ab eadem transmigratione ad Christum Servatorem nostrum. — VI. A
Christo ad mundi finem. Ex Bibl, Patr, max,, tom. XVI.)
/ETAS PRIMA AB ORIGINE MUNDI USQUE AD DILUVIUM
Breves temporum per generationesetregna, pri- À dormientis matrem omnium viventium Evam pro-
mus ex nostris Julius Africanus suh imperatore Marco Aurelio Antonino simplicis historizs stylo eli- cuit. Deinde Eusebius Czsariensis, atque sancta memori» Hieronymus presbyter, ehronicorum Ca- nonum multiplicum ediderunt historiam, regnis si- mulac temporibus digestam. Post hos alii atquealii, inter quos praecipue Victor, Turonensis Ecclesizx episcopus, recensitis predictorum historiis, gesta sequentium statum usque ad consulatum Justini junioris explevit. Horum nos temporum summam, ab.exordio mundi usque ad imperatoris Lotharii ac Ludovici fratris ejus, ac Ludovici et Caroli regum principatum, quanta potuimus brevitate notavimus, adjicentes e latere descendentem lineam tempo-
duxit : qui nunc, quantum credibile videtur, de- cimus Kalendarum Aprilium dies appellatur. Unde merito ereditur, si non verior sententia vicerit, eodem decimo Kalendarum Aprilium die, Dominum fuisse cruciflxum. Dicebat enim una eademquenon - solum hebdomadis, sed et mensis die, secundum Adam pro generis humani salute viviflca morte sopitum, de productis e latere suo coelestibus sa- cramentis sponsam sibi Ecclesiam sanctifieare : quo videlicet die primum Adam humani genoris patrem ipse creaverat; eique de latere costam tollens, mulierem :diflcaverat, cujus adjutorio genus humanum propagaret.,
[A. M. 130] Adam annorum centum triginta go-
rum», cujus indicio summa przteriti szeculi cognos- p nuit Seth, cui supervixit annis octingentis. Yerum
catur. Quadam etiam ex divinis libris ad eruditio- nem legentium, ubi opportunum duximus, subno- tantes, ut ex brevi lector plura colligere possit. Sex diebus rerum creaturam Deus formavit. Primo die condidit lucem. Secundo, firmamentum coeli medio libravit. aquarum, ipsis aquis ac terra cum caclo superiore ac virtutibus, qu: in ea Conditorem laudarent, ante horum sex dierum exordium creatis. Tertio, congregatis 1n suum locum aquis, qux cun- cta contexerant, aridam jussit apparere. Quarto, sidera in firmamento coeli posuit, qui nunc quan- tum conjunctura s»quinoctii colligitur, xir Kalen- darum Aprilium vocatur. Quinto, natatilia et vola- tilia animantia creavit. Sexto, animalia terrestria, et ipsum hominem Adam formavit : de cujus latere
* Ado, Viennensis archiepiscopus, vita, moribus et doctrina celeberrimus, scripsit Commentarios de sexmundi :tatibus, seu Chronicon ab origine mundi 2d sua usque tempora, id est ad regnum Ludovici, Francorum regis, cognomento Balbi. Porro idem Ado obiisse perhibetur anno 874 : quare quod in eodem . Chronico additur usque ad annum 879, ab
Septuaginta Interpretes antenatum Seth posuerunt annos ducentos ot triginta; postea, septingentos. Seth interpretaturresurrectio, quia in eo ressuscita- tum est semenjustum, quodest stirpis filiorum Dei, et quia significavit resurrectionem Christi a mor- tuis: cujus mortem illatam a Judzis significavit Abel, qui dicitur /uctus, a fratre Cain occisus. [235] Sethannorum centum quinque genuit Enos ; cui supervixit annis octingentis septem. Porro Sep- tuaginta arte natum Enos annos ducentos quinque posuere, postea, septingentos septem. Enos inter- pretatur 4owo, de quo benedicitur. Iste ccpit invo- caré nomen Domini, quia hominum est proprium ut, su: conditionis memores, invocent Conditoris auxilium, ut filii resurrectionis esse l:»tentur.
aliquo alio videtur adjunctum.
Dolendum est autem quod istud Chronicon mul- tis mendis scateat, qux» defectu ms. codicum cor- rigi non potuerunt.
» Has temporum notas, inter uncos inclusas textui premisimus. Edit.
95 CHRRONICON. — JETAS PRIMA. 20
[325] Enos anno nonagesimo genuit Cainam, cui À vium factum est, atque ita fit ut nongentesimo sexa-
supervixit annos octingentos quindecim. Septua- ginta ante natum Cainam centum nonaginta annos, postea septingentos quinque, posuere. Cujus no- men interpretatur natura Dei.
(395) Cainam annorum septuaginta genuit Mala- leel ; post cujus ortum vixit annos octingentos qua- draginta. Septuaginta ante natum Malaleel, centum septuaginta ; postea dixere septingentos quadra- ginta. Qui interpretatur, Quis est. Dominus Deus, vel ez vita Deus.
(460) Malaleel anno sexagesimo quinto genuit Jared, oui supervixit annos octingentos trigin- ta. Septuaginta ante natum Jared annos centum sexaginta quinque, postea posuere sexcentos tri-
gesimo nono vit: suo anno Mathusala mortuus sit, eo anno quo copit esse diluvium. Mathusala anno- rum centum octoginta septem genuit Lamech : hac generatione gigantes nati sunt, hacque xtate Jubal ex genere Cain artem musicam reperit, cujus etiam frater Tubalcain zris ferrique inventor fuit. (1086) Lamech annorum centum octoginta duo- rum genuit Noe, oui supervixit annos septingentos quinque. Septuaginta ponunt annos ante natum Noe, centum octoginta novem. Et postea, quin- gentos sexaginta quinque. In hac sola generatione summa universitatis discrepat, quia triginta qua- tuor annis plus vixisse Lamech in Hebrsis quam in, Septuaginta translatorum codicibus invenitur :
ginte. Interpretatur autem descendens sivo robo. B 9t quia hoc potuit accidere errore scriptoris, po-
rans.
(622) Jared annorum centum sexaginta duorum genuit Enoc, cui supervixit annos octingentos. In hac generatione nusquam utrique codices discro- pant. Enoch translatus est a Deo : quique etiam nonnulla scripsisse, Juda apostolo idipsum attes- tante, fertur. Sed ob antiquitatem suspect: fldei, a Patribus refutata sunt, ut sunt illa qu:e sub ejus nomine proferuntur de gigantibus fabulo*, quod non habuerint homines patres.
(684) Enoch annorum sexaginta quinque genuit Mathusalem, post eujus ortum ambulavit cum Deo trecentis annis. Septuaginta ante natum Mathusa- lem posuere centum quinquaginta quinque annos, postea'ducentos Enoch, qui interpretatur dedicatio, septima generatione translatus, civitatem electo- rum insinuat qua in sexta hujus s:xculi xtate pro Deo laborans, in septima sabbati futuri gloriam dedicationis exspectat. At quia reprobi sola prz. senti sunt fidelitate contenti, Cain civitatem quam statuit non in septima generatione, sed in primo- genito Enoch filio consecrat.
(874) Mathusalem annorum centum octoginta septem genuit Lamech, cui supervixit annos septin- gentos octoginta duos, id est usque ad diluvium. Septuaginta ante natum Lamech, centum sexaginta septem annos ponunt postea, octingentos duos, qui numerus, ut lector facillime videbit, juxta Hebrai- cam veritatem viginti annis, juxta vero Septuaginta auctoritatem, quatuordecim annis tempora diluvii transiit. Et quomodo verum est quod octo tantum enHns in arca salve facte sunt? Sed in Hebrmo- rum et ín Samaritanorum libris ita scriptum re- peritur ;: Et vixit Mathusala centum octoginta septem annis, et genuit Lameoh; et vixit Mathu. sala, postquam genuit Lamech septingentis octo. ginta duos annos, et genuit filios et filias. Et fue- runt omnes dies Mathusale anni nongenti sexaginta novem, et mortuus est. Et vixit Lamech centum oc- toginta duos annos, ot genuit Noe. A die ergo na- tivitatis Mathusal: usque ad diem ortus Noe, aunt anni trecenti sexaginta novem. His adde eexcentos annos Noe quia in sexcentesimo vitz ejusanno dilu-
tius ei lingum creditur;unde est in aliam per inter- pretes facta translatio.
(1556) Noe, divino oraculo jubente, anno etatis sua quingentesimo, arcam smdilcare copit. His temporibus, ut refert Josephus (Asig. lib. I), scien- tes illi homines quod aut aquis aut igne perire po- terant, in duabus columnis, ex latere et lapide fae- tis, studia sua consoripserunt, ne delerentur me- moria qua sapienter invenerant. Quarum lapidea columna fertur in diluvio durasse, et hactenus in Sy- ria' permanere. Noe anno sexcentesimo venit dilu- vium, mense secundo, decima septima die mensis. Cujus arcam Josephus sedisse referi in montibus Armenis, qui vocantur Ararat. Hzc prima ztas Sse- culi, secundum Hebraicam translationem, continet annos mille sexcentos quinquaginta sex. Secundum septuaginta edilionem, his mille ducentos quadra- ginta duos.
(Onos. 1l. I, c. 3.) In hac prima state, sacralitto- rte continent proter veritatem historicam et omnis creatura: conditionem, quod virtute Spiritus sanoti creatura, per inobedientiam peocati labe foedata, sanctificatis aquis esset ad perpetuam gratiam abluenda ; sicque lux pietatis a nocte impietatis, misericordi justaque divisione, esset dirimenda. Et in formatione Adam, et, de costa lateris ojus, mu- lieris Evae, sacramentum Christi et, Ecclesiz. Et in conteinpto mandato omnibus transgressoribus prae- ceptorum Dei perpetuam mortem justo judicio in- ferri. Etin serpentem diabolum prolatam sententiam
jn eis manere qui ejus fecerint voluntatem; et in
maledicto mulieris, originale peccatum sequi ; of transgressorum filios sub peccato nasci ; et preedi- etam poenam peccati in labore sudoris et doloris, quam radix humani generis Adam poer propagatio- nem in ramos ex radice damnata venientes infudit.
In Cain et Abel duorum populorum figuram, Ju- deorum et Christianorum, ubi saorificium majoris respuitur, et minoris plaeitum assumitur; electo- rum multitudinem, ad veram et eternam dedica- tionem transferendam, et homicida filios, via sus ordinem corrumpontes, et justo et manifesto judi- cio omnipotontis Dei intercipiendos.
* De soriptis Enoch, vide Sixti Senens. Biblioth. lib. rr.
S, ADONIS ARCHIEPISC, VIENNENSIS ————ÓÓ————MMMMMMM M—,
JETAS SECUNDA
A DILUYIO AD ABRAHAMI NATIVITATEM.
(1057) Secunda sseculi state, prima hujus diei, À sicuti cum una lingua sit Latina, sub una lingua
qua est vicesima septima mensis secundi, egressus est Noe de arca, in qua pauci, id est octo anima, salve fact: sunt per aquam. Quod commemoransin Epistola sua beatus Petrus apostolus statim expo- nere curavit: Quod et vos nunc similis forme salvos fecit baptisma, non carnis depositio sordium, sed conscientie bons interrogatio per Deum : per resurrectionem Jesu Christi, qui est in dextera Dei, in aqua diluvii baptismum : in arca et his qua con- tinebat Ecclesiam et fldeles ejus ; in octonario ani- marum numero, mysterium Dominica resurrectio- nis, in cujus fide baptizamur, docens esse figurata.
Fuerunt autem Noe fllii tres, Sem, Cham et Ja- phet, ex quibus suptuaginta du» lingua sunt, id est de Sem viginti octo ; de Cham, triginta; de Japhet, quindecim.
(1098) Sem centesimo anno genuit Arphaxad, biennio post diluvium, a quo Chaldzi. Supervixit autem Sem nato Arphaxad quingentis annis, id est usque ad quinquagesimum annum nativitatis Jacob.
(1004) Arphaxad anno centesimo'trigesimo quinto genuit Sale. Ilio Septuaginta interpretes unam generationem plus quam Hebraica veritas posue- runt, dicentes quod Arphaxad, cum esset annis cen- tum triginta quinque genuit Cainan, qui cumcentum triginta annorum fuerit, ipse genuit Sale. Quorum translationem evangelista Lucas hoc loco videtur esse secutus. Vixitautem Arphaxad post natum Sale quadringentis tribus annis, cui tamen Septuaginta post natum Cainam ascribunt annos quadringentos triginta, et Cainam post natum Sale, trecentos tri- ginta octo. Ab Arphaxad Samaritz vel Indi.
(1724) Sale annorum triginta genuit Heber, cui supervixit annis quadringentis tribus. Ante natum Heber, Septuaginta posuerunt annos centum tri- ginta, postea, trecentos triginta. Ab hoc Heber Hebraorum nomen et genus oritur.
(1785) Heber annis triginta quatuor genuit Phalec, cui supervixit quadringentis triginta annis. Septua- ginta ante natum Phalec posuere ann. centum tri- ginta quatuor, postea, ducentos septuaginta. Phalec interpretatur ditísto; cui propterea tale nomen pa- rentes imposuerunt, quia tempore nativitatis ipsius
diverse sunt patrie, Brutiorum, Lucanorum, Apu- lorum, Calabrorum, Picentum, Tuscorum, et si
. dicamus his atque hujusmodi similia. Cham vero,
B
C
terra per linguarum confusionem divisa est. Cujus y)
divisionis Arnobius rhetor ita meminit (ARNOBIUS is Psal. civ) : Sem, primogenito Noe, pars facta est a Persida et Bactris usque in Indiam longe, et usque Rhinocoruras : qux» spatia terrarum habent linguas, sermone barbarico, viginti septem *. In quibus lin- guis gentes sunt patriarum quadringinta sex, non diversarum linguarum, sed diversarum patriarum :
secundus filius Noe, a Rhinocoruris usque Gaddila, habens linguas sermone Punico a parte Garaman- tum; Latino, a parte bores; barbarico,a parte meridiani, JEthiopum, /Egyptiorum, et barbaris interioribus, vario sermone, viginti duabus lin- guis, in patriis trecentis nonaginta quatuor. Japhet autem, tertius, a Media usque ad Gaddila ad boream. Habet autem Japhet tlumen Tigridem, quod dividit Mediam et Babyloniam, in patriis ducentis, sermono vario in linguis viginti quatuor. Fiunt ergo omnes simul lingua septuaginta du: ; patri autem genc- rationum mille, qua in tripartito orbe Asia, Africa, Europa sitze sunt : habetque, ut diximus,Japhet flu- men Tigridem, quod dividit Mediam et Babyloniam ; Sem autem Euphratem ; Cham vero Geon, qui voca- tur Nilus.
Phalec annorum triginta genuit Ragau, cui super- vixit annis ducentis novem. Septuaginta ante natum Ragau centum triginta annos ponunt, postea, ducen- tos octo. Tempore Phalec turris zdificata est facta- que linguarum divisio. Hujus turris altitudo quin- quies millecentum septuaginta quatuor dicitur te- nerepassuum, paulatim altioribus in angustias coar- etatis, ut pondus imminens facilius sustentaret. Describuntibi templa marmorea, lapidibus pretiosis auroque distincta, et multa alia qu: videnturin- credibilia. Auctor hujus turris Nemrod gigas exstitit. Qui post confusionem linguarum migravit inde ad Persas, eosque ignem colere docuit. Abhinc errores gentium creverunt, templa constructa, et quidam gentium principes tanquam dii sunt ado- rati.
(1820) Ragau annorum triginta duo genuit Seruth, cui supervixit annis ducentis septem. Septuaginta ante natum Seruth, centum triginta duos annos po- nunt, postea ducentos octo. Scytharum regnum exortum est, ubi primus regnavit Tanaus.
(1858) Seruth annorum triginta genuit Nachor, cui supervixit annos ducentos. Septuaginta na- tum Nachor ponunt annos centum triginta, postea, ducentos. JEgyptiorum regnum sumit principium, ubi primus regnavit Zoes.
(1878) Nachor annorum viginti octo genuit Thare, cui supervixit annos centum et novemdecim. Sep- tuaginta antenatum Thare ponunt septuaginta no- vem, postea, centum triginta novem. Assyriorum regnum et Sicyoniorum nascitur ; sed primus in As- syriis regnavit Belus, quem quidam Saturnum exi- stimant : in Sicyonia 4Egialeus, a quo Egyalea nun
* Philastrius, Hoereseon cap. 106 ; pluribus linguis homines ante Babel asserit usos.
29
CHRONICON. — JETAS SECUNDA.
30
vupata est, quz» hactenus Peloponnesus vocatur. À resurrectionem suam Christus Spiritum sanctum
Ninus, rex Assyriorum primus, propaganda domi- nationis libidine, arma foras extulit, cruontamque vitam magnis per totam Asiam bellis egit.
(1948) Thare annorum septuaginta genuit Abra- ham, cui supervixit annos centum triginta quinque. Sub quo Zoroastres, magie: inventor, a Nino rege occiditur : qui Ninus ipse, dum deflcientem a se op- pugnat urbem, sagitta ictus interiit, murique Baby- lonis a Semiramide regina Assyriorum mdificantur (BEnos. l. v.). Hactenus secunda szeuli :tas proten- ditur, fiuntque anni a diluvio usque ad Abraham, mille septuaginta duo, secundum vulgatam editio- nem, id est Septuaginta interpretum : secundum vero Hebreorum codices, longe pauciores inve» niuntur, id est ducentis nonaginta duobus.
In hae secunda zetate sacra litterz continent, prx- ter veritatem historicam, fidem et sacramentis ple- nam Patrum obedientiam. In hac Noe mysticx jus- sioniet fabriez obediens, arcam figuratis numeriset mensuris fabricans, eamque mundis immundisque animalibus, ut ei preceptum fuerat implens, Eecle- siam sanctam nobis composuit, mirificis sacramen- tis redundantem,lignum passionis et crucis feren- tem, morte Christi baptismi gratiam exhibentem, pretium nostrum tanquam perostium lateris manan- tem:per quod columba eadem ipsa Ecclesia tanto mu- nere dotata processit: et corvus hz»reticus exiens, tantissacramentis indignus, ab illa qua texerat, ni- eredine peccati illectus, transvolans humani cadave- ris cupiditate naufragus, reverti contemnit. Arca construitur a Noe de lignisnon putrescentibus, Ec- clesia construitur a Christo ex hominibus in sempi- ternum victuris, quie nunc in fluctibus hvjus mundi natat. "e EN
Quod autem de quadratis lignis fleri jubetur, &ta- bilem vitam sanctorum significat, undique ad omne opus bonum paratam : quocunque orti verterig qua: dratum, firmiter stabit. :
Quod bitumine glutinanturarcz ligna intrinsecus et extrinsecus, ut in compage unitatis significetur tolerantia charitatis, ne scandalis Ecclesiam ten. tantibus, sive ab his qui intus sunt, sive ab illis qui foris sunt, cedat fraterna junctura, et solvat vincu- lum pacis : est enim bitumen ferventissimumet vio- lentissimumgluten, significans dilectionis ardorem, magna fortitudine ad tenendam societatem spirita- lem omnia tolerantem.
Quod trecentis cubitis arca longa est, ut sexies quinquaginta compleantur: sicut sex zetatibus omne hujus sxculi tempus extenditur, in quibus omnibus Christus nunquam destitit przedicari, sed in trecen- tis cubitis signum ligni passionis ostenditur: ipsius enim littere numerus crucis demonstrat signum, quo, socii Christi passionts effecti per baptismum, longitudinem vitz :eterns adipiscimur. Quod vero cubitis quinquaginta latitudo ejus expanditur, insi- nuat quod corda credentium Spiritus sancti dono charitate dilatantur : unde quinquagesimo die post
credentibus misit. Quod autem ejus altitudo triginta cubitis surgit, quem numerum decies habet in tro- centis cubitis longitudo, quia Christus est altitudo nostra, qui triginta annorumiztatem gorens, doctri- nam evangelicam consecravit, contestans legem non 8e venisse solvere, sed adimplere. Quod sexies longa ad latitudinem suam, et deciesad altitudinem suam, humani corporis instarostendit, in quo Christus ap- paruit : corporis enim longitudo a vertice usque ad vestigium, sexies tantum habet, quantum latitudo, qu:e est ab uno latere ad alterum latus, a dextera in sinistram, velasinistrain dexteram: et decies quam altus a terra. Unde facta est arca trecentorum in longitudine cubitorum, et quinquaginta in latitu-
B dine, et triginta in altitudine.
Eadem arca collecta in unum cubitum, desuper consummatur : sic Ecclesia, corpus Christi, in uni- tate collecta sublimatur et perficitur. Quod autem aditus ei sit a latere, nemo quippe intrat in Eccle- siam, nisi per sacramentum redemptionis peccato- rum, quod ex Christi latere aperto manavit.
Quod inferiora are: bicamerata et tricamerata construuntur, sic ex omnibus gentibus vel biperti- tam multitudinem congregat Ecclesia, propter cir- cumcisionem et preeputium, vel tripertitam, propter tresfilios Noe, quorum progenie repletus est orbis. Ideo arc» inferiora dicta sunt, quia in hac terrena vitaest diversitas gentium. In summa autem omnes in unum consummamur : et non est ibi varietas, quia omnia et in omnibus Christus.
Quod: cuncta animalium includuntur genera in arca, quia ex omnibus gentibus et nationibus con- gregatio sit in Ecclesia : quod etiam Petro demon- -Strajus: discas jile significat, quod munda et im-
. munda ibi-s;ut'animalia (Act. n); sieut in Ecclesiz
sacramentis, et boni et mali versantur.
Quod septena $uat munda, et bina immunda, ideo,quia boni servant unitatem spiritus in vinculo pacis, sanctum autem Spiritum in divina Seriptura in septiformi operatione commendat, mali autem in binario numero schismata faciles et quodammodo divisibiles ostenduntur.
Quodipse Noe cum suisoctavus numeratur,quia in Christo spes resurrectionis nostre apparuit, qui oc- tava die, idest post Sabbati septimam, a mortuis re-
D surrexit.
Quod post septem dies ex quo ingressus est Noe in arcam factum est diluvium, quia in spem futurs quietis, qus» septimo die signiflcata est, baptizamur.
Quod praeterarcam omnis caro quam terra susten- tabat, diluvio consumpta est, quia prseter Eeclesise societatem,aqua baptismi quamvis eadem sit,non so- lum non valet ad salutem, sed potius valet ad perni- ciem.
Quod quadraginta diebuset quadraginta noctibus pluit, quia omnis reatus peccatorum in decem prz- ceptis legis admittitur per universum orbem terra- rum : qui quatuor partibus continetur, sive ille
31 S. ADONIS ARCHIEPISC. VIENNENSIS 32 reatus, quiad dies pertinet, ex rerum prosporitate ; A vitam, quz: in hoc mundo agitur significat. Denique
siyequi ad noctes, ex rerum adversitate contractus sit, sacramento baptismi abluitur.
Quod Noe quingentorum erat annorum, cum ei locutus est Dominus ut arcam sibi faceret, et sex- centos agebat annos cum in eam fuisset ingressus, significatur soxta ztate in manifestatione evange- lica, Ecclesiam construendam, quod et secundus mensis anni sexcentesimi, quo intrat Noe in arcam significat, duoenim monses senario numero conclu- duntur ; a senario enim numero, et sexaginta co- gnominantur, et sexcenti et sex millia, et sexagjnta millia, ot sexcenta millia, et quidquid deinceps in majoribus summis per eumdem articulum numeri in infinitum consurgit. Et quod vigesimus septimus
post septem dies dimissa propter illam septenariam operationem spiritalem, oliv» fructuosum surculum retulit : quo significaret nonnullos etiam extra Ec- clesiam baptizatos, si in eis pinguedo non defuerit charitatis, posteriore tempore in ore columbe tan- quam in osculo pacis, ad unitatem societatis possa perduci. Quod post alios septem dies eadem dimissa, non est reversa, significat finem szxculi, quando erit sanctorum requies, non adhuc in sacramento spei, quo in hoc tempore consociatur, quandiu bibitur quod de latere Christi manavit : sed jam in ipsa per- fectione salutis :terna, cum tradetur regnum Deo et Patri, ut perspicua contemplatione incommuta- bilis veritatis, nullis ministeriis corporalibus egea-
dies mensiscommemoràtur, ad ejusdem quadrature By mus.
significationem pertinet, qu:»jam in quadratis lignis exposita est : sed hic evidentius quia nos ad omne opus bonum paratos, id est quodammodo conquadra- tos, Trinitas perficit, in memoria qua Deum recoli- inus, in intelligentia qua cognoscimus, in voluntate qua diligimus : tria onim ;ter, et hoc ter, fiunt vi- ginti septem, qui est numeri ternarii quadratus. Quod septimo menso arca sedit, hocest requievit, . ad illamsoptimam requiom significatio recurrit, qua perfecti requiescunt : ibi quoque illius quadratura numerus jteratur, nam vicesima septima die se- cundi mensis, commendatumest hoc sacramentum; ct rursus vicesima septima die mensis septimi, ea- dem commendatio confirmata est cum arca requie-
Quod sexcentesimo et primo anno vit: Noe, ape- ritur arc;P tectum, quia finita sexta state seculi revelabitur absconditum sacramentum atque pro- missum.
Quod vicesimo septimo die secundi mensis, di- citur sicca fuisse terra, tanquam finita est ba- ptizandi jam necessitas in numero dierum quin- quagesimo et septimo ; ipse enim est dies se- cundi mensis, vicesimus septimus, qui numerus ex illa conjunctione spiritus et corporis septies oc- tones habet, uno addito propter unitatis vincu- lum.
Quod de arca conjuncti exeunt, qui disjuncti ante intraverant, quia in hoc tempore caro concupiscit
vit; quod enim promittitur in spe,hoc exhibeturin re. C adversus spiritum, et spiritus adversus carnem
Porroquiaipsa septima roquioscum octava resur- reciione conjungitur, hoc in sacramento regenera- tionis nostra, id est in baptismo, altum profundum-
que mysterium est, quod quindocum édbjti$ sdpor-" crescit aqua, excedens altitudine montiud Qa.
itaque et septem quindecim faciunt : sed octo signifi-
cant resurrectionem, septem $rdi&téin, : Hoe" sabra- *.
montum resurrectionis et quietit*trtatohdit-sqioem sapientiam superborum, ita ut nullo modo possint indagare scientia sua altitudinem resurrectionis et quietis; et quia septuaginta et septem, eL octoginta ab octo dinumerantur, conjuncto utroque numero, centum quinquaginta dies, quibusexaltata est aqua, camdem commondant nobis atque confirmant alti- tudinem baptismi in consecrando novo homine ad tenendam quietis et consecrationis fidem.
Quod post dies quadraginta emissus corvus, non eal reversus, aut aquis utiquo interceptus, aut ali- quo supernatante cadavere illectus, significat ho- mines immunditia cupiditatis teterrimos, et ob [hoc ad ea quz foris sunt in hoc mundo ire : aut rebapti- zari, quasi aut prieter arcam, id est prxter Ecole- siam, baptismus prosit, ut occidantetsedueant, do- cere et tenere,
Quod columba emissa, non inventa requie, re- versa 681, ostondit per Novum Testamentum re- quiem sanctis in hoc mundo non osso promissam : post quadraginta enim diesemissa est ; qui numerus
(Gal, v) ; postmodum autem, id est in fine sxculi, in resurrectione scilicet sanctorum, omnimoda et perfecta pace spiritus corpori adharebit, nulla
; ruprtajijatig.4ndigentia, vel concupiscentia resi-
:se0 iii
Dantur eis cuncta animalia in escam, ex quibus -Orguis: peohibebuyr manducari, ne vita pristina
* quasiédffoógtd,eheatur in conscientia, sed haboat
tanquam effusionem per confessionem,
Quod vero testamentum posuit Dcus inter se et homines, atque omnem animam vivam, ne per ' deret eam diluvio, arcum scilicet qui apparet in nu- bibus, qui nunquam nisi de sole resplendet, quia illi non pereunt diluvio, qui in prophotis et omni- bus divinis Scripturis, tanquam in Doi nubibus
D agnoscunt Christum.
In hac z:etate secunda post diluvium plantavit vi- noam Noe et jnebriatus atque nudatus est in domo 8ua, portans Christi figuram, qui inebriatus eat dum passus est, nudatus est dum cruoifixus est in domo sua, in gente sua et in domesticis sanguinis sui. Hianc nuditatem, id est passionem Christi, videns Cham derisit : et Judsi Christi mortem videntes, subsannavere. Sem verb et Japhet, tanquam duo populi,ex cireumcisioneet praputio,credentes, quo- dammodo passionem Christi velamento texerunL, id est sacramento honoravoerunt : vestimentum enim significat sacrgmentum, quod dorso imposuerunt,
33 CHRONICON. — ;ETAS TERTIA. 34 quasi memoriam preteritorum; quia passionem Á minum crucifixit, ctiam in fllios poenam damnatio-
Christi transactam celebrat. Ecclesia, non adhuc spectat futuram. Medius autem frater Cham, id est impius populus Judz:orum, qui nec primatum apos- tolicze tenuit, nec ultimus in' gentibus credidit, vidit nuditatem patris, qui consensit in necem Do- mini Salvatoris: nuntiat fratribus foras, quia per eum manifestatum est quod erat in prophetis se- cretum; ideoque flt servus fratrum suorum, facta ipsa gens quodammodo scriniaria Christianorum, bajulans legem et prophetas ad testimonium asser- tionis Ecclesi;, ut honoremus per sacramentum quod numerantilli per litteram. Peccante Cham pos- leritas ejus damnatur, quia plebs Judaica qux» Do-
nis sux transmisit. Sed et reprobi qui hic delin- quunt, in posterum, id est futurum, sententiam damnationis excipiunt.
Nemrod filius Chus, primus novam imperii cupi- ditate tyrannidem arripuit, comparatus diabolo, qui superbe intumescens super sidera se exaltare voluit : quique venator et. deceptor hominum ad mortem in Babel, id est in confusione, regnare non immerito dicitur; ubi confunduntur lingux turrim impietatis superb: :diflcantium, omnium videli- cet qui ab unitate fldei et integritate confessionis quasi per dissonantiam lingum ad invicem fece- runt.
A&TAS TERTIA
AB ABRAHAM AD DAVID USQUE
[2185] Tertia mundi stas a nativitate ccpit B qui in typo Salvatoris à patre in sacrificio oblatus
Abraham patriarchz, qui septuaginta quinque an- norum cum esset, relicta gente et patria, ad impo- rium Dei venit in terram Chanaan, accipiens pro- missionem nascituri de suo semine Salvatoris, in quo benedicerentur omnesgentes, simul et seipsum in gentem magnam esse futurum (Ges. xi): quarum una spiritalis, alter est promissio carnalis (om. 1v; Gi. 11, iv). His temporibus adhuc Ninus et Semi- ramis in Assyriis regnant.
[2271] Abraham annorum octoginta sex genuit Ismael, a quo Ismaelitz», qui postea Agareni, ad ultimum Saraceni sunt dicti. Vixit autem Ismael annos centum triginta septem: interpretatur autem Ismael euditio Dei, populum Jud:»orum significans, eo quod in fine mundi crediturus a Domino exau- diatur. Porro Agar interpretatur adeena vel conm- eersa, Synanog:P gerens personam.
[2283] Abraham annorum centum genuit Isaac : qui primus et solus intra Testamenti Veteris se- riem, legitur octava die cireumcisus. Quod nonsine magno mysierio privilegium est filio promissionis donatum. Interpretatur autem Abrampater ezcelsus, propter priorem scilicet populum Judzorum: Abra- ham vero paler mallarum, id est gentium, sicut est illud in Apostolo : Qui contra spem iu spem credidit, wt feret. pater multarum. gentium. (Rom. T, 18). Vixit autem centum septuaginta quinque annis.
[2350] Isaac annorum septuaginta genuit Esau et lacob, patriarehas Idums: et Israeliticze gentis,
C Joseph annorum centum decem mortuus :
est.
[2440] Jacob annorum nonaginta genuit Joseph. His temporibus Serapis et Jovis filius, ut quidam ferunt, /Egyptiorum rex moriens, falso errore in deos transfertur; et Memphis civitas in Egypto conditur ab Ape Argivorum rege : Sparta quoque a Sparto Phoronei fllio Argivorum regis.
[2480] Jacob annorum centum triginta descendit in Agyptum, in animabus septuaginta. Vixit autem annis decem et septem in JEgypto : factique sunt omnes dies vitz illius, centum quadraginta septem anni. Interpretatur autem Jacob suppianiator, qui et Israel eídens Deum : vel melius princeps cum Deo, omnium sanctorum preferens imaginem, qui per fidem atque munditiam cordis semper videns Deum. cujus ossa tulit Moyses et filii Israel pariterque ossa fratrum ipsius filiorum Jacob, et portaverunt in terram Chanaan. Hoc tempore Grecia Argo re- gnante habere segetes ccpit, delatis aliunde semi- nibus.
[2540] Hebr»orum servitus in Egypto annorumt centum quadraginta quatuor. Ut scriptura autem testatur Exodi, habitatio filiorum Israel qui manse- runt in Egypto fuit quadringentorum triginta anno- rum : quibus expletis, eadem die egressus est om- nis exercitus Domini de terra Egypti, quorum ta- men summam annorum, chronographi a septuage- simoannoet quintonativitatis Abraham, quando ter- ram repromissionis intravit, computant, sequentes
post quorum ortum vixit annis centum et viginti : D editionem Septuaginta interpretum, quc dicit : Ha-
factiqne sunt omnes anni illius centum octoginta. Hie temporibus primus apud Argos regnavit Ina- chus, annis quinquaginta : eujus filius fuit Phoro- Deus, qui primus in Grzcia leges judiciaque con- seripsil, qui et Io, quem JEgyptii mutato nomine Isidem coluerunt. Interpretatur autem Isaac risus,
bitatio autem flliorum [srael, qua habitaverunt in Agypto et in terra Chanaan, ipsi et patres eorum, anni trecenti triginta. Quam necessario sequendam et ipsa Hebraica veritas ostendit, qux narrat Caat, filium Levi, quem natum esse constat in terra Cha- naan, vixisseannis centum triginta tribus, et fllium
3U S. ADONIS ARCHIEPISC. VIENNENSIS 36 Amram patrem Moysisanniscentum triginta septem, A tefacto Jordanis alveo, in terram repromissionis in-
et ipsum Moysemoctoginta fuisseannorum, tempore egressionis de ;Egypto. Quia nimirum horum sum- mam annorum constat quadringentos et triginta implerenon posse. Annuitautem horum translationi et Apostolus cum ait: AóraAe dicle sunt. promissio- nes, el semini ejus nos dicit: Et seminibus, quasi in multis, sed quasi in wno, et semini (uo, qui est Chri- s(us : hoc autem dico : Teslamentum, confirmatum & Deo, que post quadriugentos eb. triginta annos. facta est lez, non irritum facit ad evcacuandam. promissio- nem (Gal. 1v, 10, 17). His temporibus, silicet servi- tutis Israel in Egypto, Prometheus fuisse scribitur, quem figunt fabul: de luto formasse homines. Tunc etiam fratresejus Atlas magnus estastrologus habi-
duxit. Quo videlicet anno, ut in Chronicis Eusebii reperimus, principiuln erat quinquagesimi primi jubilei secundum Hebrzos, facile inveniri valet, id est anni bis mille quingenti ab initio mundi erant completi : singulis Jubilzeorum ordinibus per quin- quagenos annos deputatis. Sed nostra inquisitio comperit minorem temporis hujus esse summam : constat enim quia mille sexcenti quinqnaginta sex ad diluvium usque fuereanni : indead Abraham, du- centi nonaginta duo qui septuaginta erat annorum quando promissionem Dei accepit. Promissionis anni quadringenti triginta; ducatus Mosis, anni sexaginta qui profecto numerus non bis mille quin- gentos, sed septem minus, id est bis mille quadrin-
tus: Mercuriusque nepos Atlantis multarum artium p gentos nonaginta tres annos implent. His tempori-
peritus, et ob hoc post mortem vano errore in deos translatus.
[2045] Hac etiam tate primus Procidus quadri- gam junxit: eodemque tempore Cecrops Athenas condidit, et ex nomine Minerva Atticos Athenienses vocavit. Iste etiam bovem immolans, primus in $a- crificio Jovem adorari precepit. Tunc primi chorites Corybantes modulatam in armis saltationem et con- sonam invenerunt. Tunc etiam scribitur in Thessa- lia sub Deucalione factum diluvium, et Phaetonis fabulosum incendium.
[26040] Moyses, annis quadraginta eductum ex JEgypto populum Israel, et de servitute Egypti libe- ratum rexit in deserto, quorum primo anno taber- naculum Domino construit, et septem mensibus opus perílciens, mense primo anni secundi, prima die mensis erexit. Per eumdem Moysem Judzi simul cum lege et litteras haberecoeperunt. Quinque libri Moysis, secundum Septuaginta seniorum interpre- tationem, continent gesta annorum trium millium septingentorum triginta. Quot vero annos hujus temporis Hebraica veritas contineat,Joseph in primo contra Apionem Grammaticum libro ita commemo- rat : Neque igitur innumera apud nos habentur vo- lumina inter se invicem discordantia, sed duo tan- tum et viginti sunt libri, qui omnium temporum se- riem continent, qui et juste creduntur divinitus inspirati. Ex quibus quinque sunt Moysis, continen- tes leges viti:» ct successionis humans prosapiam, usque ad ipsius Moysis terminum pertendentes, qui
bus Josue, primus Erychthonius Atheniensium prin- ceps in;Grecia quadrigam junxit. Josue centum et decem annorum moritur.
[2797] Othoniel annis quadraginta de tribu Juda primus Israel, Deo jubente, judex constituitur, il- lum prefigurans qui in tertio tempore mundi tribu Juda cum gratia ad salvandos populos venit. Hujus temporibus primo filii Israel servierunt Chusan Ra- sataim regi Mesopotamiz, octo annis Cadmus regnat Thebis, qui primus Graecas litteras adinvenit. Per idem tempus, primi Linus et Amphion apud Graecos in musica arte claruerunt, Ideique Dactyli ferrum invenerunt eo tempore.
[2797] Ahoth, anno octogesimo, filius Jera, filii Gemini, qui utraque manu ulebatur pro dextera. - Cujus principiis servivit Israel Eglon regi Moab an- nos decem et octo, donec percusso Eglon liberavit Israel. Hoc tempore Cyrene civitas condita est in Libya. His temporibus fabula fictze sunt de Tripto- lemo, quod, jubente Cerere, serpentium pennis ges- tatus, indigentibus frumenta volando distribuit ; de Hippocentauris, quod equorum hominumque fue- rint natura permixti ; de Cerbero tricipiti inferorum cane; de Phrixo et IIelle sorore sua, quod ariete vocti per aerem volaverint ; de Gorgone meretrice, qua crinita serpentibus fuerit, et aspicientes con- vertebat in lapides; de Bellerophonte, quod equo pennis volanti sit vectus, de Amphione, quod ci- thar: cantu lapides et saxa commoverit.
[2877] Debora, prophetissa ex tribu Ephraim cum
paulo minusa tribus millibus annorum continen- D Barac de tribu de Nepthalim, annis quadraginta.
tiam gerunt. Moysis temporibus templum Delphis construitur : Lac;oedemon conditur. Moyses centum viginti annorum moritur. Vitis in Graecia invenitur. His temporibus adeo ingens et gravis wstus incan- duit, ut sol per devia transcendens universum or- bem non caloreaffecisse, sed igne torruisse dicatur. Inde ridicula Phaetonis texitur fabula.
Josue annis viginti sex rexit populum Israel, ut Josephus docet ; nam Scriptura sancta quot fuerint anni ducatus illius tacet. Eusebius in Chronicis vi- ginti septem posuit. Primo autem sui ducatus anno Josue, primo mense, decima die mensis, populum pa-
Cujus initio ducatus oppressit filios Israel Jabin rex Chanaan, qui regnabat in Asor annis viginti, sed oc- ciso ab Israel, et a Jael uxore Abercinei. Sisara prin- cipe militi» ejus, humiliatus tandem ac delectus est. Hoc tempore Miletus condita. Per idem tempus Apollo medicina artem invenit. Fabula quoque tunc ficta est de fabro Dxdalo, et ejus filio Icaro, quod coaptatis sibi pennis, volaverit. Ilac xtate primus regnat Latinis Picus, qui fertur Saturni filius fuisse.
[2918] Gedeon annis quadraginta ex tribu Ma- nasse. Sub quo servit Israel Madianitis et. Ama-
37 CHRONICON. — ATAS TERTIA. 38
lechitis septem annis; sed Gedeon pugnante libe- À sunt Latini, qui postea Romani nuncupat! sunt, post
ratur. Urbs Tyrus condita, ante templum Hieroso- Jymorum, annis ducentis et quadraginta. Orpheus Thracius Linusque magister Herculis artis musi- ce inventores, clari habentur. Argonautarum na- vigatio scribitur.
(2955] Abimelech, annis tribus regnavit in Si- chem. Iste septuaginta fratres suos filios Gedeonis interfecit. Hercules Ilium vastat.
[2958.] Thola, annis viginti quatuor fllius Foa, patrui Abimelech, vir de Issachar, qui habitabat in Sanir montis Ephaim. Priamus in Troja post Lao- medontem, regnavit annos tredecim. Fabula ficta de Minotauro. bestia labyrintho inclusa. Bellum, Lapitharum et Centaurorum, quos scribit Palzpha-
tertium annum captivitatis Troj:x sive annis tribus. Postquam octavum regnavit /Eneas, ut quidam scri- bunt, Ascaniusannis triginta octo. Ante Jneam, Ja- nus, Saturnus, Picus, Faunus, Latinis in Italia re- gnaverunt per annos circiter centum quinquaginta.
[3046] Heli sacerdos annis quadraginta. In He- briorum libris, anni quadraginta : in Septuaginta, anni viginti inveniuntur. Arca Testamenti ab Allo- phylis capitur. Regnum Sicyoniorum flnitur, qui ab JEgialeo usque ad Zeuzippum regnaverunt, per annos nongentos sexaginta duos. Hectoris filii [lium receperunt, expulsis Antenoris posteris, Heleno illis subsidium ferente. Latinorum tertius Silvius 4Ene: filius, regnat annis viginti novem qui quod
tus primo de Incredibilibus libro, nobiles fuisse B:.post mortem, patris editus, ruri fuerat educatus,
equites Thessalorum.
[2981] Jair, annis duobus et triginta ex tribu Ma- nasse. Per hxc tempora Hercules agonem Olympia- cum constituit, atque in Libya Anteum occidit a quo usque ad primam Olympiadem supputantur anni quadringenti triginta. :
[3005] Jeptes Galadites, annis sex. Philistini et Amanitz deprimunt Israel ; ex quibus Amanitz de- bellantur a Jepte; qui in libro Judicum ab :etate Moysis usque ad semetipsum, ait supputari annos trecentos, vel, ut quidam codices habent, annos tre- centos quinque et viginti. Cujus tempore IHercules quinquagesimum secundum annum agens, ob morbi dolorem sese flammis injecit. Per idem tempus
et Sylvi, et Posthumi nomen accepit, a quo omnes Albanorum reges Sylvii vocati sunt.
[3085] Samuel et Saul, annis quadraginta. In Seriptura sacra, ducatis Samuelis quot annis fuerit minime patet; docet tamen Josephus tredecim annis principatum illius emicuisse. Chronici vero, Samuel et Saul simul annis quadraginta prefuisse signant. [n Actibus apostolorum apostolus Paulus ita con- cionatus ad populum est : Deus plebis [sracl elegit patres nostros, et plebem exaltavit, cum essent incolx in terra Egypti, et in brachio excelso eduxit eos ex ea, et per quadraginta annorum tempus, mores eorum sustinuit in deserto; et destruens gentes septem in terra Chanaan, sorte distribuit
Alexander Helenam rapuit, Trojanumque bellum C, eis terram eorum, quasi post quadringentoset quin-
decennale surrexit.
[3010] Abesa de Bethlehem, annis septem. Aga- memnon imperat Mycenis quinque et viginti. Cujus anno quindecimo Troja capitur. Amazones arma sumpserunt.
[3017] Ajalon Zabulonites, annis decem. Hic cum annis suis decem in Septuaginta Interpretibus non habetur, quorum damno supplendo, Josuo filio Nun, Eusebius Samueli et Sauli quorum annos Scriptura non dicit, plures annos quam in Josepho legerat, annotavit, quatenus ab egressu Israel ex ;Egypto usque ad :difleationem templi quadringentorum octoginta annorum summan, quam Scriptura prz- dicat haberet.
[3025] Abdon sive Labdon de tribu Ephraim, an- nis octo. Cujus anno tertio Troja capta est; et JE- neas ad Italiam venit. Completis a primo anno Ce- cropis, qui primus apud Atticam regnavit, annos trecentos triginta quinque. A quadragesimo autem et tertio anno regno Nini Assyriorum regis, compu- tanturannioctingenti vigintiquinque. A mortuo Lab- don servivit Israel Philistzsis quadraginta annis. Hac atate Carmentis nympha Latinas litteras reperit.
[3025] Samson de tribu Dan, annis viginti. Asca- nius /Ene» filius Albam condidit. Ulyssis quoque fabula ficta. HactenusJudieum libertempora signat, habens annos ducentos nonaginta novem, Judices 3utem duodecim ; post quos sacerdotes constituti
quaginta annos' et post hzc dedit judices, usquead Samuel prophetam ; et exinde postulaverunt regem ; et dedit illis Deus Saul, fllium Cis, virum de tribu Benjamin, annis quadraginta. Ab hoc tempora pro- phetarum incipiunt. Lacedz:moniorum regnum exo- ritur ; atque Ilomerus fuisse putatur.
Inhac tertia setate mundi, salva veritate historica, prefigurat in vocatione Abrah:z, terram viventium Christi populo futuram, nec incolatus nostri longos exitus formidandos, et in Christo Domino semper sperandum, per cujus gratiam vivendo sempiterna potiemur h:ereditate; etin semine ejusdem Abrahi, utstellascocli multiplicari populum Christianum ; et in oblatione et sacerdotio ejus regale Ecclesia sa- cerdotium, et in proprietate nominis ipsius, quod esset in Christo pater multarum gentium per fidem, cum unius tantum gentis pater fuerit per genera- tionem: et in circumcisione carnis, quod corde circumcidendus esset Christianus.
Et in Isaac nato, qui risus dicitur, quod gentium populus qui in Christum de illa serie in carne ve- nientem irrisum a Jud:wis crederent, et agnoscerent illius contumeliosam passionem, suam veram esse liberationem.
Et in Sodoma et Gomorra, impiarum civitatuni subversione, futuri judicii diem, nec posse evadere Statuta supplicia, noxia curiositate propositum sancta conversationis contemnentes, retroque male
39 S. ADONIS ARCHIEPISC. VIENNENSIS A0 vivendo respicientes ; solosque liberari, quos gratia A accipiebat. Isto tempore omne magisterium Juazo-
Christi liberaverit.
Et in immolatione arietis pro Isaac, Christi pas- sionem expressam ; et injuratione Dei quod semen Abrahae in Christo supra numerum extenderetur, et non tantum ex semine carnis, sed flde vocari ad in- finitum numerum filios Abraham.
Etex femore Abraham, carnem Christi venturam, quando idem Abraham servo jubet : Pono manum iuam sub femore meo, et jura mihi per Deum coli; ostenditque Christum qui est Deus colli, per Virgi. nem Mariam ex femore suo in carne futurum.
Et in geminis Rebecce duos populos, Christianos et Judeos, quorum minor Jacob lenis, in ipsa jam pueritia per cocturam rubram lenticulze, majorem fratrem Esau hispidum supplantans, lenem mitem- que signat populum Christianum, qui per cocturam rubram, Passionem scilicet Christi, sanguine rubra- tam, edaci ac ssevienti Judao populo, cujus curam gestabat Esau, primatus dignitatem illo veudente suscepit; ille quod nascendo habuit per concupis- cenliam perdidit; Christianus per gratiam quod in natura non habuit acquisivit. Cui pelles hzedorum su- per brachia, et cervicem nudam mater aptavit, ves- . teque primogeniti sui induit, tanquam jam nobis il- lum figuratum ostendens Christum qui accepit, non carnem peccati, sed similitudinem carnis peccati, legemque Veteris Testamenti tanquam vestem pri- mogeniti excipiens, non solverit, sed impleverit. Post cujus odorem benedicta concurrunt omnes gentes qux per gratiam Judseis ef primatum, et benedictionem abstulerunt. Jacob quoque, filius Isaac, nepos Abrahz fugiens fratris insidias, in sa- eramento lapidem quem ad caput habuit dormiens eininus erigens eumque liniens oleo, Christum no- bis lapidem angularem consecravit. Et idem Jacob, claudus effectus in latitudine femoris populum He- breorum significat claudicaturum. Judas filius Ja- cob, cum nuru sua concubuit Thamar, qua intelli- gitur plebs Judza, cui de tribu Juda reges tanquam mariti adhibebantur ; undenomen ejus amaritudo in- terpretatur, quia ipsa Domino fellis poculum dedit. . In duobus filiis Jude duo genera principum qui non recte operabantur in plebe, unum eorum qui oberrat, alterum qui nihil proderat: nec enim sunt amplius quam duo genera hominum inutilia generi
rum, et mystica, unde Christi vocabantur, unctio ipsa defecerat. Neque ad mysticam unctionem He- rodes pertinet alienigena, qui deficiente ex tribu Juda principe regio, a Romanis in Judwa regnum acceperat; sub cujus tempore natus est Christus, unctus Sanctus sanctorum oleo exsultationis pre participibus suis, qui veniens ad oves quz perierant domus Israel, testimonio Joannis, in aqua usus est ; cujus figuram gessit ipse Judas, cum iret ad ton- dendas oves in Tamna, quod interpretatur deficiens ; jam enim defecerat princeps ex Juda, atque unctio mystica Judaeorum. Venit autem cum suo pastore Odollamite, cui nomen erat Iras; interpretatur au- tem Odollamites festimoniwn $n agna, habens qui- dem Dominus testimonium majus Joanne, propter
B infirmas tamen oves, hoc testimonio usus est in
aqua, nam et ipse Iras, quod nomen illius pasto- ris fuit, interpretatur/frairts 146i visio. Vidit omnino fratrem suum Jesum secundum semen Abrahz, se- cundum cognationem Marie et Elizabeth matris sus; eumdemqueeDominum et Deum suum, quem jam salutaverat ex utero, agnovit perfectius ex co- lumba; et ideo tanquam Odollamites, vere toesti- monium perhibet in aqua. Venit autem Dominus ad oves tondendas, hoc est exonerandas sarcinas peccatorum. Inde Thamar habitum mutat ; nam- et commulans interpretatur; mutat et nomen, et de Synagoga fit Ecclesia, sed in ea prorsus no- menamaritudinis permanet, non illius in qua Domino fel ministravit, sed illiusin qua Petrus flevit amare,
C nam et Juda confessio est, confessioni ergo amari-
tudo misceatur, ut vera poenitentia presignetur Ilx:»c poenitentia fecundatur Ecclesia in omnibu- gentibus; nam et ipse habitus meretricis, confes- sio peccatorum est; typum quippe Ecclesiz gerit Thamar ex gentibus evocat:x, sedens cum hoc habitu ad portam Enahim, quod interpretatur/fontes, currit enim velut cervus ad fontes aquarum pervenire ad semen Abrahz; illic enim a non cognoscente feta- tur, quia de illa predictum est: Populus quem non cognovi, servivit mihi. Accipit in occulto annulum- monile, et virgam; vocatione signatur, justifica- tione decora, gloriflcatione exaltatur, sed hac adhuc in occulto, ubi fit conceptio sancto uberta- tis. Mittitur meretrici promissus hz»dus, exprobra-
humano: unum nocentium, alterum prastare no- [) tio. scilicet peccati per eumdem Odollamitem, tan-
lentium, et, si quid boni habent,in hac terrena vita perdentium, tanquam in terram fundentium ; unde major Her interpretatur pellicitus, qualibus tunicis induti sunt primi homines, in ponam damnationis 8ux, dimissi ex paradiso. Sequens Onan interpre- tatur swesius eorum, id est, quibus nihil prodesse cum habeat unde prodesse possit. In tertio filio Jud», Sela qui interpretatur dimissio ejus, signifi- catur tempus ex quo reges plebi Judaeorum cope- runt de tribu Juda non fieri; quia erat eadem tri- bus Juda, sed etiam in populo Jud» nemo regna- bat; propterea Thamar filium Jud» maritum non
quam inerepantem et dicentem : Generatio vipera- rum ; sed noneam invenit peccati exprobratio, quam mutavit confessionis amaritudo. Post vero publicis signis annuli, monilis, et virg: arguit temere judi- cantes Judzos, quorum jam personam Judas ipse, gestabat, prolatis certissimis documentis suz vo- cationis, justificationis et glorificationis. Ostendit virgam signum passionis, et monile legitima legis, et annulum pignus immortalitatis, quando accusa- tur a Judzis quasi adulteratrix legis.
In actionibus quoque Joseph et Benjamin, Christus et Ecclesia ipsius figuratur. Quorum unus Joseph a
4l
patre missus, signat Christum a Patre missum ad oves visitandas, cum fratres in passione, tunica exspoliatum miserunt in lacum; ac vestem ejus in sanguine hai tinctam,sub falsa testatione,patri mi- serunt; venditumque gentibus Salvatorem transmi- serunt, cui incoelo sol, stella ac luna, et in manipulis terra, inferna quoque carceris subderentur, ut ei omne genu flectatur coelestium, terrestrium, et in- fernorum. Cum eodem Joseph, ad sacramentum Dominic: passionis, duo Pharaonis spadones in car- cerem detrusisunt, ut trium crucifixorum numerus suppleretur ; e quibus verus Joseph Christus, reve- lando mysteria unum puniret per dobitum suppli- cium, alterum per indebitam gratiam liberaret. Idom Joseph post duos annos dierum tertio incipiente, de carcere educitur; et Christus die tertia a mortuis resurgit. Priesentatur Pharaoni ; mundo resurrectio declaratur. Data estJoseph potestasin JEgypto ; data est Christo omnis potestas in codloet in terra, Colle- gilJoseph per suos frumentum multum ; collegit Christus credentium numerumsine numero. Consti- tuit Joseph horrea per totam Agyptum ; consecra- vit Christus per totum mundum Ecclesias. Aperuit Joseph horrea tempore famis, et ministravit fru- menta populis ; aperuit Christus ex horreis suis diu- turnam sui corporis przebiturus annonam esurienti- bus et sitientibus justitiam. AcquisivitJoseph totam A&gyptum Pharaoni ; acquistvit Christus mundum pastum et reconciliatum Patri. Venerunt fratres Joseph, qui eum vendiderant, fame compulsi, ad eum ; venerunt et ad Christum Judzi, qui eum cru- cifixerant, utejus refecti cibariis, a fame anima liberarentur. Adorant illi, adorant et isti: Sicque Riris sacramentis, in actione fratrum, actio nobis tpostolica premonstratur.
In Benjamin quoque extremo Joseph fratre et do- ctor et magister gentium in fide et veritate, Paulus prefiguratur : cui figurate scyphus argenteus in sacco legis celatur, et trecenti argenteicum quinque stolis optimis dantur.
Et. in descensione Jacob in gyptum, Christi descensio in mundum ;et in multiplicatione seminis ejus in 4Egypto, in Christo per fidem gentes in toto mundo multiplicandz.
' InMoyse figura exprimiturMediatoris, qui mundo pacem intulit,ut Moyses.Egyptum sabulo abscondit,
. CHRONICON. — JETAS TERTIA. 42 À serpensque Moysi voravit serpentes eorum mago-
rum : virga Christi, doctrina, qua omnium pagano- rum hzxreticorumque dogmata consumuntur.
In .£gypto decem plagis mundus feritur : inocci- sione agni, Christi immolatio : et in flgura Pascha, Christi transitus ad Patrem. In mari Rubro baptis- mus Cristi sanguine rubratus. In manna, panis co- lestis. Christus expressus in extensione manuum Moysi, signo crucis expugnari inimicos. Data, leges in monte, Christi mandata servari in spiritali alti- tudine, in tabernaculo, Christi Ecclesiam.
In Aaron sacerdotio, novum in Christo sacerdo- tium. In sacrificiis omnibus, Christum figuratum. In varietate leprarum, hzereseon vel errorum varicta- tes, in escis mundiset immundis,eleemosynis munda
B omnia fieri. In Egypti escis desideratis, Christum
manna fastidisse, eL voluptatibus illicitis concu- piscentias prestitisse. In virga Aaron germinante confirmationem Sacerdotii Christi.In zenoo serpente, Christi morte ubique in ore flelium sonante, viru- lentiam virorum perimendam, et a percussione dia- boli, fide mortem Christi aspicientes sanandos. Et in bis percussa petra sacramenta passionis Christi mirabili opere distincta. Et in vacca rufa, cujus ci- nis in aquas lustrationis projicitur, mysterium no- stro redemptionis et salutis plenissimeexpressum.
In sepultura Moysi occultata, litteram legis ; ct carnales observationes occulendas.
In Jesu Nave principatu sequente, Dominum Chri- 8tumin Novo Testamento verum ducem et principem
C futurum, et.civitates mundi destructurum acaereas
potestates debellaturum, ac omnem idololatriam pe- nitus abluturum, et omnis generis vitia oxpugna- turum.
Dehoraintypo Ecclesi: hostem superavit. Gedeon gratiam Christi abundantem commendavit, cl quod fide, trinitatis hostes essent superandi, ac martyria appetenda actis suis insinuat. [In Abimelech concu- binz filio, h:eretici. In Jephte filia virgine, carnis Christi immolatio virginis et in resurrectione to- tius corruptionis absorptio. In Samson Nazareo, Christus Dominus fortis in capite ; in ligatione ipsius a meretrice muliere, Christus Dominus, quod Judeorum vincula omnia potentialiter di- rumperet. In Ruth, Ecclesia ex gentibus, Judzis il-
Christusex obsessis virtutem diaboliexpellendoco- D ludens. In Samuclo, Christus Dominus dux, sacer-
hibuit. Quod idem Moyses uxorem filiam sacerdotis Madian accepit, mediatoremox alienigenis sumere conjugem significat et Ecclesiam. Quod idem pastor ovium, mediatorem signavit postorem bonumovium in carne futurum : qui ex hoc mundo quasi ex 4gypto oves suas colligendo, in unum ovile Eccle- sie congregaret. Superantur magorum preestigia,
ParhoL. CXXIIL.
dos et propheta, sacerdotes arguens, et Synagogam veterem novo sacerdotio Christi in gratia Novi Tes- tamenti permutans.
Clauditur hzc tertia etas Patriarcharum actis, et legis sacramentis, ac judicium figuris, venerabi- liter insignis, in repulsione et abjectione Saulis, continens annos nongentos quadraginta.
43 S. ADONIS ARCIHEPISC. VIENNBNSIS h&
JETAS QUARTA
A DAVIDIS REGNO AD TRANSMIGRATIONEM HEBILEORUM DBABYLONIAM.
[3125] Quarta zetas mundi. David primus ex tribu A
Juda rex, annis quadraginta. Latinorum quintus, Silvius, annis quinquaginta. Codrus spontoso hosti- bus offerens, interimitur. Ephesus condita ab An- dronico. Carthago condita est a Didone filia Carche- donis Tyrii, anno centesimo quadragesimo tortia post Trojanum excidium ; praphetantihus in Judaea Gath, Nathan et. Asaph. | [3168] Solomon, filius David, annis quadraginta. Qui quarto regni sui anno, mense secundo, templum Domino zdificare caepit in Jerusalem, collectis ah egressu Israel ex Egypto annis quadragentis octo- ginta: quod in figuram universi temporis quo in hoe saeculo Christi :edifiecatur Ecclesia, qua in futu- ro perficitur septem annis, e$ septimo mense anni
octavi dedicavit. Latinorum sextus, Alba Silvius, p
4Enem filius, regnat annis octoginta octo. Regina Sabba venit audire sapientiam Salomonis.
[3205] Roboom, filius Salomonis, annis sexde- cim. Sub quo Jeroboam de tribu Ephraim separavit decem tribus a domo David, et a Domino, in figu- ram haereticorum qui suos sequaces a Christo ct Ecclesia segregant. Ifujus quinto anno Sesac rex 4Egypti, veniens Hierosolymam, templum spoliavit. Latinonrum septimus JEgyptas Sylvius, Alb:e supe- rioris regis filius, regnavit annis viginti tribus. Sa- mus condita, et Smyrna in urbis modum ampliata. Sybilla Erithrzea illustris habetur.
[3882] Abia, filius Roboam, annuis tribus. Hic pu- gnantem contra se Jeroboam superavit, occisis de exercituejus millibus quingentis, co quod sperasset in Domino. Sub quo Ileprzz gentis pontifex mavi- mus Abimelech insighis est habitus.
[3885] Asa, filius Abia, aunis quadraginta et uno. Ab hoc conductus Benadab rex Syriz:: Damasci con- tra Israel], percussit omnem terram Nephtalim. Pro- phetabant in Jud:a Achias, Eliu, Amos, Jocl, et Azarias. Latinorum octavus Capys Silvius Egypti, superioris regis filius, regnat annis viginti septem. Asa idola destruit, templum mundat. Egredientem contra seZaraa /Ethiopem eum suo sternit exercitu. Amri Rex Israel emit montem Samariz, a Somer, duobus talentis argenti, et :wdificavit eam. Achiel de Bethel, Jericho instaurat.
[3926] Josaphat annis viginti quinque. Elias, et Eliszeus, et Abdias, Azarias, et Micheas propheta-
[3951] Joram, filius Josaphat, annis octo. Elias curru igneo rapitur, quasi usque in colum ; et E- lis:eus, hzres propheti:x derelictus, primo miraculo aquas Jericho sanat. [In diebusJoram recessit Edom, ne esset sub Juda, et constituit sibi regem. Ambu- lavitautem Joram in viis domus Achab ; filia quippe Achab erat uxor ejus.
[3050] Ochozias sive Azarias anno uno. Jonadab filius Rechab clarus habetur. Azariam cum filio suo Joas, et nepote Amasia, ob enormitatem scelerum, et quia nec patrem filliumve quispiam eorum bonum habebat evangelista Matthz:»us a Domini Salvatoris genealogia secludit.
[3960] Athalia, mater Azariz, annis septem. Qua videns interfectum ab Jehu rege Isracl filium suum Azariam, interfecit omnem stirpem regiam domus Joram, proeter solum foas filium Azarix, quem Jo- zabeth uxor Joiad: pontificis furata est de medio filiorum regis, cuminterficerentur. Joiada pontifex, qui solus post Moysen vixisseannoscentum triginta perhibetur.
[3067] Joas, fllius Azariw, annis quadraginta. Iste hono principio ct fine usus pessimo, in princi- piis suis templum innpyavit. [n extremis inter ea- tera facinora, Zachariam quoque filium oiadg: tuto- ris quondam ac regnificatoris sui, inter templum et altare lapidare precepit ; quem ob meritorum gra- tjam Dominus in Evangelio filium Zacharig, id est benedicti Domini, ceognominat. Lycurgus legislator Apollinis oraculo insignis habetur. Latinorum duo-
C decimus Aremulus Silvius. Agrippa superioris regis
filius, regnavit annis decem et octo, qui pro:sidium Albanorum inter montes, ubi nunc Roma est, posuit. Cujus filius fuit Julius proavus Julii Proculi, qui, cum suo populo Romam eommigrans, fungayvit Juliam gentem.
Amasias, filius 02s, annis viginti noyem. Eliseus propheta defunctus sepelitur in Samaria. Azahel rex Syrorum afllixit Israel.
[4047] Latinorum decimus tertius, Azentinus Silvius Aremuli superioris regis major filius, regna- vit annis triginta septem ; atquein eodem monte qui nune pars Urbis est, morfuus ac sepultus, z&ternum loco vocabulum dedit. Vienna urbs condita a Vene- rio Afric» exsule, inde nominata, ut Liviusin Anna-
bant. Elias Theshites, tres semis annos pluviam D libus scribit, quod biennio perfecta fuerit, primum
continuit, propter peccata Achab, et populi Israel, el inter e:lera magnalia Eliseum filium Saphat, qui erat de. Abel Maula, pro se unxit prophetam. Latinorum nonus Carpentus Silvius, superioris rc- gis Capys filius, regnavitannis tredecim. Post quem filius ejus Tiberius decimus, annis octo. Josaphat fecit rectum coram Domino.
Bienna, postmodum 2 subtracta, addita e, Vienna nuncupata. Quam postea Romani, Senatu composito qui Gallias disponeret, Senatoriam appellare volue- runt. Inde post aliquot tempora, quinque legionibus in ea compositis, quinque castris in cireuitu eam insignem fecere ; ac publica horreaetcellaria totius militi: ibi constituerunt. Ex nominibus autem tri-
e CHRONIGON. — TAS QUARTA.
Aü
bunorum Juli Cesaris, Romina castris imposue- A bruarium decem mensibus anni adjecit. Sibylla Sa-
runt Crappum, Eumedium, ,Sospolum, Quiriacum, Pompetiacum.
[4076] Azarias, qui et Ozias, filius Amasiz, annis quinquaginta et uno. Assyriorum tricesimus sextus, Tonosconleros, qui vocatur Graece Sardanapalus, qui Tharsum atque Anchialem condidit, et'in pra- lio viejus ab Arbace Medo, semet incendio concre- mavit. [sque ad id tempus fuisse reges Assyriorum histori: referunt ; et fiunt simul anni a primo anno Nini Regis Assyriorum, mille centum et sexaginta quatuor. Arbaces Medus, Assyriorum imperio des- irueto, regnum jn Medos transtulit. Deinde multis praeliis undique scatescentibus, per varios eventus ad Scythas Chaldaosque, et rursum ad Medos parili via rediit. Latinorum decimus quartus, Procas Sil- vius, Aventini superioris regis filius regnavit. Post quem Amulius Sylvius. IHlesiadus poeta claruit, at- que Phidon Argius mensuras et pondera reperit. Per idem tempus olympias prima constituitur. Ma- cedonum regnum inchoat, primum ihabens regem Cananum. Laczdemoniorum reges doficiunt; Ly- dorum incipiunt. Osee, Amos, [saias, et Jonas in judza prophetant.
Joathan, filius Ozia, annis sexdecim. Olympias prima ab Eliensibus constituitur. Remus et Romu- lus generantur, matre et Ilia. Joathan inter extera virtutum bonarum opora, portam domus Domini sublimissimam zdificavit, quae in Actibus Aposto- lorum Speciosa vocatur.
[$103] Achaz, filius Joathan, annis sexdecim. Ab hoc conductus Theglatphalasar rex Assyriorum, Basin regem, Syriam interfecit, e& habitatores|Da- masci transtulit Cyrenem.
Roma condita-in monte Latino undecimo Kal. Maii a geminis Remo et Romulo filiis Rheao Sylviz, que crat filia Numitoris fratris regis Amulii, virgo vestalis, sed constüprata. Consualibus ludis Sabi- n2 raptz, anno ab Urhe condita tertio. Remus a Fabio Romuli duce occisus.
[4419] Ezechias, filius Achaz, annis viginti octo. Hujus anno sexto Salmanazar rex Assyriorum, cap- la Samaria, transtulit Israel in Assyrios, atque in Judea Samaritas accolas misit. Cujus regnum a primo Jeroboam steterat annis trecentis sexaginta. lloc tempore Romulus primus milites ex populo
mia claruit.
Romanorum tertius, Tullus Hostilius, regnavit annos triginta duos, qui primus regum Romano- rum purpura et fascibus usus est; adjecto monte Coclio et urbem ampliavit.
[4203] Amon, filius Manasse, annis duobus, in Hebraica veritate; in Septuaginta legitur regnasse duodecim. Histrus civitas in Ponto condita. Amon a sorvis suis interficitur.
[4203] Josias, filius Amon, annos triginta unum. Ilic mundata Judxa et Hierusalem templo etiam in- novato, post abjectas idololatrie sordes, pascha Domino celeberrimum facit decimo octavo anno regni sui; et cum Nechao ;Egyptiorum rege con-
p 8ressus, occiditur in campo Mageddo, qua nunc
Maximianopolis vocatur. Thales Milesius, primus physicus clarus hahetur. Prophetabant in Judiea, Jeremias, Oldas, et Sophonias. Romanorum quar- tus Ancus Martius, Numz ex filia nepos, regnavit annis viginti tribus, qui Aventinum montem ot Ja- niculum Urbi addidit, et supra mare, decimoquinto ah Urbe miliario Hostiam condidit. Post quem Tar- quinius Priscus, anuis triginta septem; qui cir- cum Rome zdificavit, numerum senatorum auxit; Romanos ludos instituit, muros et cloacas adifica- vit. Capitolium exstruxit. In. Hebroo, viginti et uno annis regnasse Josias: in Septuaginta Inter- pretibus, triginta tribus legitur. Sed el Eusebius in- ter regnumejuset Joachim, alium de suo adjecit an- num, propter menses his terrenos quibus Joachaz vel
Joachim regnaverunt. Verum quid veritas habeat Je-
remias pandit, qui se a decimo tertio anno Josiz us- que ad annum quartum Joachim, viginti tribus annis prophetasse perhibet; et Nabuchodonosor quarto anno Joachim regnarecaepisse; deciino nono autem — anno regni ejus, Hierusalem fuisse destructam. [4259] Joachim filius Josie, aunis undecim. Post Josiam regnavit Joachaz mensibus tribus; quem Nechao vinctum ducens in «Egyptum, Joachim con- stituit regem. Hujus anno tertio Nabuchodonosor, capta Jerusalem, et plurimis eaptivatis, in quibus erant Daniel, Ananias, Azarias, Misael, partem va- sorum templi Bahyloniam transfert. À quarto Joa- chim anno Scriptura regnum Nabuchodonosor com-: nutat : quia ex eo non solum Chaldwis, et Judzis,
sumpsit, centumque a populo nobilissimos viros D sedot Assyriis, Jzgyptiis, Moabitis, aliisqueinnume-
elegit qui ob :tatem, senatores, ob curam et solli-
citudinem reipublice, patres vocati sunt. Mortuo.
. Remulo, qui triginta septem annos regnavit, por quinos dies Senatores rempublicam rexerunt; at- que upus expletus est annus.
Post quos Numa Pompilius, annis quadraginta et un0 ; qui Capitolium a fundamentis aedificavit.
[4147] Manasses, annis quinquaginta sex. Ilic ob scelera sua catenatus et. compenditus, in Babylo- niam ducitur; sed oh poenitentiam et preces, res- "itur in regnum. Numa Pompilius, primus Vestales virgines instituit, duosquemenses, Januarium et Fe-
ris gentibus incipit regnare.
. Joachim, qui et Jechonias, filius Joachim, mensi- hus tribus ac diebus decem. Hic circumdata a Chal- dzis Jerusalem, exiit ad regem Babylonis, et mater ejus, et ductus est in Babylonem:cum populo suo anno octavo regni Nabuchodonosor.
[4347] Sedechias, annis undecim, qui et Mathan, filius Josiz. Hujus anno undecimo, regis Babylonis noveuario. Jud:a captivata 1n Babyloniam, et teum- plum Dei incensum, zdificationis sux: anno quadrin- gintesimo tricesimo. Qui autem reliqui fuerant Iudai, transfugerunt in «gyptum qua post annos
47 S. ADONIS ARCHIEPISC. VIENNENSIS | 48 quinque percussa a Chaldzis, in Babyloniam sunt A sus, in quo sapientia Christus, veniens mitteregla-
et ipsi transmigrati. Secundum Septuaginta inter- pretes anni computantur ab zdificatione templi, quadringenti quinquaginta quatuor. Per 'idem tem- pus Sapho mulier in diverso poemate claruit ; Solon leges Atheniensibus dedit.
In hac quarta :xtatoe, in David manu forti, parvo'
in fratribus uncto, regis nostri Christi Sacramenta figurantur. Qui pastor ovium, unctus a Deo Patre, de ore leonis diaboli, et Petrum negantem, et latro- nem eripuit confitentem. Cujus .citharam, si respi- cias resonantom, quam ligno crucis carnis membro- rumque suorum chordisaptatam plectro dum tangit sancti Spiritus, omne animal replet benedictione, et diabolum de cordibus fugat iniquorum, pro qui- bus in cruce oravit. Qui adversus magnum hostem verum Goliath pugnaturus, sapientiam hujus mundi, tanquam illa arma Saul rejiciens in quinque lapidi- bus, stulta mundi elegit, ut confundat fortia. Ex quinque enim libris legis Moysis, unus lapis pre- dictis fundibulo carnis locatus, manu forti expres-
sus, totam diaboli superbiamelisit, suoque peremit .
gladio, dum mortem ex morte occidit. Ex cujus vic- toria inimici Judsi invidiam conceperunt, et pro dilectione odium retribuerunt.
Quod idem David per latebras montium, per spe- luncas ac deserta inimico persequente discurrit, membrorum suorum ac martyrum persecutiones ex- pressit.
Quod inimico suo pepercit, pinnam chlamydis ejus abscindens, figuras quod hostibus suis dum abscidit vitium magnum superbia parcit, ne dentur deterne occisioni.
Quod declinans persecutoris insidias, fugit in Geth; sic Christus ssevientibus Judmis subtrahens se gentibus dedit.
Arreptitium idem se simulans, dum salive illius in barbam decurrunt, Christi firmitatem sapientia conditam, et sacratissimum corpus ipsius in sancti- ficato pane gestatum manibus suis presbyteri mys- terio nobis insinuat.
Idem David dolet occisum inimicum Saul : quia et Christus suos plurimum dilexit inimicos.
Ad David unctum totus colligiturIsrael ; ad Chris- tum ut promissum esttotus colligitur mundus.
In David Christus ille desirabilis omnibus genti-
dium in terram, hereticorum fraudem removens vere matri Catholic: uti parvulum non divisum, vivum reddit statum ; nec vult propter jurgium hz- reticorum scindere et dimidiare filium qui ex vivis lapidibus domum construens, unum ex omnibus fidelibus templum fecit : ad quem visendum sapien- tiamque ejus audiendam, regina Saba, id est Ecclo- sia, a finibus terre venit. Universa itaque quz de Salomone, vel ab eo prophetice gesta sunt recte Christo Domino consignantur. Ne quis autem puta- ret in Salomone cuncta impleta qux» prophetice do Christo dicebantur, in senectute depravatus, sa- pientiam divinojudicio amisit, ut in Christo Domino omnia illa quz& signata fuerant, servarentur. Czete-
p rum fornicatus mente et corpore, Domino se dese-
rente, male obiisse videtur: metuendum exem- plum posteris relinquens, ne felicitate hujus vitz turbati, Christum deserant; quod est suorum veterna felicitas.
In divisione regni, ac totius populi pene Israe- litici a domo David, hzreticorum et schismatico- rum ostenditur figura.
In Elia Christus ; qui per figuram vespere szculi ut vitulus immolatus, sacerdotes omnes idolola- trie cum ipso errore simul exstinxit, replens ter- ram gratixw pluvia, qua fames fidelis anim:e repel- latur.
Quod eidem Eli: in eremo constituto corvi pa- nem mane et carnes vespere ministrant, figura to- tius corporis, Domini monstratur : quia primum in preceptis panem, postea carnem Dominic: passio- nis ex ligno crucis decoctam Judsxi tetri coloro gentibus ministrarunt.
Tribus temporibus etiam ct dimidio temporis in tribus annis et sex mensibus coelestis pluvia Dei alto judicio negatur eis, qui carnem ejus non co- medentes neque ejus sanguinem bibentes, redempti ab ejus corpore invenientur alieni.
Elias pastus a vidua, Christus misericordize opera suscipiens, et recompensans in Ecclesia, qus adhuc vidua in agro sacrarum Scripturarum per duo ligna crucis, duo precepta colligit, ut sibi filiisque in tempore famis consulat.
In Eliseo etiam duplex spiritus Elixw discipulo- rum chorus Christi, Spiritum sanctum duplo mu-
bus quasi in solatium deambulans, quia in sole po- D nere accipiens.
suit tabernaculum suum, adamavit Ecclesiam super tectum se lavantem, id est, emundantem se a sor-
dibus szeuli,et domum luteam spiritali cortempla-
tione transcendentem atquecalcantem : et inchoata cum illa prim: conventionis notitia, postea ab ea penitus separatum diabolum Occidit, eamque sibi perpetuo connubio copulavit.
David senili :etate confecto Abisac virgo, qui eum calefaceret, applicatur : senio urgente mundo, verus Dgvíd Christus sibi virginem calentem fide applicat ecclesiam.
In Salomone pax nostra, qui est Christus expres-
In mortuo suscitato, genus humanum per Chris- tum afflatu gratim suscitatum, quem ex nullo modo suscitare valuit.
Jordanem Eliseus eodem spiritu operante tran- sit; quo noster Dominus Jesus eumdem fluvium suo in Baptismo consecravit.
[nsultant pueri Eliszeo, et a bestiis sunt lacerati: insultant Judzi Christo, et a Romanis vel malignis spiritibus sunt pervasi. Naaman Elis:eus septies la- vari, ut purgaretur a lepra, in Jordane jubet : sep- tiformis gratix€ spiritu mundari a vitiis animam, quibus interior exteriorque homo polluitur, signat :
4o | CHRONICON. — TAS QUINTA. 50
quod etiam aqua ipsa demonstrat qua tingunturcon- A
. secrati, in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti.
Giezi puer prophet:e munera Naaman accipiens, et per hoc maculis lepra: respersus, hareticos os- tendit, qui venditantes velut expiationes peccato- rum, qui quoque maculis, quibus ipsi fuerant aspersi supplentur.
In Ezechiz regis signo Christi descensus, qui est Sol justitiz? ; et etiam inferna misericorditer pene- trantis figura presignatur : qui etiam docet nos in bono nunquam prosperatis efferri,
InJosis actibus,Christus vorum pascha nobis fac- Lus aperte expressus Ecclesiam suam mundans et expurgans, pro qua mortuus est. Cujus fllii ob me- ritum culp» in captivitatem ducti, qui gratiam Christi in vacuum ducunt, designant: et praecepta Christi velut Jeremiz parvi pendentes, diabolo ve- lut Nabuchodonosor, captivi vitiis traduntur. Con- cluditur autem hzc tas quarta mundi a David usque ad transmigrationem in Babyloniam, conti- nens annos quadragintos septuaginta,
———————————————————————————— | AJETAS QUINTA
AB EADEM TRANSMIGRATIONE AD CHRISTUM SALVATOREM NOSTRUM.
[4271] Quinta mundi :tas coit ab extremo ex- B dzorum. Ego Daniel intellexi in libris numerum an-
cidio regni Judaici, quodjuxta prophetiam Jeremiam septuaginta annis permansit, anno decimo quarto, postquam percussa est civitas, qui est vicesimus quintus annus transmigrationis regis Joachim, cum quo Ezechiel captivatus est : ipse Ezechiel in visio- nibus Dei adductus in terram Israel vidit renovatio- nem civitatis ac templi, ezeremoniarumque ejus. Vastata Juda;sa Chaldsi non ut Assyrii in Samariam alios miserere colonos, sed desertam reliquere ter- ram, donec post annos septuaginta in eam Judzei re- dirent. A sacerdotibus ignis ab altari holocaustoma- tis sublatusetabsconditus in puteo post septuagesi- mum regressionis annum assumitur, inventus vivus. Romanorum sextus Servius regnavit annos quadra-
norum, de quo factus est sermo Domini ad Jere- miam prophetam, ut complerentur desolationis Je- rusalem septuaginta annis. Eusebius in Temporum libris triginta annos ab eversione Jerusalem usque ad initium Cyri regis Persarum ; Julius autem Afri- - canus septuaginta computat. Porro Hieronymus in Expositione prophetz Danielis ita dicit : tradunt Hebrs»i hujusmodi fabulam usque ad septuagesi- mum annum, quo Jeremias captivitatem Judaeorum dixerat esse solvendam, de quo et Zacharias in prin- cipio voluminis sui loquitur, irritam putans Dei pol- licitationem Balthasar, falsumque promissum ver- sus in gaudium, fecit grande convivium insultans quodammodo spei Judeorum, et vasis templi ; sed
ginta quatuor, qui tres montes Urbi addidit : Quiri- (; statim ultio consecuta est. Danielis omnis prophe-
nalem, Esquinilum, Viminalem ; fossas cireum mu- ros duxit. Post Nabuchodonosor, qui, teste Scriptu- rasacra, viginti quinque post eversam Jerusalem vixit annis, Evilmerodach filius ejus regnavit annis decem et octo; post quem Egesar filius ejus, annis quadraginta. Cui successit frater ejus Laborsodach, mensibus novem. Hoc defuncto ad Balthasar qui Na- boan nuncupatur, transiit imperium. Qui cum jam septemdecim regnaretannos, capta est a Cyro Persa- rum et Dario Medorum rege Babylonia, discedente Arbace przfecto in Medos, a quo primum Babylonia dehonorata fuerat. Partem regni penes se retinuere Chaldzi, qui Babyloniam sibi adversum Medos vin- dicaverunt, unde factum est ut Nabuchodonosor, ceterique post eum usque ad Cyrum, reges, quam- vis Chaldzorum viribus potentes, et Babylonis no- mine clari legantur, in numero tamen et cardine re- gum non habentur illustrium. Darius autem Astya- gis filius, qui Babyloniam destruxit, cum Cyro cogna* to suo agebatannum sexagesimum secundum, quan- do Babylonia fuit invasa. Quique Danielem prophe- tam sumens, ad sein Mediam duxit, et omni eum honore celebravit. Hujus Darii Danielipse ita memi- hit, dicens : in anno primo Darii filii Assueri de se- Dine Medorum, qui imperavit super regnum Chal-
tia mysteriis licet sit plena, qusedam tamen pars ejus ita claritate elucet, ut etiam tempus signet quando venturus esset ipse Salvatoret Dominus.Sep- tuaginta hebdomadas breviatasesse,Gabriel angelus in populo ejus eidem Danieli revelavit, ut adducoere- tur justitia sempiterna, et impleretur prophetia, et ungeretur Sanctus sanctorum. Beatus Hieronymus labore ingenioque magno per supputationes anno- rum regum Babyloniz, septuaginta hebdomadas us- quead nostri redemptoris nativitatem annis quadra- gentis nonaginta perduxit, sejungens septem in res- taurationem templi hebdomadas quinquaginta sep- tem usque ad Domini nativitatem et passionem ip- sius,et unam vastationis qus factaesta Yespasiano duce cum Tito filio ejus. Duodecim sane sunt pro- phetiez visiones ejusdem Danielis, sed in Hebraeo de- cem tantum reperiuntur. Pythagoras per idem tem- pus, philosophus et Arithmetica inventor clarus habetur.
[4202] Persarum primus Cyrus regnavit annostri- ginta.Hic,ut compleretur verbum Domini ex oreJere- miz, primo suiregnianno, laxata Hebrzorum capti- vitate, quinquaginta ferme hominum millia regredi fecit in Judzsam restituenseis vasa templi Domini au- reaetargentea quinquemillia quadraginta. Qui con-
b? S. ADONIS ÁRCHIEPISC. VIENNENSIS 52 'gregati in Jerusalem, mense septimo zdificaverunt A /Egyptum, qus a Dario discesserat, capit, et ad-
altare, et a primo die mensis ejusdem ceperunt of- 'ferreliolocaustum Domino. Anno autem secundo, ad- ventus sui, mense secundo, templi fundamenta jece- runt ;annoincensionis ejus,juxta Africanum,septua- gesimo secundo; juxta autem Chronica Eusobii, tri- 'gesimo secundo ; sed impedientibus Samaritanis, in- armissumestopus usque ad annum Darii secundum, 'quietiam in regno Assueriet Artaxerxis scripserunt 4ccusationem adversum Judzos ; et rescripsit Arta- xerxes ne zdificaretur Hierusalem. Romanorum sep- timus Tarquinus regnavit annis triginta quinque; qui causa Tarquinii junioris sui filii qui Lucretiam corruperat, regno expulsus est. [4329] Cambyses, Cyri filius, annis octo. Hic devic-
versus Graeciam pugnaturus, septuaginta millia ar- matorum, ct trecenta de auxiliis; rostratas autem naves mille ducentas ; onerarias dutem tria millia numero habuisse narratur; et tamen victüs, ad patriam refugit. Pindarus, Sophocles ct Euripides tragoediarum scriptores, celebranturinsignos. Inter eruditos quoquehistoriarum scriptores, Herodotus, et Zeusis pictor agnoscitur. Árrabanus, mensibus seplam, Socrates nascitur.
Artaxorxes,qui et Longinanus annis quadraginta. Hujusanno septimo, prima die mensis primi, Esdras sacerdos et seriba legis Dei ascendit de Babylone cum epistola rogis, ct in prima mensis quinti veniL in Hierusalem cum viris mille septingentis. Et inter
ta Egyptocunetan ojus religionem abominatus, cze- p alia strenue gesta castigavit filios transmigrationis
remonias ejus et templa deposuit; Babylonem in JEgypto xdificavit.Hunc aiunt IIebrxisecundum Na- buchodonosor vocari, sub quo Judith historia scri- bitur.
Fratres magi, mensibus septem. Jesus sacerdos inagnus et princeps gentis : Zorobabel, et Aggaus, Zacharias, et Malachias prophete clari habentur.
[4330] Darius annos iriginti sex. Inter Darium ct Cambysem regnasseduos[ratres magos inlibris Chronicorum reperimus; verum B. Hieronymus in expositione Danielis scribit, post Cambysem, Smer- 'dem mazum regnasse, dui Pantaplem flliam Cam- bysisduxit uxorem. Qui cum a septem magis fuisset oceisus, et iri loco ejus Darius suscepisset impe- rium,eadem Pantapte nupsit Dario,ct ex eo Xerxem filiu ginuit. Secundo anno Darii, septuagesimus captivitatis Hierusalem annusimpletur,ut vult Euse- bius, testem adhibens Zachariam prophetam, apud quem seeundo Darii anno loquitur angelus : Domine exercitui, vsquequo tu non misereberis Hwrusalem, el urbium Juda quibus iratus es? Iste septuagesimus annu$ e$t (Zach. i, 19). Sexto Darii anno templi :edificatio completur, die terlia mensis Adar, qui est quadragesimus sextus annus ex quo ejus sub Cyro templi fundamenta sunt jacta ; unde in Evangelio dicunt Judiei : Quadragin!a etl sez annis ediftcatum est templum Aoc (Joan. 11, 20). Cooperunt autem zedl- ficare anno securdo Darii, mensesexto, die vigesima quarta ; et ánno sexto, ut dietum est, et mense dtto- decimo,tertia diecompleverunt,Ex quo apparet opus templi et antea non parva ex parte paraetum annos autem septuaginta à destructione illius usque ad perfectam restaurandi licentiam esse computandos.
Pulsis urbe rezibus, qui imperavéraiit annis dü- centis quadraginta quatuor, vix usque ad duodeci- mum lapidem Roma tenebat imperium. Roms post exactos reges primum consules a Bruto esse cape- runt ; deindetribuni plebis ac dietatores, et rursum consules semper obtinuerunt, per annos ferme qua- dringentos sexaginta quatuor usque ad Julium Cz- sarem, qui primus singulare arripuit imperium, Olympiade centesima octogesima quarta,
[4300] Xerxes, fllius Darii, annis viginti. Hic
ab uxoribus alienigenis. Ejusdem anno vicesimo, Neemias pincerna deSusis castro adveniens, murum Jerusalem quinquaginta duobus diebus restituit, et ducatum genti duodecim annis prebuit.
Hujusque divina Scriptura temporum seriem eon- tinet. Qu: vero posthzee apud Judios sunt gesta, de libris Machabaeorum, el Josephi, atque Africani scriptis exhibentur, qui deinceps universam histo- riam usque ad Romana tempera persecuti suht; Et quidem Africanus in quinto Temporum volumine, liujus temporis ita meminit ; matisit itaque intper- fectüm opis usque àd Neeimiam, ét vigesiimiurit quin- tum annuni regis Artaxerxis: Quo témpore regni Persarum, centum et quitnidecim anni fuerant evo- luti. Captivitatisautem Jerüsalem centesimus quin- quagesimus et quiiitus annus erat ; et tunc primum Arlaxerxes jussit muros extrui Jerusalem; operi prefuit Neeinias; et zdiflcata est platea, et inuri cir- vumdati ;etexillotemporesi numerare velis, septu-
aginla annorum hebdomadas usque ad Christum po-
teris invenire. Xerxes menses duos, postquatti Sóg- üianus menses septem. Hippocrates medicus elarus habetur, et Democritus aghoseitur. Quo tempore Galli Senonés et Viennenses, Marlis et. Victori templum ad orientem urbis Viennz constituunt.
[4828] Darius cognomentca Nothus, annis viginti et octo. /Egyptus recessit a Persis. Reversis decap- tivitate Judiis, nón reges, séd pontiflees prsafue- runt usque ad Aristobulum; qui cium dignitate porit- 'ficis eliam regalé sibi tdcpit usurpare voeabulüm. 'Pláto nascitur.
[4440] Artaxerxes qui cegnomiriatus edt Mneitiofi; Darii et Parisatis fllius üntils quadraginta. Sub hoc regé videtur historid Esther eompleta; ipse quippeest qui db Hebribis Assuerus à beptuagirtà in terpretibus Artaxerxes vocatur. Athenienses qua- luoret viginti litteras habete coeperunt; bdte enim tantum sexdecim habebant; Gülli Benones,dtied Bren- hio, exercitu copioso Rotam invadunt, et ihcensam sex mensibus vastaverunt. Uriversamjüventulem, quamconstat vix millehominum tunc fuisse, In arce Capitolini montis, latitantem obsidione concludunt ; ibiqueinfelices reliquias Tame, peste, desperatione,
e
93 UHRONICON. -—- :ETAS QUINTA. " formidine terrent, subigunt, vendunt. Nam mille li- À quoque sex et viginti interfecti, centum et quátuor
brasaurí discessionis pretium paciscuntur; tribuni militares pro consulibus esse ecperunt. Carthagi- nensíum bellum formidolosissimum inchoatum, Li- vio consule. Navale prelium cum Annibale seniore comimníssum. Triginta et una naves Annibalis capte, viginti mersa, tria millia hominum occisi, septem millia capti. Annibalscapha subductus aufugit. Caio Aquilino Floro, Lucio Cornelio Séipione consulibus, Hahnore ín locum Annibalis imperatore subrogato, náváli prelio victus, exercitu amisso, ipsé Hanno colifértissimis hostibus se immiscuit; ibique occieus ést. Antibal senior à Cartliaginensibus iterum im- perator, infelieiter eum Romanis navali prelio con- gressus, et victus, seditiotie suorum lapidibus eoo-
capti, Asdrubal cum paucis Lilybsum profugit. Re- gulus, qui per quinquennium captivus detinebatur; ad pacem petendam Romam míssus, non impetrata paee reversus, resectis palbebris, in machina relíga- tus, vigilando a Carthaginensibus necatur. Attilus Reguluset Manlius coss. victi ab Annibale Amilcaris filio, perdita exercitus parte, vix segre evaserunt. Claudius consul a classe Poenorum superatus, cum triginta navibus Lilybeum in castra confugit ; octo millia militum czsi, triginta capti referuntur. Luc- tatius consul eum Hannone navibus decertans qud- tuor et sexaginta Punicas naves co»pit, eentum et triginta demersit; triginta duo millia hominum capti, essa quatuor millia fuere. Hanno navem an-
pertüs interiit. Carpedo imperatore, et Hannone p tevertens aufugit, Luctatius ad Erycinam civitatem
elassi prefecto, iterum Carthaginenses conserto preliocum Romanis; sexaginta et quatuornaves per- diderunt. Trecenta et eo amplius eastella populata. Manlio consule, septem et viginti millia eaptivorum cum ingehtibus spoliisex Africa Romam missi. Ser- pens miras magnitudinis centum viginti pedum, haud procul à flumine Bagada, in Africa a Regulo consule occiditur. Asdrubaleet Amileare imperatoribus, Re- gulo consule, atroeissimum bellum gestum in quo cze83 sunt Cartliaginensium decem et Septem millía; eapta quinque millia. Elephanti deeem deto abdueti. Oppida eetogíhta ét duo in deditionem cessere. Car- tiapihenses Hispanorum; Gallorum; sed et Gieco- mum aüxilio comparato, Xautippo Lacedsmotiio eum autiliis aceíto pugnam cum Rontdhi eünserunt. Triginta millia Romanorum militum prostrati ; Re- gulus, illé dux tiobilis eum quingentis viris captus, in eatettas conjeetus est. Deeiiho anno Punici belli Xantippus tam audacis facti conselus, rerum instá- bilium tHutátioném timeéns, ex Africa migravit in Griciatui. Emilio Paciltu Fulvio coss. Romani cum classé trecentórum navium cum Carthdginensilus pari eldsse éonven&runt; Centum et qualuor naves Carthaginensium démerszi; Triginta cum pugnatori- bus captie, triginta et quinque millia militum cesi, novetii ndvibius Roinattorum depressis, millecentüm militibus perditis. Hannone düce Imperatofe Poino- rum; edttimisso prelio Armilio iteruim consule; no- vem tüiillia militum perdiderunt. Romdána classis ad Italiam pradis onusta rémeans; infahdo naufragio evérs3.Nditi de trecttitis navibus ducette viginti pe- rierunt; Octoginta vix übjectis Otleribus libétatz. Hamlledr; rex Poenorum, Nüinidiam mill argenti taleittis, et viginti millibus boi Feliquds cohdem- navit: Principes omtilim poptildrüm pátibulg sum- xit. Serviltis et Sániprünius; dücentis EL séxasinta uavibus iti Afri&atti transgressi maftitiiha cihca Syr- tes dépoptilàti sunt. Inde Güm ad Itáliath rediterit, illisi copulis, éBntüiri quinquagiita haves Ghierarias perdiderunt. Asdt'übalimperatorcutn elephantis cen- tum vigiriti, et equitum peditumque amplius triginta inillibus euin Metello pugndm conseruit. Viginti mil- lid Cartliaginensium ed przlio cies sunt. Elephanti
duo millia Carthaginensium conserta pugna ínterfe- eit. Carthaginenses ea conditione paseiscuntur; ut Sicilía Sardiniaque decederent, et puri argenti tria millia talentorum e&quís pensionibus per ánnos vi- ginti penderent. Post annos tres ét viginti bellum Punicum primum ex quo inchoatum fueral; finitum. Aristoteles octavum decimum sitatisannum gerens Platonis auditor est. Artaxerxes; qui et Ochus annis sex et viginti qui discedere ab armis, et quiescére in páce ürtiversam Greeiam per legatos precepit, detiütitiáns coiitra- dictorem paeis bello iihpetetidum: Bellum civile et plusquam eivile apud Persáa gestum; cum Artaker- xes et Cyrus, fllii Darii; de régno aitibigerent ;in qtio conflictu, euth & diverso conctürrentés sibi dmbo fratres; mutuo casu subjeeti fuissent, peior Artdxer xes vulneratus a fratre, equi velocitate morti exem- ptus evasit; Cyrus atitem itiox a eohorté regid Op- pressus, finem certámini dedit; Sic Artaxerxes po téstitem regi [ratrieidio flemavit. Lacedzenibhes toti orienti béllum moventes; Hircilidem düceni in hané militiam legurit.Qui cumsibi ádversusduos po- tentissiinos Persarum regis preféctos, Farnabuzum et Tisipharnem, pügnandum vlderet;proviso àd tein- pus consilló, ut pondus gemin:x congressionis elude- ret; unum deruntiato bello appetit, alterüri pactà paeé suspendit. Darnabuzus Tisipharn&m apüd Ar- axerxem ut proditorein defert : in eüjus locum Conoh Atheniensis exsul navali prelio cornstitüitut. Qui classem Laeedzimoriorum invádit, hostiles agros, turres;éastella; ci&iteraqué priesidia expiigndt: 6t vd- luti elfusa tenipestas, quacunque incubuit, etílictà prostertiit; Thiebant auxilió Athieniensiuiti multa diti- inati fiduelá propter virtutem atque industriam Epa- thinónddi ducis Siti; lerréstré prelium comiitiunt. Lysandef; LaeBüiiitioniehsis dux clatus occlüitüf. Páusatilàs dux alt&t insimulatüs proditionis, iit exsi- liutn ducitur. Agesilaus, rex Lacedemonioruüm, Tho- banos süceessü duplicis victoris lietiotes aggredi- iur, et superat. Ipse tamen Agesiláüs praviler vülne- Fatür.Conor ÁtlieniénsIs dux Persiti exeteilüs,Athe- nas rezdiflcal. Lacediemones fürtim easíelluri Ar- Caduii repentina irruptione perfringunt. Árcades
ss S. ADONIS ARCHIEPISC. VIENNENSIS , 56 juncto sibi Thebanorum auxilio, amissa furto bello A subdidit. Philippus fratres suos patri ex noverca
repetunt. Archedamus dux Lacedzmoniorum, ibi vulneratur. Thebani dato pareondi signo, finem dedere certamini. Thebani, Lacedz:emoniis ad alia bella conversis, tacito intempesta nocte Lacedzemo- nem veniunt ; precognito adventu hostium, armati senes, svo confecti, adversus quindecim millia militum, vix centum homines in ipsis se portarum augustiis objecere. Supervienente juventute Lace- dzesmoniorum, aperto prelio, Epaminondas dux Thebanorum, ineautius dimicans, vulneratur. Cum de victoria suorum comperisset, scutum exosculatus remota manu qua vulnus oecluserat, egressum san- guinis, ac mortis patefecit introitum. Iterum terri- bilis Gallorum inundatio juxta Anienem fluvium, et quartum ab urbe lapidem consedit. Ubi atrocissi- mam pugnam Manlius Torquatus singulariter in- choavit. Titus Quintus dictator cruentissima con- gressione confecit. Iterum in bellum ruentes Galli a Caio Sulpitio dictatore superati sunt. Iterum se Galli per maritima loca diffuderunt, ot a Marco Valerio Corvino occiso provocatore Gallo graviter trucidati sunt. Artaxerxes, qui et Ochus, post transactum in Egypto maximum diuturnumque bellum, plurimos Judsos in transmigrationem egit, atque in Hircania ad Caspium mare habitare prz- cepit. Cujus etaim belli tempestate transurrens, et Sillodam opulentissimam Phoenices provincis ur- bem delevit, et Egyptum quamvis prius vietus,[tunc tamen subactam comminutamque ferro, Persarum subjecit imperio. Demosthenes orator agnoscitur.
Aristoteles philosophus przedicatur. Plato moritur. C
[4912] Arses, Ochi filius, annos tres. Judzeorum pontifex maximus Jaddus clarus habetur, cujus fra- ter Manasses templum in monte Garizim constiuit. Speusippus moritur, cui suecedit Xenoerates.!In his diebus Alexander magnus, atrocissimus turbo totius orientis, nascitur. Anno ab urbe condita quadra- gentesimo secundo, Alexander rex Epirotarum, Alexandri magni avunculus, trajectis in Italiam copiis maximo bello in Lucania victus atque occisus est. Anno ab urbe condita quadringentesimo, Phl- lippus Amynthz filius, Alexandri pater, regnum Macedonum adeptus, viginti quinque annis tenuit : quibus hos omnes acerbitatum acervos, cunetasque malorum moles struxit. Hic obses primum Thebanis
genitos interficere aggressus, Oliuthum urbem flo- rentissimam, sanguine repleta, opibus hominibus- que vacuavit, et abstractos inde fratres supplicio et neci dedit. Auraria loco in Thessalia et argenti me- talla in Thracia invasit. Philippus augustias Ther- mopylarum instructis copiisingreditur, easque prz- sidiis emunit, Athenienses, Phocenses, atque Thes- salos perdomuit. Byzantium a Pausania rege Sparta- norum conditam, obsidione cinxit. Seythicum bel- lum totis viribus aggreditur. Viginti millia puero- rum ac feminarum Scythica gentis capta. Pecorum magna copia abducta, auri argentique nihil reper- tumi Viginti millia nobiliumequorum sufficiendo ge- neri Macedoniam missi.Bello Triballico ita Philippus
B in femore vulneratus est ut per corpus ejus equus
interficeretur. Hic postmodum die nuptiarum Cleo- patre filie sus, cum inter duos Alexandros, filium generumque, contenderet, a Pausauia nobili Mace- donum adolescente in angustiis sine custodibus cir- cumventus occiditur. Romani bellum Latinis rebel- lantibus intulerunt, Manlio Torquato et Decio Mure coss. in quo bello Decius occubuit ; Manlius filium suum juvenem victorem occidit. Minutia virgo Vestalis ob admissum incestum, viva obruta in campo qui nunc Sceleratus vocatur. Trocenta sep- tuaginta matronx damnata, qu: propinasse venena viris suis et sceleris conscis reperta sunt.
[4525] Darius, Arsami filius, annis sex; Alexan- der Philippi et Olympiadis fllius viginti zetatis an- nos gerens, Macedonibus regnare coepit. Fabio ma- gistro equitum Romanorum pugnam conserente, viginti millia Samnitum ceciderunt. Veturio et Posthumio consulibus, apud Caudinas furculas, Samnites victoria potiti, universum exercitum Ro- manorum turpiter captum, armis etiam vestimen- tisque nudatum sub jugum miserunt, sexcentis equitibus Romanis in obsidatum receptis. Papirio cousule, Samnites victi sunt. Hunc Papirium inter csteros duces tunc in Republica sua optimos, Ro- mani delegerunt, qui Alexandri impetum sustineret. Demosthenes orator auro Persarum corruptus, ul Graeci ab império Macedonum deficerent, auctor exstitit. Alexander Athenienses metu mulct: solvit ; Thebanos eum diruta civitate delevit; reliquos sub corona vendidit; cateras urbes Achais et
datus a patre, per triennium apud Epaminondam D) Thessalizs vectigales fecit ; Illyrios et Thracas bello
imperatorem et philosophum, eruditus est. Hic rex sanctus cum Athenis bellum gessit et vicit; Laris- sam urbem nobilissimam cepit; Thessaliam ambi- tione habendorum equitum invasit, et exercitu suo admiscuit, Cum Aruba Molossorum rego pactus, sororem ejus Olympiadem uxorem duxit. Qui aruba dum imperium suum Macedonum affinitate se dila- taturum putat, per hoc deceptus amisit ; privatusque in exsilio consenuit. Philippusapud Matonam urbem ictu sagittze oculum perdidit, et prope tetam Grze- ciam consiliis preeventam, viribus domuit; Cappa- dociam, capto per dolum rege, imperio Macedonis
domuit. Profecturus ad Persicum bellum, omnes cognatos ac proximos suos interfecit. In exercitu ejus fuerunt peditum triginta duo millia, equitum quatuor millia, naves centum et octoginta. Tam parva manu universum terrarum orbem aggredi ausus est. Primo ojus cum Dario rege congressu, sexcenta millia Persarum in acie fuere. Secundo Darii adventu timens Alexander angustias locorum,
Taurum montem mira celeritate transcendit, etquin-
gentisstadiissub una diecursu transmissis, Tarsum venit. Ibique, cum sudans in Cidnum prefrigidum amnem descendisset, obriguil : contractuque ner-
5 . CHRONICON. — JETAS QUINTA. U8 vorum proximus morti fuit : Darium cum trecentis À Greci :stimantes, no exsules recepta libertato, uí
millibus peditum, et centum millibus equitum, in aciem procedit. Ingentibus utrinque animis pugna committitur; in qua ambo reges, et Alexander et Darius, vulnerantur. Persarumibi tunc militum octo-
ginta millia, equitum decem millia czsi, capti au- -
tem quadraginta millia fuere. Ex Macedonibus ceci- dere pedites centum et triginta, equites centum et quadraginta. In castris Persarum multum auri czete- rarumque opum repertum. Inter captivos casitro- rum, mater et uxor eadem, soror et filie dus Darii fuere. Quarum redemptionem Darius oblata etiam re- gni dimidia parte, non impetravit. Darius spe pacis amissa quadraginta quatuor millia peditum, et cen- tum millia equitum, Alexandro apud Tarsum bello
Alexander per epistolam jusserat, ultione medita- rentur, à regno Macedonum defecerunt : bellumque- Antipatro, cui Grzcia sorte venerat, ingerunt. Bel- lum inter Antigonum et Perdiccam, cui Media minor sorte obvenerat, gravissimum oritur. Ptolomaeus AEgypti viribus Perdiccam, acerbissimo bello agroes- sus, interfecit. Olympias, mater Alexandri, capta a Cassandro Cari: duce occiditur ; PLolomzus et Cas- sander inita cum Lysimacho et Seleuco societate, bellum terra marique contra Antigonum, qui spe dominandi Herculem, Alexandri filium, liberare si- mulabat, instruunt. Eo bello Antigonus cum filio Demetrio vincitur. Cassander Ptolomaeo in victo- ria particeps Herculem Alexandri filium, quatuor-
opponit. In ferrum ruunt Macedones, raroque ullo p decim jam annorum, cum matre occidendum curat.
prelio tantum sanguinis fusum [est. Darius victus, persuasu suorum fugere compulsus,totusque Oriens ia potestatem Macedonii cessit imperii. Alexander quatuorettrigiuta continuis diebus, castrorum prz- dam percensuit. Persipolim caput Persici regni con- fertissimam opibus totius orbis invasit. Dariumcum propinquis suis vinctum compedibus aureis teneri comperisset, cum sex millibusequitum persequi sta- tuit inventumque in itinere multis confossum vulne- ribus, ac mortuum, sepeliri in sepultura majorum precepit. Tribus preliistotidemqueannis quinquies decies centena millia peditum equitumque consump- tam, AlexanderetiamJudae amingressus, favorabili terqueexceptus, Deo victimas immolat et pontificem templi Jaddum honoribus plurimis prosequitur. An- dromacho locorum custode dimisso. Sub Persarum regibus pontifices summi fuerunt, Josue, Joachim, Eliasiph, Joiada, Jonathan, Jaddus. Mansit autem Persarum regnum, quod interfecto Dario destruc- tum est, annos ducentos triginta unum. Alexander post mortem Darii, annisquinque regnavit. Indiam ingressus, Nisam urbem adiit. Callisthenem philoso- phum sibiqueapud Aristotelem condiscipulum, cum plurimis aliis principibus, quod eum deposito sa- lutandi more ut Deum non adoraret, occidit. Cum PoroIndorum regecruentissimum bellum gessit.Po- rus multis vulneribus confossus, et captus, ob me- moriam virtutis, in regnum restitutus est, muliz gentes subacti» periculosissimis preliis. Indum flumen ingressus, Babylonem celeriter rediit, ubi cum exterritarum totius orbis provinciarum lega- tio operiebatur: Carthaginensium, totius Africsci- vitatum, Hispanorum, Gallorum, Siciliz, Sardiniz: plurima przeterea partes Italiz ; ibique tricesimo se- cundo vitz, regni autem sui duodecimo anno, mi- sistri insidiis veneni haustu periit. Post quem tran- lato in multos imperio gyptum Ptolomous, Lagi- filius, tenuit; Macedonas Philippus, qui et Artheus frater Alexandri ; Syriam et Babylonem, etomnia re- gna Orientis Seleucus Nicanor ; Asi: regnavit Anti- gonus. Qui apud Danielem per quatuor hirci qui arie- tem eonterit cornua designantur.
[4537] Ptolomeus, Lagi filius, annis quadraginta
Ptolomeus cum Demetrio navali prazlio conflixit vic- tusque in /Egyptum refugit. Hac victoria Antigonus elatus, regem secum Demetrio filio appellari jubet.
Quod exemplum omnes secuti, regum sibi no- men dignitatemque sumpserunt. Ptolom:us et Cas- sander, czterique alterius factionis duces, Seleu- cus quoque ex Asia majore epistolis se invicem confirmantes bellum adversus Antigonum commnu- nibus viribus struunt.
Eo bello Antigonus occisus est. Victores cum de preda non convenirent, in duas factiones diducun- tur, Seleucus Demetrio, Ptolomeus Lysimacho ot Cassandro jungitur.
Cassandro defuncto, Philippus filius succedit. Antipater Thessalonicem matrem suam, Cassandri uxorem, manu sua transverberat. Alexander frater ejus, ob ultionem matris, bellum adversus fratrem instruit, et a Demetrio, cujus auxilium petierat, cir- cumventus occiditur. Ptolomaeus et Seleucus et Ly- simachus, iterum societate pacta, bellum adversus Demetrium transferunt. His comitem et belli socium sePyrrhus rex Epiri jungit, Demetrioque Macedonia pulso, regnum Macedonis Pyrrhus invasit. Lysima- chus generum suum Antipatrum insidiantem sibi in- terfecit, filiumque suum Agathoclem perosus occi- dit. Seleucus decimo tertio PtolomsiannoSyriz re- gnare ccpit : Babyloniam expugnavit : Bactrianos novis motibusassurgentes perdomuit : transitum in Indiam fecit quz post mortem Alexandri excusso cervicibus jugo praefectos ejus occiderat. Cum An- dragatho duce multa et gravia praelia gessit, firmatis que conditionibus pacta pace discessit : a quo tem- pore Machabaorum Hebraa historia Graecorum sup- putat regnum. A quo et Edisseni sua tempora com- putant. Antiochiam, Laodiceam, Seleuciam, Apa- miam, Edessam, Beroeam, et Pellam urbes condi- dit: in easque urbes quas exstruxerat, Judasos transfert, jus eis civium et municipalem ordinem, cum Grecis squali honore concedens. Exstinctis jamtriginta quatuor Alexandri ducibus, Lysimaehus annos natus septuaginta quatuor,et Seleucus septua- ginta septem belluminterse conferunt. Ultimum hoc bellum Alexandri commilitonum fuit. Lysimachus
Do
S. ADONIS ARCHIEPISC: VIENNBNSIS
00
vel amissis vel interfectis ante quindecim liberis À /Emilius Paulus, et P. Terentius Varto consules,
postremus occisus est. Seleucus postmodum, insís- tente Ptolomao, cujus sororem Lysimachus habue- rat, insidiis cireumventus, occisus est. Ptolomaus Ilierosolymis et Judea in ditionem snam dolo reda- ciis, plurimos eaptivorum in :Egyptum transtu- lit.
Judaeorum pontifex maximus, Onias Jaddi filius, clarus habetur. Post quem religiosissimus ac piis- simus pontifex Simon Oni filius.
Post quem Eleazarus, frater ejus, filio ejus Onia parvo admodum derelicto. Hoc tempore Zeno Stoi- cus, e& Menander comieus, et Theophrastus philo- sophus claruerunt. Pyrrhus rex Bpirotarum et Ma- cedonis Tareitinis junctus, qui elassem Romanam
eontra Anibalem missi omnes pene Romang spei vires perdiderunt: quadraginta et quatuor millia Romanorum interfecti. Consul A&milius Paulus oc- cisus; Varro consul eum quinquaginta equitibus fugit; consulares et pretorii viri viginti interfecti ; senatores capti vel occisi trigidia ; nobiles viri tre- centi, pedestriun militum quadraginta míllia, equi- tum ler mille quingenti. Usque adeo ultima des- peratio Reipublicg apud residuos Romanos fuit, ut sendtores derelíinquendam Urbem putarent, nisi Cor- nelius Seipio tribunus tune militum, iden qui po- stea Africanus; districto gladio deterruisset, de po- tíus pro patrie defensione in sua verba jurare coegisset, Claudius Marcellus Annibalis exercitum
pritereuntem invaserant, cum exercitu Romano et B prelio fudit. Centenius Penula centürio ab Anni-
Levino consule pugnam iniit: qui viginti elephan- ios usque ad id tempus Romanis invisos, in Ita- liam primus invexit;
[4570] Ptolomaeus Philadelphus, annis triginta octo. Sostratus pharum in Alexandria contruxit. Ptolomeus Judrwos qui in Egypto erant, liberos esse permisit, et Eleazaro pontifici vasa sancta restituens, multa donaria in templum Hierosolymis transmisit. Septuaginta interpretes petiit, qui Scripturam sanctamin Grecum eloqüium verterent. Tanti autem potentig fuit, ut Ptolomaeum patrem vinceret. Habuit enim peditum infinita millia, equi- tum viginti millia, curruum duo millia, elephantos quos primus üdduxit ex /Ethiopia quadringentos.
Jjudeorum pontificatum post Eleazarum avunculus c
ejus Manasses accepit. Aratus astrologus agnosci- tur : atque argentei nummi primum Romae consti- tüuntur, Amilcar, dux Garthaginensium, ab Hispa. ni$ in bello occísus est. Illyricum bellum atrocissi- mumeum Romanis gestum. Cisalpina Gallia a Roma- nis defecit. Commissoque prelio apud Aretium Ati- liusconsuloccisusest. Eodem anno diro miseram Ur- bem tefruere prodigia. Namque in Piceno fluvio san- guis effluxit, etapud Thuscos ccelum ardere visum, et Arimini nocte multam lucem claram obfulsisse ac tres lunas distantibus tceli regionibus exortas áppa- ruisse. Flaminius consul, contemptis auguriis, cum Gallis etconflixitet vicit. Annibal Poenorum impera- tor patri Amilcaári, cum esset novem annis natus,ju- ravitse Romanis nunquam amieum futü.um, Pyre- nius rtontes transgressus inter ferociss.m as Gallo- rum gentes ferro viam aperuit: et nono demum die a Pyrenoso ad Alpes pervenit, atque invias rupes igni ferroque rescidit, quintoque diecum maximo labore ad plana pervenit: cum Scipione consule prelium commisit, [IpseScipio ibi graviter vulneratus per Sci- pioneim filium admodum pretextatum, qui pos. Afri- canus dietusest,abipsa morteliberatusevasit Sem- pronius éonsul similiter eum ea congressus, pene solus evasit. Annibal violentia frigoris, vigiliarum ac laboris,oculum amisit; Ad Thrasymenum aeum, Fla- mihio consule occiso, Romanus exercitus funditus (rücidatus est, Apud Cannas Appulic vicum Lucius
D
bale eum oeto millibus millium ecesus. Cneius Ful- vius preetor victus: Annibal ad Anienem fluvium tri- bus millibus ab Urbe, eum Cn. Fulvio et Sulpitio consulibus pugnam commissurus, subito imbre et grandine mista: nubibus effuso, territus in castra refugit. Tuncque dixisse fertur : potiundz sibi Ro- ma modo voluntatem non dari, modu potestatem. Scipiones duo fratres in Hispania Asdrubalem Poeno- rum imperatorem gravissimo bello oppresserunt. Idem Scipiones ambo e fratre Asdrubalis in Hispania interfecti sunt ; a Qu. Fulvio Capuacapta est: Scipio annos natus viginti quatuor, imperium in Hispania proconsuláre sortitus ést, pro patreet palruo ihi occisis. Magonem fratrem Annibalis captum eum Ceteris Rumatm misit. Scipio Paenorum ducem As- drübalem vicit, et castrís exuit; Universam Hispa- niam à Pyreneo usque ad Oceanuni in provinciam redegit; Gohsul eut Lielnia Crasso creatus, ih Africam transiit: I Annunem Amilcàris filium ducet Poenorum inter- fecit. Asdrubal iimperdtor CGartliaginem profugus venit; Annibal in Italia Fluvium proconsulem eur undecim tribunis interfecit. MáreBllus consul eum Annibale triduo contitiuo dimicavit. Primo die, pati pugna discessum est; sequehti, viétus consul; ter- tio; victor Annibalem fugere iri castra compulit. Fà- bius Maximus consul, Tarentum quse a Rotnanis desoiverdt, cepit ! Ibique ingentescopias Annibalis, cum ipso duce cjus Gartlialone delevit ; Claudius Marcellus consul ab Annibale eum exercitu occisus esi. Annibal ütrümque eonsulern Marcellum et Cris- spum insidiiscireuitivétitos ititérfecit ; Asdrubal fra- ter Auhibalis d Mareo Livio et Glaudio Nerone con- bulibus prieveritus, ctim orüni exereitü suo in Italia itilerfectus est. Arinibalicaputfratrissui Asdrubalis anie eastra ipsius projectum. Sempronius consul cum Annibale congressus; et vietis; Romart refu- git. Annibal post tredeeim annos rediré in Africam, jussus obsessis Garthaginensibds Subverire, fletis reliquit Italiam; omnibus Ilalieí generis militibus qui sequi nollent interfectis; Cathaginóm venit, colloquium Scipionis petit : ubi éütri se diti attoniti auiniratione mntua suspexissetit, infeete pacis he-
01 CHHONICON. — JETAS QUINTA. 0g gotio, pr:elium consertum est. Inde Annibal cum À Gracchus Tiberius Sempronius, apud Viennam ur-
paneis intér tumultum elapsus, Adruinentum confu- git. Carthaginénsibus pax per Scipionem concessa, naves plusqüiaim quingenti: iticenss. Scipio trium- pliaus Urbetn ingressus, quam, * Terentius comicus ex nobilibus Carthaginensium captivis pileatus, quod insigne incuilt:e sibi libertatis fuit triumphan- tem póst currum sécutus est. Punieutn bellum secumn- dum finitum; quod gestum est annis sexdeciim. [4588] Ptolomzüs Evergetes frater superioris r8- gis annís viginti Sex, qui indB Evergétosab JEgyptiis est vocatus, quid capta Syría d Cilicia, et prope- modum universa Asíà, inter innumera argenti potn- dera 8c vasa pretiosa, etiahi deos eorum quos Cam- byses, capta "Egypto, in Persas portaverat, retulit Judzorum pontifex Onias, Simonis justi filius; cla- rus habetur. Gujus item fllius Simón non minori gloria fulget. Bub quo Jésus filius Siraeli Bapientim librum eómponens, quem Panaretum vocat : etiam Simonis in eo feeit mentionem. Flaminius procorn- sul, Philippum regem el cui eo Thracas, Macoe- nes, Iilyríos, multasque preterea genies, qux in auxilium ejus venerant, bello subegit. Antioehus rex Syrie bellum eontra populum Romanum in- Siruens, in Europam transivit ex Asia. Annibalexhi- beri Romam a senatu jussus, clam ex Africa profe- etus, ad Antiochum migravit : quem cum apud Ephesum invenisset eunetantem, mox in bellum im- pulit. Seipio Africanus inter exteros legatos ad An- tiochum missus, etiam cum Annibale colloquium familiare habuit : sed infecto pacis negotio, ab An- tiocho discessit. Commissoque bello, a consule Gla- brione superatus Antiochus vix cum paucis fugit eprzlio. Iterum Scipio Africanus habens in auxilio Eumenem Attali filium, adversus Annibalem, qui tunc Antiochi classi prieerat, bellum navale gessit. Antioehus, vieto Annibale atque in fugam acto, si- mulque omni exercitu amisso, pacem rogavit, fi- liumque Africani (incertum quando ceperit) ultro remisit. Annibal apud Prusiam Bythynie regem eum a Romanis reposcerétur, veneno sese necavit. Philippus tex; qui legatos populi Roniani interfe- ceral, propter Demetrii filii sui, quemlegatum mise- tat, verecundissimas pieces, véniam meruit : eum- dem Demelrium continuo velut Romanis dmicum, fratremqueipsius, veneno necavit Scipio Africanus ab ingrata sibi Urbe diu exsulans, apud Amiternum oppidum morbo periit. Lepido et Mucio consullbus, Bastérnaruni geis ferocissima, ductore Perseo Phi- lippi fllio, priedarum spe sollícitata, et transeundi listri fluniinis facultate, sine ulld pugna vel aliquo hoste deleta est; Nam tune Torte Dánubius, qui et Hister, crassa placie süpeératus, pedestreni facile transitum patiebatur, eitormitaté Igitur ponderis ei coneussioné gladiéntium eonereparnte gelu, sé &lacialis cfüsiá dissolvit, univérsumque in inediis gurgitibus vieta et eoimmminuta destituit. Vuleaniin- 8ula, quz? ánte non fuerat, repente in mari erta est,
pem Gallis, in Hispaniam ulteriorem transiens, Platomam iitiro opere construxit, et pontem super Rhodanum ab utroque littore castris miro opere furidatis superduxit. P. Licinio Crasso; C; Cassio Longino coss. Macedonieum bellum gestum : in au- xilio Romanorum tota primum Italia, deinde Ptolo- mieus rex Egypti, et AraFathes Cappauociib; Euüme- nes Asiw; Massinissa Nuniidize luerunt: Perseum Demetrii Philippi filiuni, &t Macedones secuti sunt : Thraces eum rége Ghesi et dniversi Hiyriicum rege Gentio comniisso prelio victi fugére Romani. Se- quente pugna, péne pàri cladeit hibérna discessum est. Déinde Perseus multis preliiséxercitu Romano profligato, in Illyrieurnit transiit, Praesidium Roma-
B norum éxpugnavit : ubi magnam multitudinem Ro-
manorum partim occidit, partim sub corona vendi- dit, pattim secum in Macedoniam duxit. Sed postea à L. Emilio Paulo vietus et captus, in triumpho éum filiis ante currum actus, apud Albant in custo- dia defecit. Filius ejus junior fabricam zrariam ob tolerandain inopiam Rome didicit : ibique consuni- ptus est. |
(6614) Ptolomzus Philopator, filius Evergetis, ah- his decemet septem.Hie prelio victisJuddisnumero Bexaginta armatorum millium; bellum adversus Án- tiochum regem Syrie sumit: et victo Philopatore judsam sibi sociüvit. Judsorum pentifex Onias, filius Simonis, insignis habetur, ad quem Lacede- moniorum rex Arrius legatos mittit : Claudius Mar- eellus Syracusas florentissimam urbem Sicilie ce- pit. Seipio alter Africánus ultro se militaturum in Hispania obtulil: profeetusque magnas strages gen- tiunt dedit. Tertium Punicum bellum exortum. Pro- eonsules profecti in Africam, cum jam senatus Car- thaginem delendam eensuisset, Carthaginenses jussi, armaet naves tradiderunt. Postmodum procul a mari residentes, dolorem ad desperationem conttt- lerunt, duosque duces Asdrubales creaverunt :et propter inopiam ferri, arma aggressi facere,auriar- gentique metallis suppleverunt. Carthaginis situs fuisse hujusmodi dieitur:Viginti duo millia passuum muro amplexa; tota pene mari eingebatur, absque faucibus qua» tribus milibus aperiebantur. I8 locus murum viginti pedes latum habuit saxo quadrato in altitudinem cubitorum quadraginta. Arci urbis Byr- sd nomen erat: paulo amplius quam duo millia pas- duum lenebaüt. Ex ura párte inurus coinmuniseskur- biset Byrsit, imminens mari. Primum ab haecotisu- les repulsi : deinde ab Séipiorie intra türos hostes répulsi. Asdfubal imperdtor,Massihisste regis Numi- dig tiepos subselliotum fragmentis in curiaa Suls proptersuspicionem proditionis occisus est. Beipie suprema sorte Carthaginem delere tiolitus : dum continuis sex diebus tiottibusque pugnatur, ultima Cartlitigirnernses déásperationem traxit, Fe Asdrübal alter se ultro dedit.Trarnisfuge qui Aseulapil tem- plum occupaverant, voluntario pricipitio dati, igni
* De Terentio Culeone ista intelligenda docuimus, cap. 19, lib. 1v Oros. 3.
03 S. ADONIS ARCHIEPISC. VIENNENSIS 6& consumpli sunt. Uxor Asdrubalis se duosque fi- À fuisset eversa. Thiresus respondit, concordia invi-
liossecum in mediumjecit incendium : eumdem nunc mortis exitum faciens novissima regina Carthagi- nis, quem prima fecerat. Ipsa civitas septemdecim continuis diebusarsit, omni murali lapide in pulve- rem communito, septingentesimo post anno quam concita est.
[4631] Ptolomzus Epiphanes, filius Philopatoris, annos viginti quatuor. Hujus tempore gesta sunt quae secundi libri Machabaorum continet historia. Onias sacerdos assumptis Judiorum plurimis, fugit in JEzyptem, et a Ptolomao honorifice susceptus, ac- cepta ea regionequa Heliopoleos vocabatur, et con- cedente rege, templum exstruxit in JEgypto simile templo Judzsorum, quod permansit usque ad impe-
rium Vespasiani, annis ducentis et quinquaginta. B
Sub occasione igitur Onisz pontificis, infinita Judzo- rum examina in /Egyptum confugerunt. Quo tem- pore et Cyrene eorum multitudine repleta est, pu- gnantibus contra se magno Antiocho et ducibus Ptolomsi, posita in medioJud:a incontraria studia scindebatur, aliis Antiocho, aliis Ptolomzo faven- libus. H::c autem vel Onis vel exteris fuit causa /Egyptum petendi. ConsuleMummio Corinthus,urbs opulentissima, quippe qua velut officina omnium ar- tificum et artificiorum, et emporium commune Asiz atque Europ: fuerit, expugnata et subversa est. Plurima itaque parte populi ferro flammisque con- gumpta, reliqua subcorona vendita est urbs incensa, muri funditus diruti : muralis lapis in pulverem redactus, preda ingens erepta est, Sane cum pro-
pter multitudinem et varietatem statuarum simula- .
crorumque in illo civitatis incendio, permista in unum auri, argenti, atque :xris omniaque simul metalla fluxissent, novum genus meialli factum est. Unde usque hodie sive ex ipso, sive ex imitatione, ipsius tes Corinthium et Corinthia vasa dicuntur. Viriatus in Hispania, genere Lusitanus, homo pas- toralis et latro, primum infestando vias, vastando provincias, maximo terrori Romanis fuit : Venti- dium prietorem cum omni exercitu fugavit: Caium similiter multis proeliis fractum ; Claudium cum magna instructura belli pepulit: trabeas, fasces,cz- teraque insignia Romana in montibus suis tropma suspendit. Sic per quatuordecim annos, cum Roma- nos duces atque exercitus prostravisset, insidiis suorum interfectus est. Androgynus Rom:e visus, jussuaruspicum in mare mersus est. Pestilentia tan- ta exorta, ut ministri faciendorum funerum primum non sufficerent, deindenon essent, magna domus, vacua vivisplenz mortuis remanserunt: largissimze introrsum hereditates, et nulli penitus hxredes. Puer Romaex ancilla natus quadrupes, quadrima- nus, oculis quatuor,auribus Lotidem,natura viri du- plex. Scipione Africano consule, Numantia in cite- riore Hispania, Numantini quoque cuncti pariter ferro veneno atque igne consumpti sunt. Scipio Thi- resum quemdam Celticum principem consuluit.Qua ope Numantia, aut prius invicta claruisset, aut post
cta, discordia exitio fuit. Ptolomasus sororem suam stuprocognitam, ac deinde in matrimonium recep- tam, novissime turpius quam duxit abjecit. Privi- gnam suam, hoc est filiam sororis et conjugis, conju- gem ascivit. Filium suum quem ex sorore suscepe- rat, necnon et filium fratrisoccidit. Quamobrem tan- tis incestis parricidiisque exsecrabilis, ab Alexan- drinis regno pulsus est. Antiochus non contentus Babylonia atque Ecbatana, totoque Medi: imperio, adversus Pharaartem Parthorum regem congressus et victus est. Habuit enim in exercitu suo centum millia armatorum,ducenta millia etampliuscalonum atque lixarum, immista scortis et histrionibus. Par- thorum igitur viribusoppressus interiit,
(4055] Ptolomsus Philometor, annis triginta quinque. Aristobulus natione Judzus peripateticus philosophuscognoscitur.Qui etiam Philometori Pto- lomaso explanationum in Moysem commentarios seri- psit. Attalus, Eumeni filius, moriens testamento po- pulum Romanum imperio AÁsizx succedere haeredem jussit. Licinius Crassus consul adversus Aristoni- cum Attali fratrem, qui traditam per testamentum Romanis Asiam pervaserat,cum instructissimo mis- Sus exercitu : preterea a magnis regibus, hocest, Ni- comede Bithyni:x,MithridatePontiet Armenia,Aria- rathe Cappadociz, Philemene Paphlagonix, corum- que maximis copiis adjutus, conserto bollo victus est:etcireumventus ab hostibus pene captus esset, nisi virgam, qua erat usus ad equum, in oculum Thracis impegisset. Barbarus cum ira et dolore exarsisset, propterea latus Crassi gladio transver- beravit:ita excogitato genere mortis, effugit et do- cus et servitutem. Perpena consul Aristonicum re- centi victoria feriatum, improviso bello, in fugam vertit, et urbem ad quam confugerat obsidione cin- ctam ad deditionem coegit. Aristonicus Roma jussu senatus strangulatus est. Seleucus cognomentoPhilo metor, undecim annis regnavit in Syria. Seleuci tem- poribus Heliodorus missus a rege ad exspoliandum trarium templi, divinitus flagellatus repellitur. Cui succedit Antiochus, qui appellatus est Soter: deinde Antiochus, qui appellatus est Theos, id est Deus: deinde Antiochus Epiphanes. IIic ingressus est /Egy- ptum, et constituit bellum adversum Ptolomzeum regem /Egypti. Hic Jud»orum legem impugnat om- niaque sordibus idolorum complens, in templo Dei Jovis Olympii simulacrum ponit. Sed et in Samaria super verticem montis Garizia, Jovis Peregrini de- lubrum sdificat, ipsis Samaritanis, ul id faceret, precantibus. Verum Mathathias sacerdos leges pa- trias vindicat, adversus Antiochi duces arma corri- piens ; unde ortum martyrium sanctorum Macha- bxorum septem fratrum nimis venerabile, in quo- rum honore Viennensis Ecclesia fundata est.
Onias summus pontifex habetur, cujus frater Ja- Son, preripienssummum sacerdotium, permittente Antiocho, legitima civium jura destituens; sub ipsa arce gymnasium constituit, et Ephobiam
e5 CHRONICON. -- J£TAS QUINTA. ^ 60
Hierosolymis. Quo post triennii tempus in Amma- nitem regionem expulso, Menelaus frater Simonis de tribu Benjamin principatum sacerdotii obti- nuit. Cujus impia factione, pius Onias pontifex per Andronicum peremptus est. Quem propterea rex Antiochus purpura exutum eodem loco, quo in Oniam impietatem commiserat, jussit vita privari. Menelaum vero Antiochus Eupator, postnodum An- tiochi filius de turri quinquaginta cubitorum dojici jussit : talique morte justissime damnatus est. Ma- thathia sacerdote defuncto, Judas Machabzus duca- tam Judzorum suscepit, anno centesimo et quadra- gesimo sexto regni Grecorum. Qui mox Antiochi duces de Judza expellens, et templum ab idolorum imaginibus emundans, patrias leges post triennium suis civibus reddidit. Antiochus Persi polin nobilis- simam et copiosissimam civitatem spoliare cu- piens, multitudine ad arma concurrente, in fugam versus esit : et coelesti eum judicio perurgente, dum acceleraret iter, ut. Hierosolymam congeriem se- puleri Jud:orum faceret, insanabili plaga percus- sus, homicida et blasphemus miserabili obitu vita functus est. Cui successit Antiochus Eupator ejus filius : et post duos annos, id est anno centesimo et quinquagesimo uno regni Grxcorum, regnavit Demetrius Seleuci filius. Hic constituit Alchimum impium in sacerdotio, Juda Machab:eo in bello pro legibus patriis et populo Dei pugnantoe occiso : ct anno centesimo et quinquagesimo quarto Alchimo miserabiliter mortuo, omnium favore, Jonathz principatus et sacerdotium decernitur.
[4690] Ptolem:eus Evergetes annis octo ct vigin. ti. Jonathas, Jud:orum dux et pontifex, cum Roma- niset Spartiatisamicitias facit. Hic summa industria sacerdotio administrato octodecim annis, Triphone occiditur, fraterque ejus Simon in sacerdotium as- sumitur, anno regno Evergoetis septimo. Scipio Afri- canus exanimis in cubiculo suo repertus, uxoris sum Semprorrizx Gracchorum sororis dolo necatus. Cujus vigor et modestia in urbe Romana sic valuit, ut eo vivo neque sociale neque civile bellum posse exi- stere credereiur. L. Cmcili Metello, et Qu. Titio Flaminio consulibus, Carthago in Africa restitui jussa duodecimo demum anno quam fuerat eversa, et deductis civium Romanorum familiis quz eam in- colerent, restituta et repleta est, Fabio consule. Bi- toito regi Arvernorum Galliz civitatis bellum maxi-
mo instructu comparapti, paucitas Romanorum oc- -
currit, ut vix ad escam canibus quos in agmine ha- bebat, sufficere posse Bitoitus jactaret. Qui cum sibi ad transferendas copias unum pontem Rhodani pa- rum esseintelligeret, alium compactis lintribus ca- lenisqueconnexum super stratisconflxisque tabulis instPuxit. Conserta pugna, victi Galli, conversi in fugam, coacervatis inconsulte hominibus, przpro- pero transitu pontis vincula ruperunt, ac mox cum ipsis lintribus mersi sunt. Qu. Martius consul, Gal- loram gentem sub radice Alpium sitam bello ag- gressus est. Qui cum se Romanis copiis cireumsep-
À 10s viderent, occisis conjugibus ac liberis, in flam-
mas sese projecerunt. Qui vero praoccupantibus' Romanis, peragenda» mortis su» copiam non ha- buerunt, alii ferro, alii suspendio, alii abnegato cibo sese consumpserunt : nullusque omnino vel parvu- lus superfuit, qui servitutis conditionem tolerarit, Jugurtha, Micipsz Numidarum regis adoptivus filius hzresque inter naturales ejus filios factus, cohxere- des suos Hiemsalem occidit, Adherbalem bello vi- ctum Africa expulit. Calpurnium consulem adver- sum se missum pecunia corrupit, et ad turpes qon- ditiones pacis adduxit. Romam ido veniens, omni- bus pecunia aut corruptis, aut attentatis, seditiones dissensionesque permiscuit. Quam cum ingrederc- tur, infami satis notavitelogio, dicens: Urbem vena-
p !em et mature perituram, si emptorem invenerit.
Idem tandem cruentis bellis a Romanis superatus, Boccho Maurorum regi se sociavit : commissaque pugna una cum Romanis, Mario consule, Bocchus et Jugurtha fugerunt; inde nonaginta millia armato- rum vincentibus Romanis usque ad internecionem c:esa. Bocchus in pretium pacis Jugurtham dolo cap- tum, catenisque obstrictum, per Syllam legatum misit ad Marium: qui in triumpho ante currum cum duobus filiis suis actus, et mox in carcere strangu- latus est. Mithridates rex Parthorum, sextus ab Arsace, victo Demetrii prefecto, Babyloniam urbem finesque ejus universos victor invasit, Omnes prz- terca gentes, qu:e inter Hydaspem fluvium et Indum jacent, subegit : ad Indiam quoque cruentum extendit imperium. Demetrium ipsum secundo sibi bello occurrentem vicit et cepit. Quo capto, Deodatus quidam eum Alexándro fllio regnum ejus et regium nomen usurpavit Qui postea ipsum Alexandrum filium, quem participem periculi in pervadendo regno habuerat, ne in obtinendo con- sortem haberet, occidit. Lucius consul in Gallia Ti- burtos usque Oceanum persecutus, insidiis cireum- ventus occiditur. A scipione consule capta urbe Gallorum Tolosa centum millia pondo auri et ar- genti centum decem millia e templo Apollinis susce- pit. Qu: cum ad Massiliam amicam populo Romano urbem mississet cum prsidiis, interfectis clam cu- stodibus cuncta per scelus furata fuisse narrantur. Manlius et Q. Czpio coss. adversus Cimbroset Teu tonas et Teugurinos et Ambranos Galliarum Germa-
D niarumque gentes missi, provincias sibi Rhodano
fluvio medio diviserunt. Ubi inter se gravissima in- vidia et contentione decertantes cum magna ignomi- nia et periculo Romani nominis victi sunt. Ita ut ex omni penitus exercitu decem tantum homines, qui miserum nuntium reportarent, superfuisse referan- tur. Hostes ingenti preda potiti, nova quadam atquo insolita exsecratione, cuncta qua ceperant pessum- dederunt. Mario quarto consule cum in provincia Viennensi juxta Isariz; Rhodanique flumina, ubi in sese confluunt,castra posuisset, Teutones, Cimbrii Teugurini cum tribus agminibus [taliam petere desti- nassent, periculosissimo przlio a Romanis victi
02. /— S. ADONIS ARCIHIEPISC. VIENNENSIS Ó3 sunt. Romx P. Malleolus'annitentibus servis matrom A finito, Rome primo bellum civile commotum est.
suam interfecit. Damnatus parricidii iusutusque in culeum, et in mare projectus est : in tanioque fa- cinore Romani supplicium singulare sauxerunt. Sex- to consulatu C. Marii statusRomani imperii italabe- factatus est, pene usque ad extremum inieslina clade conciderit. Metellus Numidicus, vir primarius, factione Marii a Glaucia praetore a Saturnino tribuno innocens damnatus, in exsilium cum to- tius urbis dolore discessit. Postmodum Saturni- nus et Saufeius et Labienus, cum jam prelium in foro commisissent, cogente Mario in curiam confu- gerunt, ibique per oquites Romanos, effractis foribus, occisi sunt. Glaucia et Dolabella Saturnini frater interfecti. Rutilius quoque vir integerrimus, qui adeo fidei atque innocenti: constantia usus est, ut die sibi ab accusatoribus dicta, usque ad cogni- tionem neque capillum barbamque deposuerit, nc- que sordida veste humilive habitu suffragatores conciliarit, inimicos permulserit, judices tempera- rit, cum evidenti oppugnaretur calumnia, perjurio - judieum condemnatus, S$myrnam commigrans litte- rarum studiis intentus consenuit. Sexto Julio Cz- sare et Lucio Martio consulibus, intestinis causis, Sociale bellum totam commovit Italiam post Simo- nem fratrem Jonathz, Joannes fllius ejus in summum sacerdotium constituitur. Hic adversum Hircanos bellum gerens, Hircani nomen accepit, et a Ro- manis jus amicitie postulans, decreto senatus in- ter amicos relatus cst. Samariam, qua nostro tein- pore Sebaste vocatur, ad quam Ptolomzus qui pa- trem ejus dolo peremerat, et matrem ojus vinculis constrinxerat, confugium fecerat, obsidione ca- ptam solo cosquavit : quam postea Herodes instau- raus, Sebasten in honorem Augusti appellari vo- luit.
Ptolomeus Phiscon, qui et Soter, annos septem- decim. Cicero Arpini nascitur, matre Helvina, pa- tre equestris ordinis ex regio Wolscorum genere. Prodigia dira apparendo Romanam urbem moestam Sociali bello terruerunt. Nam sub ortu solis globus ignis a regione septentrionis cum maximo coli fragore emicuit. Apud Attatinos cum panes frango- rentur,cruor e mediis panibus, quasi e vulneribus, fluxit. Per septem dies continuos grando lapidum, immistis etiam testarum fragmentis, terram latis- sime verberavit. Hiatu terrx flamma prorupit, qua usque ad coelum extendi visa est. Cneius Pompeius protor cum Picentibus jussu senatus, bellum ges- git, et victus est. Similiter Julius Cesar Samnitum pugna victus, exso fugit exercitu. Postea contrac- ctis undique copiis, multa hostium millia Samnitum et Lucanorum interfecit. Cumque ab exercitu impe- rator appellatus est, senatus saga, hoc est vestem- m:roris quam exorto Sociali bello sumpserat, ao spe arridente deposuit, atque antiquum tog: deco- rem recuperavit. Cn. Pompeius Picentes gravi prze- lio fudit, qua victoria senatus laticlavia et extera dignitatis insignia recepit. Sociali bella necdum
fv
Eodemque anno ab Urbe gondita sexcentesimo sexa- gesimo secundo, Mithridaticum bellum cooptum est, quod triginta annis, vel, sicut aliqui scribunt, qua- draginta gestum est. Mithridates igitur rex Ponti atque Armenia multis praliis a Romanis superatus- novissime cum Castor ejus prefectus, qui Fanagorio praeerat, interfectis amicis regis, arcem occupasset, quartuorque filios ejus ad pr::sidia Romana trans- mississct, accensus ira, in scelera tandem exarsit, ut in plures amicos suos, ct Exipodram filium suum, aliumque Macarem interficeret. Pharnaces, exem- plo fratrum territus, exercitum ad persequendum se missum sibi conciliavit, et mox adversus patrem duxit. Mithridates diu ex altissimo muro filium fru-
p 35a precatus, uhi inexorabilem vidit, moriturus
exclamasse fertur : Quoniam Pharnaces, inquit, mori jubet, vos, si estis, dii patrii, precor ut quan- doque et ipse hanc vocem a liberis suis audiat. Sta- timque descendens ad uxores, pellices ac filias suas, venenum omnibus dedit. Quod cum ipse novissi- mus hausisset,nec tamen propter remedia, quibus vitalia sua adversus noxios suceos sepe obstruxe- rat, veneno confici posset, frustraque spatiaretur, si quo tandem modo infuso pestis per venas agita- tione corporis acta discurreret,Gallum, quomdam militem, jam fracto muro discurrentem, invitavit, ei- que jugulum przbuit: annosque natus duo et septua- ginta hunc exitum vit: habuit. Tullio Ciceroneet Caio Antonio consulibus, Pompeius, occisi Mithri- datis nuntio accepto, Syriamcoelem, et Felicem bello aggressus, Itureos Arabasque perdomuit, urbemque corum, quam Petram nominant, cepit. Hinc ad Ju- dxos atque ad Hierosolymam urbem eorum Gabi- nium cum exercitu mittit. Quibus tunc Aristobulus expulso fratre Hircano primus ex sacerdote annua uno rex praerat.Post quadringentesimo octogesimo tertio anno Babyloniz captivitatis, postquam regua- vit Janeus cognomento Alexander, septem ct tri- ginta annis, qui pontificatum quoque administraus, crudelissime civibus prz;efuit. Ipse quoque Pompeius continuo post Gabinium subsecutus, et a patribus urbe susceptus, sed a plebe muro templi repulsus, in expugnationem ojus intendit : id non solum na- tura loci, verum etiam ingentibus muris fossaque maxima munitum, cum alias aliis legionibus dies
D noctesque succedere sine requie cogeret, vix tertio
mense expugnavit. Tredecim millia ibi Jud:orum exsa narrantur. Caetera multitudo in fldem venit. Pompeius muros civitalis everti, ,&quarique solo imperavit, aliquantos principes Jud: orum securi percussit: Hircano sacerdotium restituit. Aristobu- lum captivum Romam duxit. Mansitque in pontili- catu Hircanus post mortem Alexandro matris, qua post Alexandrum conjugem regnavoerat in Judais, annis circiter triginta ct quatuor. Iflircano etenim in pontificatu successit Aristabulus anno uno, post quem Jancus, cognomento Alexander. Mortuo Aloe- xandro,regnavit Alexandra uxor ejus. Post cujus
"E
60 CHRONICON. — JETAS QUINTA. 70 mortem Aristobulus et Hircanus filii ejus inter se A rem virtutis afferret, simililer habuerunt quinqua-
de imperio dimicantes, occasionem pra: bucre Roma- nis ut Jud:am invadcrent. Ut diximus, Pompcius, Hierosolyma capta urbe et templo rescrato, usque ad Sancta sanctorum accedit, victumque Aristo- bulum secum abducit, pontificatum Hircano confir- mat: quem tenuit, ut diximus, triginta ct quatuor an- nis.Pompcius Antipatrum Ilerodis Ascalonitz filium procuratorem Palestine facit. Pompeius bellum Orientis, eum viginti ct duobus regibus se gessisso pro concione narravit. His diebus conjuratio Cati- linz? adversus patriam in urbe habita, ac prodita : quam historiam agente Ciecrone Sallustius des- eribit. Virgilius Maro in pago qui Andes dicitur, haud procul a Mantua, nascitur. Pocta quoque
ginta millia. Atrebatesct Ambiani, decem millia ; Mo- rini viginti quinque millia; Menapii, novem millia ; Caleti decem millia ; Velocassesct Veromandi, quoe decem millia; Aduatuci, decem et octo millia ; Con- dursci, Eberoncs, Cemani, qui uno nomine Germani vocantur, quadraginta millia. Ita referuntur fuisse ducenta septuaginta duo millia armatorum lectissi- ma. [Iis repente silva cfumpentibusexercitus C:esa- ris aggressus, hortatu ducisita restitit, victosque ad internecionem pene delevit. C:esar Galba cum legione duodecima ad Beragros Sedunosque misit, qui cum hiemandi causa in vico Beragrorum, cui nomenerat Octodorus, eonsedisset, cireumseptusa Gallis est. Quiex montibus effusi, castra imperfecta saxisquo
Lucretius nascitur qui postea sese furore amato- p telisque onerant. $ed Romanis portis erumpentibus
rio interfecit.
[4735] Ptolomzus, quiet Alexander, annis decem. Hujus anno septimo Syria in Romanam ditionem eessit, capto Philippo a Gabinio.
[1745] Expulsus regno Ptolom:eus Phiscon per matrem Cleopatram, in Cyprum secedit. Regressus de fuga regnum obtinuit annis novem, quia Alexan- drum, qui ante eum fucrat, ob interfectionem ma- 0ris cives pepulerant.
[4745] Ptolomaeus Dionysius, annis triginta. Apol- lodorus, przceptor postinodum Augusti, clarusjha- betur. Lego Vatinia Cwsari Julio tres provincize cum legionibus septem in quinquennium'dat:e sunt, Gallia Transalpina, ct Cisalpina, et fllyricus. Galliam
Comatam postea senatus adjecit. Helvetiorum ani- C
mos, fortissimz: Gallorum omnium gentis, ca vcl maxime causa quod perpetuo pene cum Germanis bello altercabantur, a quibus Rheno tantum flumine dirimuntur, Orgeta rex, princeps gentis, spe totas invadendi Gallias, in arma accenderat. Quo czcteri optimates correpto et ad mortem coacto, conjura- tione facta exustis vicisac domibus suis, ncc quod desiderium ex spe revertendi foret, profecti sunt. Ho- rum fuit, cum primum progressa est omnis multitudo Helvetiorum, Tulingiorum, Latobagum, Raucarum et Bogiorum utriusque sexus, ad centum quinqua- ginta septem millia hominum. Quos cum apud Rho- danum fluviumobvios C:sar habuisset, magno diffi- cilique bello bis vicit. Ex iis quadraginta et septem
millia in bello ceciderunt, exteros ad deditionem D
coegit. Iterum Caesar incredibiles Germanorum co- pias, quibus pr:eerat Ariovistus rex, apud Sequani- cos vicit. Fuerunt autem in exercitu Ariovisti Aru- des, Marcumunes, Tributii, Vangiones, Nemetes, Sc- duces et Suevi. Iterum Belgarum gens, quz tcrtia pars Galliarum est, adversus Czsarem exarsit. Qua- rum distributim copia fuit. Dellovaci, qui eiteris numero et yirtute praestare viderentur, habuere lec- ussima sexaginta millia armatorum. Suessiones ex duodecim oppidis quinquaginta millia; Nervii, quo- rum adeo indomita feritas erat, ut nunquam in id temporis mercatores ad se permiscrint vina catera- que veniala deferre,quibus inducta jucunditas torpo-
amplius quam triginta millia barbarorum cecide- runt. Veneticezteriqueconfines Sevios sibi ad bellum asciscunt, Osismos, Lixovias, Namnetes, Ambibari- tos, Morinos,Diablintes et Menapiosauxilia quoquea Britannia arcessunt. Contrahos Cxesar naves longas vdificari in Ligere fluvio jubet, per quem in Ocea num deducitur. Navali praedio conserto, inccns:e na- ves hostium, interfectis iis qui pugnaverant Gallis, reliqui omnes sese dediderunt. Sed Cxsar maxime ob injuriam legatorum suorum, cunctis principibus per tormenta interfectis, reliquos sub corona vendi- dit. Titus etiam Sabinius Aulercos, Eburonices, Lu. xoviosque, qui primates suos, quod auctores belli sucitandiesse nollent, interfecerant, cruptione faeta incredibili cede. delevit. Oppidum Sauciatum in Aquitania expugnatum. Ex Aquitaniis et Cantabris, quinquaginta millia czesa. Germani, qui Rhenum cum immensis copiis transmiserant, usque ad intcr- necionem deleti. Quorum numerus fuit ad quadrin- genta et quadraginta millia. Inde Csmsar in Gcr- maniam facto ponte transgreditur. Sicambros et Ubios obsidione liberat. Suevos maximam et fcero- cissimam gentem, quorum esse centum pagas et po- pulos multi prodidere, totamque Germaniam adven- tusuo terrct. Mox in Galliam reciso ponte concedit. Indead Morinos venit, undein Britanniam proximus et brevissimus transitus est. Navibus circiter oncra riis atque actuariis octoginta praeparatis, in Britan- niam transvchitur, ubi acerba pugna fatigatur. Indo adversa tempestate correptus, plurimam classis ami- sit partem. Regressus in Galliam, sexcentenas naves utriusque commodi fleri imperavit, quibus iterum in Britanniam prio vere transvectus est. Triden- tum, firmissimam civitatem, datis quadraginta ob- sidibus et Cassobellum, oppidum inter duas paludes situm, tandem gravi pugna cepit. In deditiqnem Bri- tannos accipiens, in Galliam reyertitur. Treveri, Eburonati, Aduatici et Nervii multitudo in arma conspiraverunt, quz? ex hoc colligi plurima fuisse potest, quia cum instrumenta ruralia non haberent, gladiis concidendo terram, et sagulis exportando, vix tribus horis vallum pedum decem et fossam pe- dum quindecim per millia passuum, quindecim in
71
S. ADONIS ARCIIEPISC. VIENNENSIS .
72
circuitu perfecerunt; preterea centum viginti tur- À condita,exussit. Iterum commisso pralio cum Achil-
res mirz altitudinis exstruxerunt. Hos Cesar vas tissima caede confecit. Labienus,qui legionibus praee- rat, omnes Treverorum copias interfecit, et continuo ipsam civitatem capit. C:esar Eburones postquam in Arduennam silvam refugisse comperit, quz silva to- tius Gallize maxima est, atque a ripis Rheni finibus- que Treverorum ad Nervios usque pertingit, et in longitudine plusquam quinquaginta millibus pas- suum patet, omnem Galliam pet nuntios invitat, ut quique secundum placitum suum reconditas in Ar- duenna silva prziedas quzerant diripiantque.Quo facto Gallis utrinque morientibus, maximas Romanorum injurias, sine cujusdam Romani discrimine, vindica- vit. Cesar multis przeliis Gallias perdomuit. Roma- num imperium, cum Lucullus Asiam, Pompeius
lispaniam, Cxsar Galliam perdomuit, usque ad ex-
iremos propemodum terra: terminos propagatum cst. Ciesari victori ex Galliis revertenti, decre- tum a senatu est ut in Urbem non nisi dimis- so exercitu veniret; sed Cesar Ravennam se contulit. Pompeius atque omnes senatores, crescen- tibus Cesaris viribus trepidi,tanquam]talia pulsi, in Grieciam transvecti, Dyrrachium gerendi,belli sedem delegerunj. C:esar Romám venit, negatamque sibi ex x:rario pecuniam fratris foribus invasit, protulit- que ex eo pondo quatuor millia centum triginta quinque [auri], argenti pondo prope octoginta mil- lia. Mox cum legionibus Alpes transvectus, Massi- liam venit.Hanc obsidione domitam libertate conces- 83, cteteris rebus abrasit. Apud Dyrrachium multi Orientis reges ad Pompeium cum auxiliis convene- rant. Pugna commissa, milites Cxsaris fugerunt, c:xe- sisquatuor millibusex ojus exercitu. Inde Cxsar ci- tatoagmine per Epirum in Thessaliam perrexit.Pom- peius eum magnis copiis subsecutus est. Fuerunt au- tem Pompeiooctogiuta cohortes triplici ordine loca- t», peditum quadraginta millia, equites in sinistro cornu sexconti, in dextro quingenti ; prieterea reges multi. Cx:esari similiter cohortes octoginta, triplici ordine disposita», minus quam triginta millia pedi- tum, equites mille. Commissa pugna, cum diu utrin- que dubia sorte cz:ederentur, tandem universus Pom- peii fugit exercitus, castraque dispersa sunt. Pom- peius fugiens, onerariam navem nactus, in Asiam transiit. Inde per Cyprum in Egyptum venit, ibique mox ut littus attigit, jussu Ptolom:i adolescentis, in gratiam Cesaris victoris, occisus est. Pompeii uxor filiique fugerunt, classisque Pompeiana direpta. Cz- sar, compositis apud Thessalianos rebus, Alexan- driam venit, perlatoque adse et viso Pompei capite annuloque, flevit. [4755] Achillas, dux regius, imbu- tus semel Pompei sanguine, Gxsaris quoque necem meditabatur. Nam jussus exercitum dimittere, cui proerat, viginti millium armatorum, non modo sprevit imperium, verum et aciem direxit. In ipso przelio regia classis forte subducta jubetur incendi. Ea flamma eum partem quoque urbis invasisset, quadraginta millia librorum, proximis forte zdibus
la, Czesar vi insistentium hostium pressus, scapham ascendit. Qua mox pondere subsequentium gravata ac mersa, per,ducentos passus ad navem una manu elovata, qua chartas tenebat, nando pervenit. Mox navali prz:elioipse classem regiam aut depressit aut cepit. Alexandrinis petentibus regem, Ptolomzum
nfantem reddidit, qui illico, ut liber fuit, bellum in- tulit,sed continuoipsecum toto exercitu suo deletus . est. Nam viginti millia hominum in co bello czsa
sunt, duodecim millia cum septuaginta longis navi-
bus dedita. Rex ipse adolescens scapha exceptus ut fugeret, multis insilientibus mersus necausque est.
[4784] C:esar regnum Egypti Cleopatrze Ptolomiei sorori dedit, quod tenuit annis viginti duobus. Cz-
B sar, Syriam pervagatus, Pharnacem in Ponto vicit.
Rom dictatoretconsulcreatus, in Africam transiit. ApudTapsum cum Juba et Scipione pugnavit et vicit. Cato sese apud Uticam occidit. Juba percussori ju- gulum pretio dato przbuit. Petreius eodem segladio perfodit. Scipio in navim qua ad Hispanias fugeret, conscendens, vento coactus in Africam redierat, se- metipsum jugulavit. In eadem navi ctiam Titus Tor- quatus occisus est. C:sar Pompei magni nepotes et filiam ejus Pompeiam jussit occidi. Ultimum bellum apud Mundam flumen gestum est adversus Pompeios duos ct Labienum atque Actium Varum. Cisar Ro- mam rediens, ubi dum Reipublice statum contra exempla malorum clementer instaurat, auctori- bus Brutoet Cassio, etiam plurimo senatu, in curia
C tribuset viginti vulneribusconfossus, interiit.In qua
conjuratione fuisse'amplius quadraginta conscios fe* runt. Corpusejus raptum populus, dolore instimula- tus, in foro fragmentis tribunalium ac subsellioruin cremavit post annos treset menses sex quam re- gnare coeperant. Nam quatuor annis post mortem magni Cn. Pompei bellumciviletoto orbeindesinen- tertonuit. Regnante apud Alexandrinos Cleopatra, quarto ejus anno finito, C:sarJulius primus Romano- rum singularem obtinuit principatum. Aquo etiam Czesaresappellati sunt. Cassius interim, Judaea cap- ta, templumspoliat. Abhinc imperatorum nomen. Octavianus Cwsar Augustus Romanorum secun- dus, regnavit annos quinquaginta sex et menses sex:a quo Augusti appellati reges Romanorum. Quorum quindecim, vivente Cleopatra, quadraginta et unum postea vixit. Augusti undecimo anno, defi- ciente in Judza pontificum principatu, complentur hebdomad:e septuaginta in Danielescripte. Annoab Urbe condita septingentesimo decimo, interfecto Ju- lio C:esare, Octavianus, qui testamento Julii Caesaris avunculi ct hereditatem et nomen assumpserat, ut Romam adolescens admodum venit indolem suam bellis civilibus vicit. Ut enim breviter explicem bel- la civilia qu: ipse gessit, Mutinense, Philippense, Perusium, Siculum, Actiacum. E quibus duo, hoc est primum ac novissimum, adversus Marcum An- tonium ; sccundum, adversus Brutum et Cassium ; tertium, adversus Lucium Antonium ; quartum, ad-
73 ... CHRONICON. — /ETAS QUINTA. 7k versus Sextum Pompeium, Cneii Pompeii filium, A idem Antonius sese ferro transveberavit. Cleopatra
quem confecit. Czxsar ad fidemconciliatz gratia qua Antonium receperat, filiam ejus matrimonio sortitus est. Herodes, cessante regno ac sacerdotio Judzo- rum, nihil ad eam gentem pertinens, utpote Antipa- tri Ascalonit: et matris Cypridis Arabica filius, a Romanis Judzorum suscepit principatum, quem te- nuit anpos triginta sex. Qui ne ignobilis forte et a
Judzorum semine argueretur extraneus, combussit -
libros omnes quibus nobilitasgentis Judzz in tem- plo servabatur ascripta, ut deficientibus probamen- tis, et ipse ad hanc pertinere putaretur : insuper etiam ut suam sobolem regio illorum generi cum- misceret, projecta Dosside femina Hierosolymi- tana, quam privatus acceperat uxorem, et nato ex
ea filio Antipatro, sociavit sibi Mariannem filiam B
Alexandri, neptem Aristobuli fratris Hircani, qui ante eum rexerat Judaeorum gentem. Hxc quinque 4ilios ei genuit, quorum duos, Alexandrum et Ari- stobulum, ipse peremit in Samaria. Nec mora, post etiam illorum matrem, qua nil charius noverat, simili scelere peremit. E quibus Aristobulus Hero- dem ex Berenice susceperat .fllium, quem in Acti- bus apostolorum ab angelo percussum legimus. Antonius Artabanem, Armenis regem, prodi- tione et dolo cepit. Quem argentea catena vinctum, ad confessionem thesaurorum regiorum coegit : ex- pugnatoque oppido in quo conditos esse prodiderat, magnam vim auri argentique abstulit. Qua elatus pecunia denuntiavit bellum Caesari, atque Octaviae sororis Caesaris, uxoris suz, repudium indixit ; et Cleopatram sibiex Alexandria occurrere imperavit, atque uxorem duxit. Ipse Actium, ubi classem con- stituerat, profectus, cum prope tertiam partem re- migum fame absumptam offeudisset, nihil| motus : Remi, inquit, modo salvi sunt : nam remiges non deerunt quoad Gracia homines habuerit. Ducentz et triginta rostratz fuere Cxesarisnaves, et trigintasine rostris. Triremes velocitate Liburnicis pares, octo legionesclassi superpositz, absque cohortibus quin- que przetoriis. Classis Antonii, centum septuaginta navium fuit, quantum numero cedens, tantum ma- gnitudine przcellens ;nam decem pedum altitudine a mari aberant. Bellum ab hora quinta usque in ho- ram septimam incerta vincendi spe protractum 'gra- vissima utrinque czdes acta : reliquum diei cum
postquam se reservari ad triumphum intellexit, vo- luntariam mortem petens, serpentis, ut putatur, morsu, in sinistro tacta brachio, exanimis inventa est, frustra Cisare etiam Psyllos admovente, qui venena serpentum e vulneribus hominum haustu re- vocare atque exsugere solent.
Cxsar Alexandria urbe, omnium longe opulentis- sima el maxima, victor potitus est. Hactenus qui vocabantur Lagidz: ab Ptolomaeo primo, Lagi filio, in Egypto regnaverunt annis ducentis nonaginta quinque. Casar victor ab Oriente vendiens, octavo [dus Januarias Urbem triplici triumpho ingressus est. Hoc die primum Augustus consalutatus est, atque ex eadem die summa rerum ac potestas penes unum esse cepit et mansit, quod Graci monarchiam vocant. Porro autem hunc esse eumdem diem, hoc est octavum Idus Januarii, quo nos Epiphaniam, hoc est apparitionem sive manifestationem Dominici sa- cramenti observamus, nemo credentium sive etiam fidei contradicentium, nescit.
Per omnia igitur venturi Christi gratia prapa- ratum Caesaris imperium comprobatur : nam cum primum Caio Caesare avuncula suo interfecto ex Apollonia rediensUrbem ingrederetur, hora circiter tertia, repente liquido ac puto sereno circulus ad speciem coelestis arcus orbem solis ambiit, quas eum unum ac potissimum in hoc mundo solumque clarissimum in orbe monstraret : cujus tempore venturus esset qui ipsum solem, mundumque totum et fecisset et regeret. Deinde cum secundo in Sicilia receptis a Pompeio et Lepido legionibus, triginta millia servorum dominis restituisset, et sex millia, quorum domini non exstabant in crucem egisset, ingentique 'animo viginti millia militum exaucto: ravisset, atque quadraginta quatuor legiones solus imperio suo*ad tutamen orbis terra distribuisset, ovansque Urbem ingressus, omnia superiora po-
' puli Romani debita donanda, litterarum etiam mo-
numentis abolitis censuisset, in diebus ipsis fons olei largissimus de taberna meritoria, per totum diem fluxit; quo signo quid evidentius quam sub principatu Cesaris Romanoque imperio per totum diem, hoc est per omne Romani tempus imperii, . Christum, atque ex eo Christianos, id est unctum atque ex eo unctos, de meritoria taberna, hoc
subsequente nocte in victoriam Caesaris declinavit. D est de hospita largaque Ecclesia, affluenter atque
Prior regina Cleopatra cum sexaginta velocissimis navibus fugit. Antonius mox fugientem uxorem sub- secutus est. Ex victis duodecim millia cecidisse re- feruntur, sex millia vulnerata sunt, e quibus mille inter curandum defecerunt. Czsar sexto imperator appellatus, et quarto ipse cum Marco Licinio Crasso consul Brundusium venit. Ibi orbis terrarum przsi- dia, divisis legionibus composuit. Novissime cum navali przelio Antonius decertare pararet, subito univers: naves Antonianz partis ad C:»sarem trans- ierunt. Trepidus Antonius cum paucis se in regiam recepit. Deinde imminente Cxsare,turbata civitate,
ParnoL, CXXIII,
incessabiliter processuros, restituendosque per Cz- sarem omnes servos, qui tamen cognoscerent do- minum suum, c3terosque qui sine domino inveni- rentur,morti supplicioque dedendos, remittendaque sub Caesare debita peccatorum in ea urbe in qua spon- taneum fluxisset oleum? Tertio autem cum Urbem triumphans quinto consul ingressus est, octavo sci« licet Idus Januarias, cum et Janum post ducentos annos primum ipse clausit, et clarissimum illud Au- gusti nomen assumpsit. Quid fidelius ac veriuscredi potest, quam occulto gestorum ordine ad obsequium praparationis ejus praedestinatum fuisse qui eodem
76 S. ADONIS ARCHIEPISC. VIENNENSIS 76
die quo ille manifestandus multo post paululum erat, A
et pacis signum przferret, et potestatisnomen as- sumeret (ita anno ab urbe condita septingentesimo sexagesimo tertio, clausis Jani portis, cum Cesar Augustus finito Cantabrico bello, pacatisque omnibus gentibus, ab oriente in occidentem, a septentrione ad meridiem, ac per totum Oceani cireulum Urbem ingressus, cum spectante eo ludos, pronuntiatum
esset in mimo : O dominum equum et bonum ; uni. versique quasi de ipso dictum esset, approbavissent, et statim quidem manu vultuque indecoras adulatio- nes repressit, et in sequenti die gravissimo corri- puit edicto, dominumque se posthac appellari, ne a liberis quidem aut a nepotibus suis, vel serio vel joco passus est.
JETAS SEXTA
A CHRISTO AD MUNDI FINEM.
(4839] Igitur eo tempore, anno scilicet Czsaris B fuerat, triumphavit ; ipse autem Tiberius plurima
Augusti quadragesimo secundo, a morte vero Cleo. patrz et Antonii, quando et /Egyptus in provinciam versa est, anno vigesimo septimo, olympiadis cente- sim: tertiz anno tertio, ab Urbe condita septingen. tesimo quinquagesimo secundo, id est eo anno quo compressis cunctarum orbisterre gentium motibus firmissimam verissimamque pacem ordinatione Dei Cxsar composuit, Jesus Christus Filius Dei, sextam mundi xtatem suo consecravit adventu. Anno impe- rii Augusti quadragesimo octavo, Herodes patrator scelerum, et interfector pro Christo innocentium parvulorum, morbo intercutis aqu:e et scatentibus toto corpore vermibus, miserabiliter digne moritur. Pro quosubstitutusab Augusto flliusejus Archelaus,
imperii parte, cum magna et gravi modestia reipu- blicz praefuit: adeout quibusdam przsidibusaugen- da provinciistributa suadentibus scripserit,boni pas torisesse tondere pecus, non deglabrare. Hujus anno duodecimo PilatusJud:e:e procuratorab eodem diri- gitur. Herodestetrarcha,quiJudzorum principatum tenuitannis vigintiet quatuor, in honorem Tiberii et matrisejus Livi», Tibcriadem condidit et Liviadem. Anno decimo quinto imperii Tiberii, Dominus post baptismum,quod przdicavit Joannes,mundo regnum celorum annuntiat,peractisa mundi principiosecun- dum lebrzos, annis, ut etiam Eusebius in Chronicis suis signat, quatuor milbus, annotando quod decimo sexto anno Tiberii principium fuerit octuagesimi pri-
regnavit annos novem, id est usque ad ipius Au- (; mi Jubilzi secundum Hebraeos : nostra autem sup-
gusti finem ; tunc enim non ferentibus ultra, sed accusantibus ferocitatem ejus apud Augustum Ju- dzis, in Viennam urbem Gallie nobilissimam rele- gatur, et ad minuendam Judaici regni potentiam insolentiamque domandam, quatuor fratres ejus pro eo sunt tetrarchz creati, Herodes, Antipater, Lysias et Philippus ; quorum Philippus et Herodes, qui Antipas prius nuncupabatur, etiam vivente Arche. lao, tetrarch:e fuerant ordinati. Natusigitur Christus verus Dominus totius generis humani, inter homines Romano censui statim ascriptus est, illa prima cla- rissimaque professione qua Czsar se omnium prin- cipem, Romanosque rerum dominos singillatim cun- ctorum hominum edita ascriptione signavit. (Oros.,
putatio undeviginti minus ponendos esse existimat. Juxta vero Chronica eadem quz ipse Eusebius de utraque editione, ut sibi videbatur, composuit, anni supputantur quinque millia ducenti et viginti octo. Joannes Baptista ab IIlerode in carcere positus pro veritate capite truncatur. Annodecimooctavoimpe- rii Tiberii, Dominus sua passione mundum redimit. et przdicaturi per Judae regiones apostoli, Jaco- bum fratrem Domini Hierosolymis ordinant episco- pum ; ordinant et septem diaconos, quorum uno la- pidato à Judzis Stephano, Ecclesia per regionesJu- das et Samariz dispergitur. Prz»latus preses Pa- l:estina provincia: ad Tiberium imperatorem, atque ad senatum retulit de passione ac resurrectione
l. vir). Natusest autem octavo Kal. Januarii Christus, r Christi, consequentibus virtutibus quie per ipsum
cum primum incrementa omnia anni virentis inci- piunt. Cesar Caium nepotem suum ad ordinandas K£gypti Syri: provincias misit. Qui praeteriens ab Agypto, fines Palestine apud Hierosolymam, in templo Dei tunc sancto et celebri adorare contem- psit, sicut Suetonius Tranquillus refert. Quod Avu- gustus ubi comperit, pravo usus judicio, prudenter fecisse laudavit.
[17] Tiberius privignus Augusti, hoc est Liviz uxoris ejus filius, regnavit annos triginta et duo. Hic per semetipsum nulla bella gessit. Sane quarto imperii ejus anno, Germani Drusi filius, Caligulz pater de Germanis, ad quos ab Augusto sene missus
palam fact:e fuerant, vel per discipulos ipsius in no. mine ejus fiebant, et de eo quod certatim crescente plurimorum fide Deus crederetur. Tiberius cum suf- fragio magni favoris retulit ad senatum, ut Christus Deus haberetur. Senatus indignatione motus, cur non sibi secundum morem delatum esset, ut de su- scipiendo cultu prius ipse decerneret, consecratio- nem Christi recusavit, edictoque constituit extermi- nandos esse Urbe Christianos, pricipue cum et Se- janus prefectus Tiberii suscipiendz religioni obsti- natissime contradiceret Tiberius ; tamen edicto ac- cusatoribus Christianorum mortem comminatus est. Itaque paulatim immutata est illa Tiberii Cesaris
Tl CHRONICON. — JETAS SEXTA. 78 laudatissima modestia, in poenam contradictoris se- À bus approbavit, ibique viginti et quinque annis ca-
natus. Nam plurimos senatorum proscripsit, et ad mortem coegit. Viginti sibi patricios viros consilii causa selegerat ; horum vix duos incolumes reliquit, cieteros diversis causis necavit ; Sejanum przfectum suum res novas molientem interfecit; filios suos Drusum et Germanicum, quorum Drusus naturalis, Germanicus adoptivus erat, manifestis veneni si- gnis perdidit, filios Germanici fiiii sui interfecit.
Agrippa cognomento Herodes, filios Aristobuli fiii Herodis regis, accusator Herodis telrarchz, Romam profectus, à Tiberio in vincula conjicitur, ubi primos sibi adscivit ad amicitiam, et maxime Germanici filium Caium.
[&0] Caius cognomento Caligula, regnavit annos
tres, menses decem, dies octo: homo omnium ante p
se flagitiosissimus, et qui vere dignus Romanis blasphemantibus, et Judsis persecutoribus puni- tor adhibitus videretur.
Hic exclamasse fertur : Utinam populus Romanus unam cervicem haberet ! Judz:i apud Alexandriam seditione excitata profligati sede atque urbe pulsi, expromendarum querelarumcausa, Philonem quem- dam, virum sane imprimis eruditum, legatum ad Cxsarem mittunt; sed Caligula Jud:wis infestissi- mus, spreta legatione Philonis, omnes Judeorum sac ras xdes, atque antiquum illud Hierosolymi sa- crarium profanari sacrificiis gentilium, ae repleri statuis simulacrisque imperavit. Et statua Jovis po- sita, se ibiut deumcoli precipit. Hic IIerodem Agrip- pam amicum suum vinculis liberatum, regemJudee fecit ; qui mansit in regno annos septem, id est, us- que ad quartum Claudii annum. Quo ab Angolo per- cusso successit in regnum filius ejus Agrippa, qui usque ad exterminium Judxorum, viginti ct qua- tuor annis perseveravit. Herodes tetrarcha et ipse Caii amicitiam petens, cogente Herodiade, Romam venit, sed accusatus ab Agrippa, etiam tetrarchiam perdidit; relegatusque exisilio, apud Viennam Gal- liarum urbem post mortem Caii, inde in Hispaniam cum Herodiade, fugiens, morore periit. Pilatus, qui sententiam damnationis in Christum dixerat, et ipse perpetuo exsilio Vienna recluditur; tantisque ibi irrogante Caio languoribus coarctatus est, ut suase transverberans manu malorum compendium mortis celeritate quzsierit. Matthaeus Evangelium inJudza
predicans, Hebraicislitteris scripsit ; Caius Caligula D
asuis protectoribus occisusest. Duo libelli in secretis ejus reperti quorum alteri pugio,'alterigladius pro si- gno nominis adscriptus erat, lectissimorum virorum nomina et notas morti destinatorum continentes; in- . ventaque ibi est arca ingens, variorum venenorum, quibus mox Claudio Cz:»sare jubente demersis infecta maria traduntur, non sine magno piscium exitio.
[45] Claudius regnavit annis quatuordecim. Exor- dio regni ejus Petrus ad superandum Simonem magum, cum prius Antiochenam fundasset Eccle- siam, Romam venit, et salutarem cunctis credentibus fidem fideli verbo docuit ; potentissimisque virtuti-
thedram tenuit episcopalem, id est usque ad ulti mum Neronis annum. Marcus evangelista Evange- lium, quod Rom: scripserat, Petro mittente, primum Aquileix praedicavit. Ibique ordinato Hermagora di scipulosuo,ad Egyptum pervenit ; constitutisque at- que confirmatis Ecclesiis per Libyam, Marmoricam, Ammoniaeam, Pentapolim, Alexandriam, atquo 4Egyptum universam, ad ultimum tempusa paganis Alexandri» martyrium suum complevit. Furius Ca- millus Seribonianus Dalmatiz legatus, bellum ci- vile molitus, legiones multas fortissimasque ad sa- cramenti mutationem pellexerat. Itaque die dato ut in unum undique ad novum imperatorem conveni- retur, nequeaquilz ordinari, neque convelli quoquo modo signa moverive potuerunt exercitus; tanti et minus usitati miraculi fide motus, et conversus in poenitentiam, Seribonianum quinta statim die des- titutum interfecit, seseque in sacramento prioris militiz:e continuit. Quod sine dubio propter adven- tum apostoli Petriet tenera Christianorum germina, hoc civile bellum divinitus est compressum. Tibe- rius Claudius Britanniam adiens, quz excitata in tumultum esse videbatur, quam neque ante Julium C:esarem, neque post eum quisquam attingere au- sus fuerat, sine ullo prelio ac sanguine intra pau- cissimos dies plurimam insule partem in deditio- nem recepit. Orcadas etiam insulas Romano adjecit imperio,ac sexto quam profectus erat mense,Romam rediit. Eo anno quarto videlicet imperii ejus, fames gravissima per Syriam, cujus Lucas etiam memi- nit, facta est. Sed Christianorum necessitatibus, apud Hierosolymam convectis ab Egypto frumen- tis, Helena Agabenorum regina conversa ad fidem Christi, largissime ministravit. Quinto ejus impe- rii anno inter Theram et Therasiam, insula de pro- fondo emicuit triginta stadiorum spatio extenta. Septimo imperii ejus anno sub procuratore Jude Cumano, in Hierosolymis tanta seditio in diebus azymorum exorta est, ut in portarum exitu populo coarctato, triginta millia Judeorum code prostrata et compressione suffocata referantur. Claudius nono anno imperii sui, Judeos tumultuantes, Roma expulit. Suetonius hoc modo inde refert : Clau- dius Judzeos impulsore Christo, assidue tumul- tuantes, Roma expulit. De eadem expulsione Lucas in Actibus apostolorum refert. Verumtamen se- quenti anno tanta fames Roma fuit, ut medio foro imperator correptus a populo, conviciis et fragmi- nibus panis turpissime infestatus, :gre per Pseu- dotyrum in palatium refugerit. Claudius manifestis venenis est. mortuus.
[99] Nero annos tredecim, menses septem, dies octo, Caii Caligul? avunculi sui erga omnia vitia ac scelera sectator, imo transgressor. Hic primus post omnia attentata facinora Rome Christianos suppliciis et mortibus affecit, ac per omnes provin- cias pari persecutione exeruciari imperavit. Hujus secundo anno, Festus Judz:x procurator successit
.
79
S. ADONIS ARHIEPISC. VIENNENSIS.
80
Felici. A quo Paulus Romam vinctus mittitur, et À diem festum congregatos, obsidionis clausisset, co-
biennum in libera manens custodia, post hzc ad praedicandum dimittitur, necdum Nerone in tan- tam percutionem Christianorem erumpente, quan- tam de eo narrant historie. Quo tempore creditur Paulus ad Hispanias pervenisse, et. Arelatze Tro- phimum, Viennz Crescentem discipulos suos ad predicandum reliquisse. Jacobus frater Domini, cum triginta annis Hierosolymorum rexisset Eccle- siam, septimo Neronis anuo perimitur a Judzis vin- dicantibus in illo quod Paulum interficere nequi- verant. Festo in magistratu Judaeorum succedit Albinus, Albino Florus; cujus luxuriam et avari- tiam eseteraque flagitia non ferentes Judzi contra Romanos rebellaverunt, adversum quos Vespasia-
gnita Neronis morte, hortatu plurimorum regum et ducum imperium adeptus, relieto incastris ad pro- curationem obsidionis Hierosolymorum Tito filio, cognita etiam interfectione Vitellii, paulisper Ale- xandrim substitit. Titus vero magua ac diuturna obsidione Judaos premens, machinis cunctisque bellicis molitus non sine multo suorum sanguine, tandem muros civitatis irrupit. Sed ad expugnan- dam interiorem templi munitionem quam reclusa multitudo sacerdotum ac principum tuebatur, ma- jore et vi et mora opus fuit. Itaque Titus impera- tor ab exereitu pronuntiatus, templum Hierosoly- mymisincendit ac diruit ; quod a die conditionis pri- mae usque ad diem eversionis ultim: manserat.
nus magister militi: transmissus, plurimas Judex p annos mille octoginta novem, vel sicut a pluribus
urbes cepit, Titum filium suum majorem iuter lega- tos habens. Nero in re militari nihil omnino ausus, Britanniam pene amisit, ipsumque nomen Christia- num extirpare conatus, beatissimos Christi apos- tolos Petrum cruce, Paulum gladio occidit. Mox acer- vatim miseram ejus vitam obortz:» undique oppres- sere clades. Hac tempestate Persius poeta oritur; Lucanus quoque ac Seneca precepto Neronis interfi- ciuntur. Nero postquam Galbam in Hispania impe- Fatorem creatum ab exercitu cognovit, totus animo ac spe concidit; postmodum cum incredibilia mala subruenti reipublice moliretur, hostis a senatu pronuntiatus, ignominiosissime fugiens ad quartum ab Urbe lapidem, sese ipse interfecit, atque in eo C2sarum omnis familia consumpta est.
Mortuo Nerone, Galba Romam venit, Pisonemque sibi nobilem industriumque juvenem in fllium atque in regnum adoptavit, septimoque mense imperii sui ab Othone jugulatus est.
Otho mox ut creatum imperatorem in Gallias per Germanicas legiones Vitellium comperit, bellum ci- vile molitus, tribus primum levibus przliis, hoc est uno apud Alpes, altero circa Placentiam, tertio circa locum quem Castores vocant contra Vilellianos du- ces congressus, victor exstitit; quarto autem apud Vetriacum praelio animadvertens suos vinci, mense teriio quam imperator coeperat, sese interfecit.
Vitellius victor Romam venit, ubi cum multa cru- delite? ac nequiter ageret, postquam de Vespasiano comperit, primum deponere molitus imperium, post a quibusdam animatus Sabino Vespasiani fratre occiso succensoque templo, et mista simul flamma ruinaque, omnes in unum pariter interitum ac tumu- lum dedit. Post deficiente in Vespasiani nomen exer- citusuo, cumjam destitutus trepidus se in quamdam proximam palatio cellulam contrusisset, turpissime inde protractus, in forum deductus, octavo quam regnum przsumpserat mense, apud Gemmonias sca-
lasminutissimorumictuumcrebriscompunctionibus excarnificatus, atque inde unico tractu in Tiberim mersus etiam communi caruit sepultura.
', Vespasianus itaque cum Judeosmultis eorum 0p-
idis captis, in urbe Hierosolymorum precipue ob
hi
* s *.. ; 5008
219 : i
colligitur mille centum et duo. Muros urbisuniversos solo adzequavit. Sexcena millia Judzorum eo bello interfecta Corneliuset Suetonius referunt. Josephus vero Judaeus qui ei tunc bello przfuit, et apud Ves- pasianum propter przedictum imperium veniam gra- tiamque meruerat, scribit undecies centena millia gladio et fame periisse ; sed et przter hos centum millia publice venundata, totoque orbe dispersa,
Consummatum est hoe bellum annis quatuor: duobus quidem, Nerone vivente, et duobus aliis postea. Vespasianus inter alia magnorum operum in privata adhuc vita, in Germaniam ac deinde in Britanniam a Claudio missus, tricies et bis cum hoste conflixit, Duas validissimas gentes, .viginti
C oppida, insulam Vectam Britannie proximam, Ro-
mano adjecit imperio. Colossus erigitur Romz, ha- bens altitudinis pedes centum et novem. Vespasia- nus in villa propria cirea Sabinos, nono anno prin- cipatus sui, profluvio ventris est mortuus.
[82] Titus annos undecim, menses undecim. Vir omnium virtutum genere mirabilis, adeo ut amor et delicis humani generis diceretur. Hic amphitea- trum Roma zdificat, et in dedicatione ejus quinque millia ferarum occidit. Iste tantum facundus exsti- tit, ut causas Latino ageret poemate, et tragoedias Grece componeret. Tantum autem bellicosus, ut in expugnatione Hierosolymorum sub patre mili- tans, quadraginta unum propugnatores duodecim sagittarum confoderit iclibus. Porro in imperio tante bonitatis fuit, ut nullum omnino puniret, sed convictos adversum se conjurationis dimitte- rel atque in eadem familiaritate qua ante habue- rat, retineret. Hujus etiam inter omnia fuit illud celebre dictum : Perdidisse diem, in qua nihil boni fecerit. Hic cum ingenti omnium luctu in eadem villa qua pater ejus, morbo assumptus est.
[S4] Domitianus, frater Titi junior, annos quin- decim, meuses quinque. Is in tantam superbiam prolapsus est, ut deum sese ac dominum vocari, scribi, colique jusserit ; secundusque post Neronem. Christianos persequitur. Confirmatissimam toto orbe Ecclesiam Christi, datis erudelissimz persecutionis edictis, convellere conatur; sub quo apostolus
. — — 6
"EM uu -—-— 2 v 0" 5X
81 CHRONICON JETAS SEXTA. . , 82 Joannes in Pathmum insulam relegatus est, et Fla- A scriptis illico lenioribus temperavit edictum Rom:
via Domitilla, Flavii Clementis consulis ex sorore ejus neptis, in insulam Pontianam ob fidei testimo- nium exsulat. Fertur autem idem ipse beatum Joan- nem in ferventis olei dolium mississe. Ex quo tam immunis exiit a poenis, quam a corruptione carnis
manserat semper immunis. Domitianus Judseos .
quoque acerbitate tormentorum genusque David interfici prz::cepit, quasi adhuc futurus esset ex se- mine qui regnum posset adipisci. Hic crudeliter in palatio a suis interfectus est; cujus cadaver popu- lari sandapila per vespiliones exportatum, atque ignominiose sepultum est.
[99] Nerva admodum senex a Petronio praefecto et Parthenio spadone Domitiani interfectore impe- rator creatus, annum unum, menses quatuor, dies octo ; qui Trajanum in regnum adoptavit. Hic primo edicto suo, cunctos exsules revocavit, quos Domitia- nus relegaverat; unde et Joannes apostolus hac generali indulgentia liberatus, Ephesum rediit ; et quia concussam se absente per haereticos vidit Ec- clesix fidem, confestim hanc descripta Evangelio suo verbi Dei zxternitate stabilivit. Nerva emenso plus minus anno imperii sui confectus morbo diem obiit.
[101] Trajanus genere Hispanus, regni guberna- cula Nerva tradente suscepit, annos novemdecim, menses sex, dies quindecim. Hic apud Agrippinam Galli: urbem insignia suscepit imperii. Mox Germa- niam trans Rhenum in pristinum statum reduxit ; trans Danubium multas gentes subegit, regiones trans Euphratemet Tigrim sitas, provincias fecit ; Seleuciam et Ctesiphontem ac Babyloniam occupa- vit, atque usque Indiz» fines post Alexandrum acces- sit.Hujus quarto anno Clemens discipulus Petri apos- stoli, Roman: Ecclesi: episcopus, martyrio corona- tur, et Flavia Domitilla pro Christo cum aliis pluri- mis in insulam Pontiam exsilio deportata. Joannes apostolus, sexagesimo octavo anno post passionem Christi, :&tatisautem su: nonagesimo octavo, Ephesi placida morte quievit. Trajano adversum Christianos peraecutionem movente, Simeon qui et Simon, filius Cleophz, Hierosolymorum episcopus crucifigitur, et
Jgnatius Antiochi? episcopus Romam perductus, .
bestiis traditur. Alexander quoque Romans Ec- clesi: episcopus, martyrio coronatur, et septimo
aurea domus a Nerone condita repentino conflagra- vit incendio; Pantheum Roma, quod Domitianus fecerat, fulmine concrematum est. Terr:emotis An- tiochiam civitatem pene totam subruit, et alias per orbis partes civitates, incredibile dictu. Sub uno tempore Judzi quasi rabie efferati per diversaster- rarum partes exarserunt, bellaque atrocissima ges- serunt, donec digna czde jussu Imperatoris sterne- rentur. Trajanus, ut quidam ferunt, apud Seleuciam Isaurix: urbem, profluvio ventris exstinctus est. Verus Viennensis episcopus, qui unus fuit de disci- pulis et auditoribus apostolorum, Trajani tempori- bus, doctrina et confessione fldei floruit. Illis ten poribus apud Pontum Synopis civitatis episcopus Phocas gloriosissime martyrium duxit ; cujus sacra- tissima» reliqui: translatz sunt in Galliam, in civi- tatem Viennam, ibique in ecclesia sanctorum apo- stolorum reposita. [120] Adrianus consobrinz Trajani filius, unum et viginti annos imperavit. Hic per Quadratum discipulum apostolorum et Aristidem Atheniensem virum, fide sapientiaque plenum, et per Serenum Gravium legatum, libris de Christiana religione compositis instructus atque eruditus, praecepit per epistolam ad Minutium Fundanium proconsulem Asi» datam, ut nemini liceret Christianos sine ob- jectu criminis aut probatione damnare. Adrianus justissimislegibusrempublicamordinavit ; idemque pater patriz in senatu ultra morem majorum appel- latus est, et uxor ejus Augusta. Idem eruditissimus in utraque'lingua bibliothecam Athenis miri operis exstruxit. Judsos rebellantes et Palzstinam provin- ciam quondam suam depopulantes. ultima cxde per- domuit, ultusque est Christianos quos illi, Cocheba duce, quod/sibi adversum Romanos non assenta- rentur, excruciabant. Przcepitquenecui Judaeorum introeundi Hierosolymam esset licentia, Christianis tantum civitate permissa; quam ipse in optimum statum murorum exstructione. reparavit, et Eliam vocari de preenomine suo przcipit. Primus ex genti- bus Hierosolyma Marcusepiscopusconstituitur, ces- santibus his qui fuerant ex Judzis numero quinde- cim, et praefuerant a pas-ione Domini per annos fere centum et septem. Per idem tempus Aquila ponti- cus interpres secundus, post Septuaginta oritur, el
ab Urbe milliario, via Nomentana, ubi decolla- D Basilides hzresiarcha agnoscitur. Hoc itidem tem-
tus est, sepelitur. Sub quo etiam imperatore glorio- sissimus senex Zacharias, Viennensis Ecclesi:x epi- scopus, martyrio coronatur. Nam primus Crescens
: discipulus apostolorum Vienn: aliquot annos rese-
dit ; quoad Galatiam reverso,tertius Martinusepisco- pus et discipulus apostolorum Vienn: resedit; sed postmodum Plinii secundi oratoris et historici, qui inter coeeteros judices persecutor dietus erat, relatu admonituseoshomines preter confessionem Christi,
honesta conventicula, nihil contrarium Romanis le- :
gibus facere, fiducia sane innocentis eonfessionis nemini mortem gravem ac formidolosam videri, re-
pore et Justus Viennensis Ecclesi: episcopus, illu- strissimus inconfessione exstitit. Quadratusquoque, eujus supra meminimus, Publio Athenarum epi- 8copo apostolorum discipulo, ob Christium martyrio coronato, in locum ejus substituitur, et Ecclesiam grandi terrore dispersam, fide et industria sua congregat.
[141] Antoninus, cognomento Pius, imperator creatus, annis viginti et non plenis tribus rempu- blicam gubernavit cum filiis suis Aurelio et Lucio, menses tres, qui in omni regno Romano cautionibus incensis cunctorum debita relaxavit, adeoque tran-
83 S, ADONIS ARCHIEPISC VIENNENSIS 84 quille vixit ut merito Pius et Pater patrim sit ap- À manos largissime ac sine injuria refecerit, barbaros
pellatus. Justinus philosophus librum de Religione Christiana compositum Antonino tradidit, beni- gnumque eum erga Christianos homines fecit: qui non longe post suscitata persecutione, prodente Crescente cynico, pro Christo sanguinem fudit. Va- lentinianus et Marcion hzresiarche produntur, atque Galenus medicus Pergamo genitus, Romx elarus habetur. Pius episcopus Roma habetur, sub quo Hermes librum scripsit, qui Pastoris dicitur, in quo pracceptum continet angeli, ut Pascha semper die Dominico celebretur. Polycarpus auditor beati Joannis Romam veniens multos ab hzretica labe castigavit, qui Valentini et Cerdonis fuerant nuper doctrina corrupti. Viennensium episcopus Justus
autem crebris fulminum ictibus perterritos, in fu- gam coegerit, sicut idem Antoninus imperator in litteris suis fatetur, ob invocationem nominis Chri- stiani per milites Christianos, et sitim qua ex penu- ria aquarum in castris Romanorum erat depulsam, et collatam sibi fuisse victoriam. Antoninus in Pan- nonia constitutus, repentino morbo diem obiit. Theo- philus sextusAntiochenz Ecclesi: floruit, et Pinitus Cretensis Gnosix urbis episcopus. Matianus hare- siarcha Encratitarum, qui quandiu a Justini mar- Lyris latere non discessit, floruit in Ecclesia. Hujus errorem Severianus auxit, a quo Severiniani.
[181] Lucius Antoninus Commodus post mortem patris regnavit annos tredecim. Hic adversum Ger-
adhuc clarus habetur ; Lugdunensium Photinus.'An- B manos bellum feliciter gessit ; ceterum per omnia
tonius ad duodecimum ab Urbe lapidem morbo correptus interiit, Anicetus Roma episcopus.
[161] Marcus Antoninus Verus eum fratre Lucio Aurelio Commodo Antonino, annis decem et novem mense uno imperium tenuit. li primi rempublicam (quo jure tutati sunt, cum usque ad hoc tempus singuli Augusti fuerint. Bellum deinde contra Par- thos admirabili virtute et felicitate gesserunt. In diebus Parthici belli persecutiones Christianorum quarta jam post Neronem vice, in Asia et in Gallia graves exstiterunt. Polycarpus et Pionius fecere martyrium in Asia; in Galliis quoque plurimi glo- riose pro Christo sanguinem fuderunt.Justus Vien- nensis episcopus, longo tempore exsilio maceratus, martyr gloriosus effleitur. Tunc Photinus venera- bilissenex, tempore interposito cum quadraginta et octo ex Lugdunensi et Viennensi urbe martyrium suum implevit. Nec multo post, vindex scelerum lues multas late provincias, Italiam maxime, Ro- mamque vastavit. Severinus, Exuperius et Felicia- nus parvo tempore ante apud Viennam martyrio co- ronati. Commodus dum cum fratre in vehiculo se- det, casu morbi quem apoplexiam Greci vocant, suffocatus interiit. Eo defuncto, Marcus Antoninus solusaliquantulum reipublicz przefuit ; post Commo- dum filium suum assumpsit in regnum. Antonino imperatore, Melito Asianus Sardicensis episcopus, apologeticum pro Christianis tradidit. Lucius Bri- tannorum rex, missa ad Eleutherium Rome episco- pum epistola, ut Christianus efficeretur petiit. Apol- linaris Appianus Hieropoli, et Dionysius Corinthi, clari habentur episcopi. Montanus Aprorum, et Ta- tianus, a quo Encratitze haresiarch:e. exorti sunt. Antoninus preteriti temporis per omnes provincias tributa donavit; omniaque simul fiscalium nego- tiorum ealumniosa munimenta congesta, in Foro jussit incendi, severioresque legesnovis constitutio- nibus temperavit. Post, Marcomanicum . bellum in quo gentes barbare, Wandali, Sarmat: omnisque pene Germania exercitum Romanum circumcinxe- rat,quando ad invocationem nominis Christi, quam subito magna fideiconstantia quidam milites effusi in preces, tantam vim pluvie impetraverunt, ut Ro-
luxurim et obscenitatis dedecore depravatus, gla- diatoriis armis szepissime in ludo depugnavit, et in amphitheatro ferissese frequenter objecil; interfecit etiam plurimos senatores, maxime quos advertit no- bilitate industriaque excellere. Capitolium urbis ful- mine ictum, ex quo facta inflammatio, bibliothecam majorum cura studioque compositam, sedesque alias juxta sitas rapaciturbine concremavit. Irenaeus epi-
scopus Lugdunensis habetur. Dionysius quoque,
discipulorum Christi auditor, Viennensem tunc Ec- clesiam regebat. Theodosion Ephesius interpres ter- tius, apparuit. Commodus imperator colossi capite sublato, su:e imaginiscaput ei jussit imponi. Cunctis itaque incommodus in Véstalia domo strangulatus,
(; interiisse fertur.
[194] 4lius Pertinax senex, imperator a senatu creatus, sex mensibus regnavit. Hic Juliani Jurispe- riti scelere in palatio occisus est, mense sexto post- quam imperare coeperat ; quem Severusetiam apud Pontem Milvium bellocivili victum interfecit. Victor decimus tertius Rom: episcopus, datis late libellis constituit Pascha die Dominico celebrari. Sicut el condecessor ejus Eleuther, a decima quarta luna primi mensis usque in vicesimam primam : cujus decretis favens Theophilus C:esarec Palestin:x ept- scopus, scripsit. adversum eos qui decima quarta luna cum Jud:eis Pascha celebrabant, cum eateris qui in eodem concilio resederant episcopis, syno- dicam et valde utilem epistolam. /Elius Pertinax supplicanti senatui ut. uxorem augustam et filiam Czesarem faceret, renuensait : Sufficere sibi debere quod ipse imperaret invitus. Hujus /Elii atque Ju- liani Severi quoque imperatorum temporibus, Dio- nysius, sicut diximus, Viennensis episcopus erudi- tissimus floruit. Apollonius disertissimus vir scribit . adversus Montanum Priscam et Maximillam, et dis- serit Montanum et insanas vates ejus periisse Sus- pendio. Serapiou Antiochim episcopus floruit, el Apollonius senator martyr efficitur.
[195] Severus Pertinax genere Afer Tripolitanus ab oppido Lepti, qui seex nomine imperatoris quem occisum ultus fuerat, Pertinacem appellari voluit; regnavit annis decem et septem. Hic natura ssevus,
8U CHRONICON. — ATAS SEXTA. 86 multis s:pe bellislacessitus, fortissime quidem rem- À dogma delabitur, atque adversus Ecclesiam texit
publicam, sed laboriosissime rexit. Piscennium Ni- grum, qui in JEgypto et Tyria ad tyrannidem aspi- raverat, apud Cyzicum vicit, et interfecit. Judaoset Samaritas rebellare conantes ferro coercuit ; Par- thos, Arabas, Adiabenosquo superavit. Quinta hor- tante a Nerone persecutione Christianos excrucia- vit; plurimique sanctorum per diversas provincias mariyrio coronati; inter quos et Leonides, pater Origenis, et Clemens Alexandrinae Ecclesis», coro: nati sunt. Tunc temporis et Irenzeus Lugdunensis cum maxima multitudine martyrium suum perfecit, Et Paracodes Viennensis episcopus, clarus in fidei doctrina, elarus in confessione persistens, mansit in episcopatu usque ad Maximini tempora ; cujus
volumina.
[220] Marcus Aurelius Antoninus imperium adep- tus, tenuit annis quatuor. Hic sacerdos Heliogabali templi, nullamsui nisistuprorum, flagitiorum totius- que obscenitatis infamem satis memoriam reliquit. Tumultu militari exorto, Romx cum matre interfec, tus est. In Palasstina Nicopolis, qua prius Emaus vo. cabatur, urbscondita est. Hzc est Emaus quam Domi- nus post resurrectionem suam suo ingressu sancetifl- care dignatusest, legationisindustriam pro ea susci- piente Julio Africano seriptore temporum. Sexta editio inventa est Nicopoli. Sabellius hzresiarches oritur. Hippolytus episcopus, multorum conditor opusculorum, temporum canonem conscripsit, et
tempore Zacharias Lugdunensis episcopus floruit, p hucusque perduxit.
Claudio Albino qui se in Galliis C:esarem fecerat, Lugduni interfecto, Severus in Britannias bellum transfert ubi magnis gravibusque przliis s:pe ge- stis receptam partem insul:» a ceteris indomitis gentibus vallo distinguendam putavit. Itaque ma- gnam fossam firmissimumque vallum crebris insuper turribus communitum per centum triginta et duo millia passuum a mari ad mare duxit. Ibique apud Eboracum oppidum morbo obiit. Reliquit duos fi- lios, Basilianum et Getam, quorum Geta hostis pu- blicus interiit ; Basilianus Antonii cognomine as sumpto regno potitus est. Perpetua et Felicitas apud Carthaginem Africa» incastris bestiis deputatzo pro Christo Nonis Martiis. Symmachus interpres
quarius agnoscitur. Origenes Alexandriis studiis C
eruditur ; Victor annis tredecim Romanam Eccle- siam rexit. PanthenusStoicz sect philosophus, qui primum in Indiam a Demetrio Alexandri: epi- $copo ad docendum missus fuerat, viva voce et exemplo Ecclesiam Christi instruit.
[212] Aurelius Antonius Bassianus idemque Ca- racalla principatum adeptus mansit in eo annis non plene septem, patre Severo asperior, omnibusautem hominibus libidine intemperantior, qui etiam no- vercam suam Juliam uxorem duxit. Hierico quinta editio divinarum Scripturarum inventa est cujus auctor non apparet. Alexander episcopus Cappado- ci: cum desiderio sanctorum locorum Hierosoly- mam veniret, vivente adhuc Narcisso episcopo per-
senilis zetatis Domino per revelationem idipsum D
monente, in loco Narcissi episcopus constituitur. Tertullianus Afer Centurionis proconsularis filius, omnium Ecclesiarum sermone celebratur. Aurelius Antoninus contra Parthos bellum moliens, inter Edessam et Carras ab hostibus circumventus occi- ditur.
[219] Macrinus praefectus pratorii cum filio Dia- dumeno invasit imperium ; emensoque anno apud Archelaidem militari tumultu occisusest. Tertullia- nus cujus supra meminimus, presbyter, usque ad mediam etatem Ecclesi: invidia postea et contu- meliis clericorum Romans Ecclesie ad Montani
[224] Aurelius Alexander, senatus ac militum vo- luntate imperator creatus, tredecim annis digno equitatis praeconio prefuit. Cujus mater Mammea Christiana Origenem presbyterum audire curavit, eumque Antiochia aecitum summo honore habuit.Hic expeditione in Persas facta, Xerxem regem eorum vi, cto reppressit. Sed militari tumultu apud Moguntia- cum interfectus est, Urbanus, Roma episcopus, mul tos nobilium ad fidem Christi et martyrium per- duxit. Tunc temporis Czcilia virgo, et Valerianus, et Tiburiius, atque Maximus, martyrium comple- verunt.
[234] Maximinus, nulla senatus voluntate, impe- rator ab exercitu, postquam bellum in Germania prospere gesserat, creatus, tres annos habuit. Hi adversum Ecclesiarum sacerdotes et clericos perse- cutionem exercet, maxime propter Chrislianam Alexandri, cui successerat, et Mamma matris ejus familiam. Hunc Pupienus Aquileiz interfecit. Pon- tianus et Anteros, Romans: urbis episcopi, martyrio coronati, ac in ceem?terio Calixti sepulti.
[241] Gordianus imperator creatus, mansit in eo annis septem. Nam Pupienus, interfector Maximini, et frater ejus Albinus, qui usurpaverant imperium, mox in palatio sunt interfecti. Julius Africanusinter scriptores ecclesiasticos nobilis habetur. Qui in Chronicis suis refert se Alexandriam venisse,. Hera- cle: opinione celeberrima provocatum, quem et in divinis et in philosophicis studiis, atque omni Gra- corum doctrina instructissimum fama loqueretur. Origenes in C:esarea Palwsiine Theodorum, cogno- mento Gregorium, et Athenodorum adolescentulos fratres, Ponti postea nobilissimos episcopos, divina philosophia imbuit. Fabianus, testimonio Spiritus saneti in specie columb:z super caput ejus descen- dentis, Roma episcopus ordinatur, licet quidam hoc verius de Zephyrino affirment. Florentinus quoque, episcopus Viennensis, vita el doctrina emicuit ; mansit ad Galieni et Volusiani imperium, exsilia- tusque martyrium complevit. Gordianus, admodum puer in Orientem ad bellum Parthicum profectus, suorum fraude, haud longe a Circeso super Eu- phatem, interfectus est.
87 S. ADONIS ARGHIEPIS. VIENNENSIS 88 [248] Philippus Philippum filium suum consortem À nuam damnationem sortitus, ut ipse acclivis humi,
regni faciens, mansit in eo annis septem. Hic pri- mus imperatorum omnium Christianus fuit. Ac post tertium imperii ejus annum millesimus a conditione Roma annus expletus est, Itaque 'magniflcis ludis augustissimus omnium przteritorum hic natalis annus a Christiano celebratus est imperatore. Ori- genes adversus quemdam Celsum Epicureum philo- sophum, qui contra nos libros scripserat, octo vo- luminibus respondit. Ut breviter quid dicam, tantum scribendi sedulus fuit, ut Hieronymus' quodam loco quinque millia librorum ejus se legisse meminerit. Philippus pater et filius, quamvis diversis locis, ambo tamen tumultu militari et Decii fraude, inter- fecti sunt.
regem semper ascensurum in equum, non manu sua, sed dorso attolleret. Et Galienus, quidem tam claro Dei judicio territus, tanquam miseri collegas permotus exemplo, pacem Ecclesiis trepida satisfa- ctione restituit. Hac procellosa tempestate Cypria- nus Carthaginensis episcopus coronatur martyrio : cujus Vita et passionis volumen egregium reliquit Pontius, diaconus ejus, qui usque ad diem passionis ejus cum ipso exsilium sustinuit. Germani Alpibus, Rhetia totaque Italia penetrata, Ravennam usque perveniunt ; Alamanni Gallias pervagantes, etiam in Italiam transeunt. Gracia, Macedonia, Pontus, Asia Gothoruminundantia deletur. PubliusIngenuus, qui purpuram imperii sumpserat, apud Myrsam occidi-
[254] Decius, civilis belli incentor, anno" uno, B tur. Posthumus in Gallia invasit tyrannidem, ac per
mensibus tribus. Hic cum Philippos patremet filium interfecisset, ob eorum odium ad persequendos in- terficiendosque Christianos feralia dispersit edicta. Idemque filium suum Cxsarem legit, cum quo simul continuo in medio barbarorum sinu interfectus est. Persecutione Decii Fabianus in urbe Roma martyrio coronatus est, sedemque sui episcopatus Cornelio dereliquit; ipsoque martyrio coronato, Lucius pon- tificatum tenuit. Huic Stephanus successit ; quo per martyrium transeunte, Xystus locum ejus implevit, idemque per confessionem fidei, martyrii palmam sumpsit. Cyprianus, clarissimum lumen doctorum, episcopus Carthaginis, clarus habetur. Tunc tem- poris et Laurentius archidiaconus et alii pluresmar, tyrii gloriam exornaverunt.
[255] Gallus Hostilianus cum filio Volusiano duos annos et quatuor menses regnum obtinuit. Quotem- pore pestilentia ingens per omnes pene provincias Romani imperii extenditur ob ultionem sine dubio violati nominis Christiani. Novatianus, Cypriani episcopi presbyter, Romam veniens novam hzresin condidit. Origenes septuagesimo :xtatis anno non ad integrum impleto, defunctus, in urbe Tyri sepultus est. Cornelius, episcopus Roma, a quadam matrona Lucina rogatus, corpora sanctorum apostolorum de Catacumbis levavit noctu, et posuit : Pauli quidem in via Ostiensi, ubi decollatus est ; Petri autem, non longe a loco ubi crucifixus est inter corpora sancto- rum episcoporum in templo olim Apollinis, in monte Aureo, in Vaticano palatio Nerionano. Gallus et Vo- lusianus dum contra Amilianum, novis rebus stu- dentem, bellum civile moliuntur, occisi sunt. /Emi- lianus tamen tertio mense invaso» tyrannidis exstin- etus est. Ammonius eruditus in philosophia, qui evangelicos canones scribit, Alexandria clarus ha- betur.
[257] Valerianus cum fido Galieno, annos quinde- cim. Hic Valerianus in Gracia ab exercitu Augustus appellatus est; Roma autem a senatu Galienus Cz- sar creatus est. Valerianus in Christianos persecu- tione commota, statim a Sapore Persarum rege ca- ptus, luminibusque orbatus, ignominiosissima apud Persas servitute consenuit ; donec vixit, hanc conti-
decem annos ingenti virtute ac moderatione usus, dominantes hostes expulit ; qui tamen seditione mi- litum interfectus est. Victorinus a Gallis ultro crea- tus imperator, post paululum apud Viennamoccisus est. Theodorus, Gregoriuscognomento, Neoezsarez Ponti episcopus, magna virtute claret. E quibus unum est quod ut Ecclesi: faciendz» locus suffice- ret, montem precibus movit. Tunc temporis Lupici- nus, Viennensis Ecclesi» episcopus, clare floruit. Galienus cum rempublicam deseruisset, ac Medio- lam libidinibus inservisset, occisus est. Cornelio, qui duobus annis rexit Ecclesiam Romanam, ob Christi martyrium coronato, successit Lucius. Pas- sus est autem beatus Cyprianus persecutione octava
C eodem die, sed non eodem anno, quo Roma Cor-
nelius.
[272] Claudius, voluntate senatussumpto imperio, annis duobus. Hic Gothos jam per annos quindecim Illyricum Macedoniamque vastantes bello adortus, incredibili strage delevit. Cui a senatu clypeus au- reus in curia et in Capitolio statua vque aurea de- creta est. Sed continuo apud Sirmium morbocorre- ptus interiit.
[273] Mox frater ejus Quintilius, vir bons mode- rationis, ab exercitu imperator electus, decimo se- ptimo die imperii sui interfectus est. Malchion, di- sertissimus Antiochenz Ecclesi: presbyter, qui in eadem urbe rhetoricam docuerat, adversus Paulum Samosetanum, qui episcopus Antiochiz dogmatiza- bat, Christum communis nature hominem tantum fuisse, notariis excipientibus, disputavit.
[274] Aurelianus imperium adeptus, quinque an- nis et sex mensibus tenuit, vir industria militari excellentissimus, expeditione ad Danubium sus- cepta, Gothos magnis preliis profligavit.
Hic urbem Romam muris firmioribus cinxit. No- vissime cum persecutionem adversus Christianos agi decerneret, fulmen anteeum, magno pavore circum stantium, ruit, ac non multo post in itinere occisus est. Eutychianus, Roma episcopus, martyrio coro- natus in cemeterio Calixtisepelitur; quiet ipse tre- centos tredecim martyres manu sua sepelivit.
Tacitus menses sex. Quo apud Pontum occiso, ob-
89 CHRONICON. — AETAS SEXTA. 00 Qinuit Florianus imperium diebus octoginta novem. À sent, Maximianum, cognomento Herculianum, Cz-
tuique apud Tarsum interfectus est. Anatolius na- tione Alexandrinus, Laodiciz» Syri: episcopus, phi- losophorum discipulus eruditus, plurimo sermone celebratur. Cujus ingenii magnitudo de libro quod super Pascha composuit, et decem libris arithme- ticze Institutionis, potest apertissime cognosci. Tunctemporis insania Manicho;vorum h:eresis oritur. Quo tempore Viennensis episcopus Simplides mirz sanctitatis floruit. Permansit autem usque ad impe- ratoris Cari tempora.
[279] Probus imperator annos sex, menses qua- tuor. Hic Gallias jamdudum a barbaris occupatas, per multa gravia przelia deletis tandem hostibus, ad perfectum liberavit. Bella deinde civilia, et quidem
sarem fecit, misitque in Gallias; qui facile agres- tium hominum et confusam manum militari vir- tute composuit. Igitur per omnes Romani imperii fines subitarum turbationum fragore concrepue- runt: Carausio in Britanniis rebellante, qui pri- mum ad observanda Oceani littora, que func Franci et Saxones infestabant, positus, cum plus in perniciem, quam in profectum reipublice age- ret, a Maximiano jussus occidi, purpuram sump- serat; Achilleo in Agypto, cum et Africam Quin- gentiani infestarent ; Narseus etiam, rex Persarum, Orientem bello premeret. Hoc periculo Diocletianus permotus, Maximianum Herculium ex Caesare fecit Augustum ; Constantium vero, et Maximinum, et
plurimo sanguine, duo gessit : unum in Oriente, quo B Maximianum Valerium, Czsares legit. Constantius
Saturninum tyrannum subactum et oppressit et cepit ; aliud quo Proculum ct Bonosum apud Agrip- pinam magnis przeliis superatos interfecit ; ipse au- tem apud Sirmium turre ferrata militari tumultu interfectus est. Secundo hujus anno, ut in Chroni- cis Eusebii legimus, juxta Antiochenos, trecen- tesimus vicesimus sextus annus fuit; juxta Tyrios, quadringentesimus tertius; juxta Lacedzmonios, trecentesimus vicesimus quartus ; juxta Edessenos, quingentesimus octogesimus octavus ; juxta Asca- lonitas, trecentesimus octogesimus secundum He- brazos, initium octogesimi septimi jubilzi, quoconti- nentur anni quatuor mille ducenti quinquaginta. Archelaus, Mesopotomis episcopus, librum dispu- tationis su: quam habuit adversus Manicheum exeuntem de Perside, Syro sermone composuit, qui translatus a multis Grzcis habetur.